BİR MEDYA PANORAMASI: TÜRKİYE GAZETECİLER CEMİYETİ’NİN YAYIMLADIĞI MESAJLARIN “BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ” AÇISINDAN ANALİZİ

Öz

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC), Türkiye’nin en büyük basın meslek örgütüdür. Kasım 2022 tarihi itibariyle 3 bin 780 asıl üyesi bulunmaktadır. Cemiyete üye olmak için, yazılı ve görsel basında 5953 sayılı Basın İş Kanunu’na (yaygın adıyla 212 sayılı yasa) tabi olarak sözleşmeli çalışma, basın kartı sahibi olma ve en az 2 yıllık meslek kıdemine sahip olma koşulu aranmaktadır. TGC’nin özellikle basın özgürlüğü konusuna duyarlılık gösterdiği, sadece üye gazetecilerin mesleki ve özlük haklarını korumakla yetinmeyip, aynı zamanda medyanın genel sorunlarına da eğildiği ve bu doğrultuda basın açıklamaları, konferanslar, paneller, eylemler vb. gerçekleştirdiği görülmektedir. Cemiyet, son yıllarda, basın özgürlüğü konusundaki itirazlarını, çekincelerini ve eleştirilerini hemen her fırsatta basın açıklamaları (mesajları) yoluyla kamuoyuna duyurmaktadır. Bu basın açıklamaları hem Cemiyetin web sitesinde yayımlanmakta hem de sosyal medya ve e-mail yoluyla paylaşılmaktadır. Bu çalışmada, içerik ve söylem analizi yapılarak, TGC’nin 1 Ocak 2022-1 Kasım 2022 tarihleri arasındaki dönemde yayımladığı 155 basın açıklamasında/mesajda hangi konulara, kelime/kavramlara yer verdiği ve basın özgürlüğü konusunu ne ölçüde önemsediği belirlenmeye çalışılmıştır. Böylece, en büyük basın meslek örgütünün mesajları üzerinden, Türkiye’de medyanın son yıllarda karşılaştığı başlıca sorunların bir panoraması çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• TGC
• Basın özgürlüğü
• Medya
• Gazeteciler

A MEDIA PANORAMA: ANALYSIS OF THE MESSAGES PUBLISHED BY THE JOURNALISTS ASSOCIATION OF TURKEY IN TERMS OF “PRESS FREEDOM”

Abstract

Turkish Journalists Association (TGC) is Turkey's largest professional media organization. As of November 2022, there are 3 thousand 780 permanent members. In order to become a member of the Association, it is required to working under a contract in the written and visual media, subject to the Press Labor Law No. 5953 (commonly known as the Law No.212), to have a press card and to have at least 2 years of professional experience. It is seen that TGC is particularly sensitive to the issue of freedom of the press, not only protecting the professional and personal rights of its member journalists, but also focusing on the general problems of the media and holding press statements, conferences, panels, demonstrations, etc. in this direction. In recent years, the Association has been making public its objections, reservations and criticisms about freedom of the press through press statements (messages) at almost every opportunity. These press releases are published both on the Association's website and shared via social media and e-mail. In this study, it has been tried to determine which topics, words/concepts and to what extent the freedom of the press matters in 155 press releases/messages published by TGC between January 1, 2022 and November 1, 2022, by analyzing content and discourse. Thus, a panorama of the main problems faced by the media in Turkey in recent years has been drawn through the messages of the largest professional organization of the press.

Keywords

• TGC
• Press freedom
• Media
• Journalists

Kaynakça

1. Ayan, V. M. (2019). AKP devrinde medya âlemi. Yordam Book.
2. Ayık, S. (2019). Dijital çağda habercilik. In Özdemir, Z., Çetinkaya, A. (Eds.). Dijital çağda dünyanın küreselleşmesi ve yeni medyanın ekonomi politiği. (pp 35-58). Der Publication.
3. Charon, J. M. (1992). Medya dünyası. İletişim Publication.
4. Dönmezer, S. (1976). Basın ve hukuku. İstanbul University Publication, No: 2213.
5. Erdem, B. (2017). Avrupa standartlarına göre Türkiye’de basın özgürlüğü. Cinius Publication.
6. Fenton, N. (2020). Yeni medya eski haber. Bulut, S. (Trans). Doruk Publication.
7. Han, B. C. (2021). Yorgunluk toplumu (7th ed.). Yalçın, S. (Trans). Açılım Book.
8. Horozgil, D. (2012). İfade ve basın özgürlüğü çerçevesinde soruşturma evresinde yayın yasakları üzerine bazı tespit ve değerlendirmeler. Journal of Hacettepe Faculty of Law 2(2), 146-164.

