İNSANSI ROBOTLARA YÖNELİK NEGATİF ALGI VE TEKİNSİZ VADİ ETKİSİ: YOUTUBE KULLANICI YORUMLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

İnsansı robotların (humanoids) gelecekte toplum içerisinde pek çok alanda kullanılacağı öngörülmektedir. Bu sebeple kitlelerin humanoidlere ilişkin algılarına-tutumlarına yönelik çalışmaların yapılması kilit bir noktada durmaktadır. Nitekim bireyler bu robotlara yönelik pozitif veya negatif algılar-tutumlar geliştirebilmekte, hatta korku gibi hislere kapılabilmektedir. Masahiro Mori, bazı robotların insansı nitelikler taşımalarının ancak tümüyle insan özellikleri sergilememelerinin bireylerde korku, ürkme gibi olumsuz hisler uyandırmasını “tekinsiz vadi” terimiyle açıklamaktadır. Bu çalışmada da insansı robotlara yönelik negatif algının-tutumun ve söz konusu algının-tutumun bir parçası olarak görülebilecek “tekinsiz vadi” etkisinin kitleler arasında yaygınlığına yönelik bulgular elde etmek amaçlanmıştır. Barış Özcan isimli YouTube kanalındaki “Dans eden bu robotlar GERÇEK Mİ?” başlıklı videonun/gönderinin kullanıcı yorumları örneklem olarak belirlenmiş, yorumlar ‘doküman analizi’ ekseninde MAXQDA aracı kullanılarak toplanmış, belirli kriterler ekseninde daraltılmış ve 1443 tanesi içerik analizine tabi tutulmuştur. Yorumlar negatif, pozitif, nötr ve ilgisiz kategorilerinde kodlanarak niceliksel sıklıkları belirlenmiştir. Nihayetinde insansı robotlara yönelik negatif yorumların ağırlıkta olduğu ve negatif yorumların kayda değer bir kısmının bu çalışmada “tekinsiz vadi” etkisinin yansıması olarak kabul edilen korkmak, ürkmek gibi fiilleri veya bu fiillerden türetilen sıfatları taşıdığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Robotlar
• İnsansı Robotlar
• Tekinsiz Vadi
• Negatif Algı

NEGATIVE PERCEPTION AND THE UNCANNY VALLEY EFFECT TOWARDS HUMANOID ROBOTS: AN ANALYSIS OF YOUTUBE USERS' COMMENTS

Öz

Humanoids are estimated to be used in many areas of society in the future. Thus, conducting studies on the perceptions and attitudes of ones toward humanoids is a key issue. Individuals may form positive or negative attitudes toward these robots, and may even have negative emotions such as fear. Masahiro Mori's term "uncanny valley" explains feelings such as fear toward humanoids. The uncanny valley derives from the fact that humanoid robots have some human characteristics but do not resemble fully human beings. This study aims to obtain findings on the prevalence of negative perceptions and attitudes towards humanoids and the "uncanny valley" effect, which can be seen as a part of negative perceptions and attitudes, among the mass. The user comments of the video titled "Dans eden bu robotlar GERÇEK Mİ?" on the YouTube channel of Barış Özcan have been selected as the sample. The comments have been collected using the MAXQDA tool. And 1443 comments have been selected based on certain criteria to be analyzed by the content analysis method. It has been found that negative comments towards humanoid robots are prevalent, and a significant portion of these negative comments includes verbs such as fear and dread, or adjectives related to these verbs, which are considered to reflect the "uncanny valley" effect in this study.

Anahtar Kelimeler

• Robots
• Humanoids
• Uncanny Valley
• Negative Perception

Kaynakça

1. Ameca Brochure v6. (t.y.). Ameca: The future face of robotics. Engineered Arts. https://www.engineeredarts.co.uk/about-us/brochures/
2. Appel, M., Izydorczyk, D., Weber, S., Mara, M., & Lischetzke, T. (2020). The uncanny of mind in a machine: Humanoid robots as tools, agents, and experiencers. Computers in Human Behavior, 102, 274-286.
3. Atlas-Boston Dynamics. (t.y.). Atlas. Boston Dynamics. https://www.bostondynamics.com/atlas
4. Bahishti, A. A. (2017). Humanoid robots and human society. Advanced Journal of Social Science, 1(1), 60-63.
5. Barış Özcan. (2021, 3 Ocak). Dans eden bu robotlar GERÇEK Mİ?. [Video]. YouTube. 16 Mayıs 2023 tarihinde https://www.youtube.com/watch?v=lyRVU3rzoTU&t=10s adresinden alındı
6. Barış Özcan. (t.y.). Ana sayfa. [YouTube Kanalı]. YouTube. 23 Ocak 2023 tarihin https://www.youtube.com/@BarisOzcan adresinden alındı
7. Behnke, S. (2008). Humanoid robots-from fiction to reality. Künstliche Intell, 22(4), 5-9.
8. Ben-Ari, M., & Mondada, F. (2017). Elements of robotics. Springer Nature.

9. Biba, J. (2022, August 25). Top 20 humanoid robots in use right now. Builtin. https://builtin.com/robotics/humanoid-robots
10. Bordot, F. (2022). Artificial intelligence, robots and unemployment: Evidence from OECD countries. Journal of Innovation Economics & Management, (1), 117-138.
11. Boston Dynamics-Legacy Robots. (t.y.). Legacy robots. Boston Dynamics. https://www.bostondynamics.com/legacy
12. Brenton, H., Gillies, M., Ballin, D., & Chatting, D. (2005, September). The uncanny valley: does it exist. In Proceedings of conference of human computer interaction, workshop on human animated character interaction. Citeseer.
13. Brooks, Rodney (2002). Humanoid robots. Communications of the ACM, 45(3), doi:10.1145/504729.504751
14. Chaminade, T., Franklin, D. W., Oztop, E., & Cheng, G. (2005, July). Motor interference between humans and humanoid robots: Effect of biological and artificial motion. In Proceedings. The 4th International Conference on Development and Learning, 2005 (pp. 96-101). IEEE.
15. Cherry, K. (2022, November 14). What is the uncanny valley?: Example and explanations for the uncanny valley effect. Verywellmind. https://www.verywellmind.com/what-is-the-uncanny-valley-4846247#toc-what-causes-the-uncanny-valley-effect
16. Coeckelbergh, M. (2020). AI ethics. MIT Press.
17. Cunningham, B. (2012, November 22). Technology breeds cheaper robots just like us. NBR. https://www.nbr.co.nz/technology-breeds-cheaper-robots-just-like-us/
18. Dang, S. S. (2029, February 25). Artificial intelligence in humanoid robots. Forbes. https://www.forbes.com/sites/cognitiveworld/2019/02/25/artificial-intelligence-in-humanoid-robots/?sh=4f74b48224c7
19. Erten, H. (t.y.). Nitel araştırma teknikleri (gözlem, doküman inceleme). Atatürk Üniversitesi ATA-AÖF Araştırma Yöntem ve Teknikleri Dersi Ünite 9. 29 Ocak 2023 tarihinde https://itunesu-assets.itunes.apple.com/apple-assets-us-std-000001/CobaltPublic/v4/39/f1/ff/39f1ffa2-04cb-608d-1943-c4f3462fc3e7/311-4936720946351263145-9._Do_._Dr._Hayri_ERTEN_Necmettin_E.__niv.__lah._Fak._KONYA_G_zlem_sonradan_gelen_son.pdf adresinden alındı
20. Fuchs, C. (2021). Dijital kapitalizm çağında Marx’ı yeniden okumak. (Çev. D. Saraçoğlu). NotaBene Yayınları.
21. Geller, T. (2008). Overcoming the uncanny valley. IEEE Computer Graphics and Applications, 28(4), 11-17.
22. Geray, H. (2017). İletişim alanından örneklerle toplumsal araştırmalarda nicel ve nitel yöntemlere giriş. Ütopya Yayınevi.
23. Gorz, A. (2007). İktisadi aklın eleştirişi. (Çev. Işık Ergüden). Ayrıntı Yayınları.
24. Gök, K. Ö. (2018, 14 Mayıs). Cobot nedir?. Universal Robot. https://www.universal-robots.com/tr/blog/cobot-nedir/ Guizzo, E. (2019). By leaps and bounds: An exclusive look at how boston dynamics is redefining robot agility. IEEE Spectrum, 56(12), 34-39.
25. Gürgöze, G., & Türkoğlu, İ. (2019). Kullanım alanlarına göre robot sistemlerinin sınıflandırılması. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 31(1), 53-66.
26. Harris T. & Pollette, C. (2002, April 16 - 2022, January 10 ). How robots work. Howstuffworks. https://science.howstuffworks.com/robot6.htm
27. Hatch, O. G. (2021, February 10). Reining in the techno-oligarchy. Newsweek. https://www.newsweek.com/reining-techno-oligarchy-opinion-1567990
28. Hughes, A. (April 23, 2022). Uncanny valley: What is it and why do we experience it? BBC Science Focus. https://www.sciencefocus.com/news/uncanny-valley-what-is-it-and-why-do-we-experience-it/
29. Intel. (t..y.-a). Robot türleri: Robotik teknolojileri günümüzün dünyasını nasıl şekillendiriyor?. https://www.intel.com.tr/content/www/tr/tr/robotics/types-and-applications.html#:~:text=En%20yayg%C4%B1n%20alt%C4%B1%20robot%20t%C3%BCr%C3%BC,ve%20deneyimleri%20iyile%C5%9Ftirmek%20amac%C4%B1yla%20kullan%C4%B1l%C4%B1r.
