2002 Sonrası Türkiye Ekonomisi

Bir ülke ekonomisinin performansı makroekonomik göstergelere göre değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, en önemli makroekonomik göstergeler olarak büyüme, enflasyon, işsizlik, döviz kuru, ödemeler dengesi gibi temel göstergelere bakılarak ülkenin ekonomik işleyişinin istikrarlı olup olmadığına ve makroekonomik performansının nasıl olduğuna karar verilir. Makroekonomik istikrar; ülkede fiyat istikrarının sağlanması, döviz kurunda ve faiz oranlarında dalgalanmaların olmaması, bütçe ve ödemeler dengesinin sağlanması gibi hususları içermektedir. Kısaca makroekonomik istikrar; iç ve dış dengenin birlikte sağlanması olarak da ifade edilebilir. Türkiye ekonomisi, Cumhuriyetin ilan edilmesinden bugüne kadar olan süreç içerisinde birçok ekonomik kriz ve buna bağlı olarak belli ekonomik sorunlarla karşılaşmıştır. 2000’li yılların başında görülen krizler (2001-2002) Türkiye ekonomisi üzerinde büyük etkiler meydana getirmiştir. Krizler yeni karar ve tedbirlerin alınmasına sebep olmuştur. Kriz sonrası alınan yeni karar ve tedbirler ile birlikte 2002 yılından itibaren siyasi istikrar sağlanması Türkiye ekonomisinde önemli gelişmeler ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, 2002 sonrası Türkiye ekonomisinin günümüze kadar olan süreç içerisindeki makroekonomik gelişimini istatistiki verilerle teorik olarak değerlendirmektir. Çalışma kapsamında 2002-2023 dönemine ilişkin milli gelir, enflasyon, kamu maliyesi, cari işlemler, işsizlik ve benzeri ekonomik göstergelerin verileri dikkate alınmıştır. Türkiye ekonomisi için göstergelerin çoğunluğunun 2002-2023 dönemi sürecinde dalgalı seyir izlediği görülmektedir. Dönem içerisinde yaşanan süreç hem ulusal hem de uluslararası gelişmelerden etkilenmiştir. 2002-2023 aralığında; ulusal düzeyde 2000, 2001 krizlerinin etkileri, 2016 yılında “15 Temmuz Darbe Girişimi” gibi gelişmeler yaşanırken, uluslararası düzeyde ise 2008 yılı Mortgage krizi, 2018 yılı ekonomik krizi ve 2020 yılından itibaren de ‘‘Covid- 19 Salgını’’ nın etkileri görülmüştür. Ekonomik göstergelerin kriz dönemlerinde olumsuz bir seyir izlediği, diğer dönemlerde ise daha istikrarlı bir seyir izlediği görülmektedir. Kısaca, Türkiye ekonomisi 2002-2023 döneminde, makro göstergeler açısından tam istikrarlı bir gelişim gösterememiş; enflasyon, dolar kuru, dış ticaret dengesi, cari açık ve bütçe açığı göstergelerinin dalgalı bir seyir izlediği, 2020 yılı sonrasında milli gelir, kişi başına düşen milli gelir ve işsizlik göstergelerinin olumlu seyir izlediği ifade edilebilir. Bu çalışma ile 2002-2023 döneminde makro ekonomik göstergelerde yaşanan dalgalı seyrin sebep ve sonuçları iktisat teorisine uygun olarak yorumlanmaya ve elde edilen sonuçlara göre öneriler sunulmaya çalışılmaktadır.