9. Kurban, D. ve Sözeri, C. (2013). Türkiye’de özgür ve bağımsız bir basın için siyasa önerileri. TESEV Demokratikleşme Programı Medya Raporları Serisi - 4.
10. Mcintyre, L. (2022). Hakikat-sonrası (2nd ed.). Biçici, M. F. (Trans). Tellekt.
11. Mutlu, E. (2005). Globalleşme, popüler kültür ve medya. Ütopya Publication.
12. Sancar, T. Y. (2006). Türklüğü, Cumhuriyeti, Meclisi, hükümeti, adliyeyi, bakanlıkları, devletin askeri ve emniyet muhafaza kuvvetlerini alenen tahkir ve tezyif suçları. 2nd Edition. Seçkin Publication.
13. BBC Turkish (2022). https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-61307115. Date of access: 27.10.2022.
14. Official Newspaper (2022). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/10/20221018-1.htm. Date of access: 07.11.2022.
15. Sözcü (2022). https://www.sozcu.com.tr/2022/gundem/sosyal-medya-yasasi-maddeler-nedirsosyal-medya-duzenlemesi-yasalasti-mi-7418087/. Date of access: 07.11.2022.
16. TGC Press Freedom Report (2022). https://tgs.org.tr/tgs-basin-ozgurlugu-raporu-2021-2022/. Date of access: 27.10.2022.
17. TGC (07.01.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3162-tgc-gazetecinin- %C3%B6zg%C3%BCr-olmad%C4%B1%C4%9F%C4%B1-%C3%BClkededemokrasiden-s%C3%B6z-edilemez.html. Date of access 08.12.2022.
18. TGC (22.01.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3181-tgc-gazetecilerig%C3%B6zalt%C4%B1na-almak-demokrasiyi-getirmeyecektir.html. Date of access: 08.12.2022.
19. Tokgöz, O. (2017). Temel gazetecilik (12th ed.). İmge Bookstore.
20. TGC (24.01.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3187-tgc-rt%C3%BCkgazetecili%C4%9Fi-cezaland%C4%B1rmaya-devam-ediyor.html. Date of access 08.12.2022.
21. TGC (17.02.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3220-tgc-gazetecileriitibars%C4%B1zla%C5%9Ft%C4%B1rmaya-kimsenin-g%C3%BCc%C3%BCyetmeyecektir.html. Date of access: 08.12.2022
22. TGC (28.03.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3271-tgcyurtta%C5%9Flar%C4%B1n-habere-eri%C5%9Fimine-bir-engel-dahagetiriliyor.html. Date of access: 08.12.2022.
23. TGC (07.04.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3289-tgc-rt%C3%BCk-yineyurtta%C5%9Flar%C4%B1n-haber-alma-hakk%C4%B1n%C4%B1-engelledi.html. Date of access: 08.12.2022.
24. TGC (07.04.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3287-tgc-tbmm%E2%80%99degazetecilerin-sorunlar%C4%B1n%C4%B1-anlatt%C4%B1.html. Date of access: 08.12.2022.
25. TGC (02.05.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3351-tgc-3-may%C4%B1sd%C3%BCnya-bas%C4%B1n- %C3%B6zg%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC-g%C3%BCn%C3%BCnedeniyle-a%C3%A7%C4%B1klama-yapt%C4%B1-2.html. Date of access: 08.12.2022.
26. TGC (11.05.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3365-tgc-rt%C3%BCk-iktidarad%C4%B1na-ceza-da%C4%9F%C4%B1tmaktan-vazge%C3%A7melidir-2.html. Date of access: 08.12.2022.
27. TGC (27.05.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3544-tgc-%E2%80%9Csosyal-medyatasar%C4%B1s%C4%B1-haberi-halktan-saklamak-i%C3%A7inhaz%C4%B1rlanm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r%E2%80%9D.html. Date of access 08.12.2022.
28. TGC (30.05.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3394-tgc-rt%C3%BCk-kamuoyununhaber-alma-hakk%C4%B1n%C4%B1-engelliyor-2.html. Date of access: 08.12.2022.
29. TGC (02.06.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3422-tgc-tbmm%E2%80%99desosyal-medya-yasa-tasar%C4%B1s%C4%B1-yla-ilgilig%C3%B6r%C3%BC%C5%9F%C3%BCn%C3%BCa%C3%A7%C4%B1klad%C4%B1.html. Date of access: 08.12.2022.
30. TGC (08.06.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3431-tgc-rt%C3%BCkbas%C4%B1n%C4%B1-susturma-gayreti-i%C3%A7indedir.html. Date of access: 08.12.2022.
31. TGC (09.06.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3431-tgc-rt%C3%BCkbas%C4%B1n%C4%B1-susturma-gayreti-i%C3%A7indedir.html. Date of access: 08.12.2022.
32. TGC (21.06.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3461-bas%C4%B1n-meslek- %C3%B6rg%C3%BCtleri-sans%C3%BCryasas%C4%B1nahay%C4%B1r-dedi.html. Date of access: 08.12.2022.
33. TGC (29.06.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3459-tgc-rt%C3%BCk-iktidarad%C4%B1na-ceza-da%C4%9F%C4%B1tmaktan-vazge%C3%A7meli.html. Date of access: 21.11.2022.
34. TGC (30.06.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3458-basin-meslek- %C3%B6rg%C3%BCtleri%CC%87nden-kamuoyuna.html. Date of access: 08.12.2022.
35. TGC (06.07.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3463-11-basin-meslek- %C3%B6rg%C3%BCt%C3%BCnden-kamuoyuna-basin-i%CC%87lankurumu%E2%80%99nun-ahlakbek%C3%A7i%CC%87li%CC%87%C4%9Fi%CC%87ni%CC%87- reddedi%CC%87yoruz.html. Date of access: 08.12.2022.
36. TGC (17.08.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3497-tgc-rt%C3%BCk-iktidarad%C4%B1na-ceza-da%C4%9F%C4%B1tma-g%C3%B6revindenvazge%C3%A7melidir.html. Date of access: 08.12.2022.
37. TGC (23.08.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3509-tgc-bi%CC%87k-i-evrenselgazetesi-ne-y%C3%B6nelik-hak-ihlali-karar%C4%B1ndan-vazge%C3%A7meye- %C3%A7a%C4%9F%C4%B1r%C4%B1yoruz.html. Date of access: 08.12.2022.
38. TGC (25.08.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3517-bas%C4%B1n-meslek- %C3%B6rg%C3%BCtleri-%E2%80%9Cbi%CC%87k%E2%80%99in-hukuksuzuygulamalar%C4%B1na-hay%C4%B1r-%E2%80%9D-dedi.html. Date of access: 08.12.2022.
39. TGC (27.09.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3546- %E2%80%9Csans%C3%BCrl%C3%BC-hayat%E2%80%9Dtoplant%C4%B1s%C4%B1-yap%C4%B1ld%C4%B1.html. Date of access: 09.12.2022.
40. TGC (03.10.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3551-bas%C4%B1n-meslek- %C3%B6rg%C3%BCtleri-i%CC%87ktidar-se%C3%A7im-%C3%B6ncesisans%C3%BCr%C3%BC-a%C4%9F%C4%B1rla%C5%9Ft%C4%B1rmaki%C3%A7in-haz%C4%B1rlad%C4%B1%C4%9F%C4%B1- tasar%C4%B1y%C4%B1-geri-%C3%A7eksin.html. Date of access: 09.12.2022.
41. TGC (07.10.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3564-tgc-rt%C3%BCkse%C3%A7ime-giderken-iktidar-ad%C4%B1na-ceza-da%C4%9F%C4%B1tmayadevam-ediyor.html. Date of access: 09.12.2022.
42. TGC (14.10.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3574-tgc-se%C3%A7imesans%C3%BCr-yasas%C4%B1-ile-gidilmesi-yurtta%C5%9F%C4%B1n-habereeri%C5%9Fimini-engelleyecek.html. Date of access: 09.12.2022.
43. TGC (20.10.2022). https://www.tgc.org.tr/aciklamalar/3587-tgc%E2%80%99den-tele1- tv%E2%80%99ye-verilen-cezaya-tepki-rt%C3%BCk-yurtta%C5%9F%C4%B1nbilgiye-eri%C5%9Fim-hakk%C4%B1n%C4%B1-engellemektenvazge%C3%A7melidir.html. Date of access: 09.12.2022.
44. Haber Vakti (2022). https://www.habervakti.com/dilipak-yazdi-media-kimin-kopegi. Date of access: 21.11.2022.