30. Intel. (t.y.-b). Otonom mobil robotlar. Intel. https://www.intel.com.tr/content/www/tr/tr/robotics/autonomous-mobile-robots/overview.html
31. İnce, G. (2011, 28 Aralık). Tekinsiz vadi. Açık Bilim. http://www.acikbilim.com/2011/12/dosyalar/tekinsiz-vadi.html
32. Lee, E. (2018, September 17). Why robots that look too human make some people uneasy. Voice of America (VOA). https://www.voanews.com/a/human-natured-robots/4574517.html
33. Lund, H. H. (2004). Modern artificial intelligence for human-robot interaction. Proceedings of the IEEE, 92(11), 1821-1838.
34. Mapue, J. (t.y.). 12 top companies in the vanguard of the rise of humanoid robots. Rossdawson. https://rossdawson.com/futurist/companies-creating-future/top-companies-rise-humanoid-robots/
35. Marx, K. (1867/2011). Kapital: Ekonomi politiğin eleştirisi I. Cilt. (M. S. & N. Satlıgan, Çev.). Yordam.
36. McAndrew, F. T., & Koehnke, S. S. (2016). On the nature of creepiness. New Ideas in Psychology, 43, 10-15.
37. Merkusheva, D. (2020, March, 25). Top 10 examples of humanoid robots. ASME (The American Society of Mechanical Engineers). https://www.asme.org/topics-resources/content/10-humanoid-robots-of-2020
38. Min, R. (2023, January 21). Boston dynamics’ robot atlas shows off eerily human-like skills in new video of it helping a worker. Euronews.next. https://www.euronews.com/next/2023/01/21/watch-boston-dynamics-humanoid-robot-atlas-jump-grab-throw-and-do-a-multi-axis-flip
39. Mitchell, W. J., Szerszen Sr, K. A., Lu, A. S., Schermerhorn, P. W., Scheutz, M., & MacDorman, K. F. (2011). A mismatch in the human realism of face and voice produces an uncanny valley. i-Perception, 2(1), 10-12.
40. Mori, M. (1970). The uncanny valley. Energy, 7(4) 33–35, (in Japanese).
41. Mori, M., MacDorman, K. F. & Kageki, N. (2012). The uncanny valley [from the field]. IEEE Robotics & automation magazine, 19(2), 98-100.
42. Özgürel, G. & Kılınç Şahin, S. (2021). Turizmde robotlaşma: Yiyecek-içecek sektöründe robot şefler ve robot garsonlar. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı), 1849-1882.
43. Reese, B. (2020). Yapay zekâ çağı dördüncü çağ: Akıllı robotlar, bilinçli bilgisayarlar ve insanlığın geleceği. (Çev. M. Doğan). Say Yayınları.
44. Rosenthal-von der Pütten, A. M., Krämer, N. C., Maderwald, S., Brand, M., & Grabenhorst, F. (2019). Neural mechanisms for accepting and rejecting artificial social partners in the uncanny valley. Journal of Neuroscience, 39(33), 6555-6570.
45. Sophia 2020-Hanson Robotics. (t.y.). Sophia 2020. Hanson Robotics. https://www.hansonrobotics.com/sophia-2020/
46. Sophia-Hanson Robotics. (t.y.). Sophia. Hanson Robotics. https://www.hansonrobotics.com/sophia/ Şen, N. (2019). Özel eğitimde insansı robotlar. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, Ejosat Special Issue 2021 (RDCONF), 832-842. DOI: 10.31590/ejosat.1047564
47. Törenli, N. (2005). Bilişim teknolojileri temelinde haber medyasının yeniden biçimlenişi: Yeni medya, yeni iletişim ortamı. Bilim ve Sanat Yayınları.
48. Universal Robots. (2019, May 24). Humanoid robots: Applications and future scope. Universal Robots. https://www.universal-robots.com/in/blog/humanoid-robots-applications-and-future-scope/
49. Walsh, T. (2020). 2062 Yapay zekâ dünyası. Say Yayınları.
50. World Bank. (2019). World development report 2019: The changing nature of work. The World Bank.
51. Yılmaz, F. (2018). Robotlar hayatımızda. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (12), 109-120.