Foucault'da Yönetimsellik Düşüncesi ve Biyopolitika

Öz

Siyaset bilimin en önemli nesnelerinden biri iktidardır. Siyaset biliminde iktidarın ne olduğu kadar ve hatta ondan daha da önemlisi bulunduğu stratejik düzlem ve ilişkiselliğinin anlaşılması, bu yönde gerçekleştirilecek çalışmanın metodolojisinin geliştirilmesi önemli sorunlardır. Bu noktada farklı bir bakış açısı geliştiren Foucault’nun iktidarı anlamak için gerçekleştirdiği çözümlemenin temelinde iktidar sorunsallaştırması yer almıştır. Onun felsefi arka planında yer alan iktidar ve özne ilişkiselliği ile ‘bilgi’den farklı olarak ‘bilme’ olgusunu öne çıkarması, iktidar karşısında tarihsel boyutu içerisinde dönüşen özneyi anlamlandırabilmeyi ve iktidar ilişkilerini kendi stratejik düzlemi bağlamında ortaya koyabilmeyi olanaklı kılmıştır. Foucault 1977-1978 yıllarında College de France’da verdiği derslerinde bu çözümlemeleri ile yeni bir literatüre kapı aralamış ve bu çözümlemeden bağımsız düşünülemeyecek ‘biyopolitika’ ve ‘biyoiktidar’ kavramlarını geliştirmiştir. Elbette Foucault’ya yöneltilen eleştiriler de iktidar çözümlemelerine çok yönlü bir yaklaşım geliştirilmesine imkan sağlamıştır. Çalışmada Foucault’nun kuramsal yönüne kısaca değinildikten sonra buna paralel olarak gerçekleştirdiği iktidar çözümlemelerine ve dolayısıyla iktidar dönüşümleri ile devleti aşkın yönüne ışık tutulmuştur. Biyopolitika kavramı ve Foucault’ya yöneltilen eleştiriler ayrı bölümler altında incelenmiştir. Bu çalışma ile Foucault’da yönetimsellik ve biyopolitika kavramlarına ilişkin dağınık halde bulunan literatürün sistemli bir analizi ile gerek araştırmacıların ve gerekse de yöneticilerin bu alana ilgilerinin çekilmesi hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yönetimsellik
• Biyopolitika
• Biyoiktidar
• Foucault
• İktidar Çözümlemesi

The Idea of Governmentality and Biopolitics at Foucault

Öz

One of the most important objects of political science is power. In political science, understanding the strategic plane and relationality of power and developing the methodology of the study to be carried out in this direction are important problems. At this point, Foucault, who developed a different perspective, based his analysis to understand power on the problematization of power. The relationality of power and subject in his philosophical background and the fact that he emphasized the phenomenon of 'knowing' as distinct from 'knowledge' made it possible to make sense of the subject transformed in its historical dimension in the face of power and to reveal power relations in the context of its own strategic plane. In his lectures at the College de France in 1977-1978, Foucault opened the door to a new literature with these analyses and developed the concepts of 'biopolitics' and 'biopower', which cannot be considered independent of this analysis. Of course, the criticisms against Foucault have also enabled the development of a multifaceted approach to the analysis of power. In this study, after briefly touching upon Foucault's theoretical aspects, his parallel analysis of power and thus his transcendental aspect of power transformations and the state are shed light on. The concept of biopolitics and the criticisms against Foucault are analyzed under separate chapters. With this study, it is aimed to attract the attention of both researchers and administrators to this field through a systematic analysis of the scattered literature on the concepts of governmentality and biopolitics in Foucault.

Anahtar Kelimeler

• Governmentality
• Biopolitics
• Biopower
• Foucault
• Power Analysis

Kaynakça

1. Baştürk, E. (2012). Michel Foucault’da Liberalizm Eleştirisi: İktidar, Yönetimsellik ve Güvenlik. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (14), 65-78.
2. Baştürk, E. (2017). Biyopolitika ve Savaşım: Foucault ve Agamben Arasındaki Ayrımın Kavramsal İçeriği. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 5(2), 1-23.
3. Çaycı, E. A. ve Çaycı, B. (2016). Dijital İletişim Çağında Teknolojinin Açığa Çıkardıkları: Gözetim ve Mahremiyet. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 1(2), 157-169.
4. Çelebi, V. (2013). Michel Foucault’da Bilgi, İktidar ve Özne İlişkisi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 512-523.
5. Dillion M. ve Lobo-Guerrero L. (2008). Biopolitics Of Security In The 21st Century: An Introduction. Review of International Studies, (34), 265-292.
6. Eroğlu, H. Ö. (2016). Foucault’nun İktidarları. Amme İdaresi Dergisi, 49(2), 39-54.
7. Foucault, M. (2004). Güvenlik, Toprak ve Nüfus, College De France Dersleri. 1977-1978, çev. Ferhat Taylan, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
8. Gölbaşı, Ş. (2015). Güvenlik, Toprak, Nüfus. Mülkiye Dergisi, 39(2), 327-340.

9. İzol, R. ve Cingöz, M. (2022). Foucault ve Agamben Üzerinden Biyopolitikaya Dair Karşılaştırmalı Bir Analiz. Tarih Okulu Dergisi, (57), 1451-1467.
10. Keskin, G. A. (2020). Michel Foucault’nun Niccolo Machiavelli Yorumuna Bir Eleştiri. IKSAD Journal, 6(22), 106-113.
11. Kıllıoğlu, M. E. (2022). Uluslararası Siyasi Sistem ve Türkiye’nin Güvenliği. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 137-153.
12. Koç, A. (2018). Michel Foucault’nun “Biyopolitika” Kavramının Teorik Çerçevesi. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 2(2), 193-218.
13. Özdemir, M. (2021). Foucault Sosyolojisinde İktidarın Serüveni: Pastoral İktidar, Disiplinci İktidar, Biyo-İktidar. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 4(1), 109-133.
14. Subaşı, E. (2020). İki İlişkisel İktidar Yaklaşımı: Poulantzas’ın Foucault Eleştirisi. Mülkiye Dergisi, 44(3), 543-564.
15. Urhan, V. (2007). M. Foucault ve Bilgi/İktidar İlişkisinin Soykütüğü. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, (9), 99-118.
16. Wallenstein, S. O. (2013). Introduction: Foucault, Biopolitics, and Governmentality. Foucault, Biopolitics and Governmentality. Ed. Nilson, J., Wallenstein, S.O., Stockholm: Södertörn Academic Studies, 7-34.
17. Yandaş, Ö. Y. (2010). Michel Foucault’nun Yönetimsellik Serüveni, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara.