KADIN ÇALIŞANLARIN GEÇİRDİĞİ İŞ KAZALARININ SGK VERİLERİ ÜZERİNDEN ANALİZİ: 2013-2022

Öz

Çalışma hayatının önemli bir parçası haline gelen kadınların işgücüne katılımları, dünyada olduğu gibi ülkemizde de artarak devam etmektedir. Kadın çalışanlar aynı zamanda, İş Sağlığı ve Güvenliği açısından özel politika gerektiren gruplar arasında yer almaktadır. İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesinde yürütülen genel geçer faaliyetlerin yanında, bireysel risk faktörlerinin gözetilerek alınacak önlemler ile özel olarak korunmaları önemlidir. İş kazalarına ilişkin resmi istatistikler, istatistik yıllıkları şeklinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayınlanmaktadır. Bu çalışmada, 2013-2022 yılları arasında meydana gelen iş kazaları, cinsiyet bağlamında; geçici iş göremezlik süreleri, en sık iş kazası yaşanan sektörler, kaza saatleri, kazaların yaşayanların kıdemleri gibi değişkenler açısından analiz edilmiştir. 2022 yılında 1 milyon iş saatine karşılık 7,94 kadın sigortalı iş kazası geçirmiş olup 91 iş günü kaybedilmiştir. 2013-2022 yılları ortalaması dikkate alındığı zaman, geçici iş göremezlik süresi kadın çalışan için 5,2 gün olarak gerçekleşmiştir. Kadınlar bakımından en fazla iş kazası geçirilen sektör “gıda ürünlerinin imalatı” olurken, ölümlü kazalar “perakende ticaret” sektöründe yaşanmıştır. En fazla ölümlü iş kazası sayısı 21-49 çalışanın olduğu işyerleri gerçekleşmiştir. Araştırma sonuçlarına göre aynı işverenin yanında 3 ay ile 1 yıl arası çalışan kadın sigortalılar hem iş kazalarının hem de ölümlerin yüksek olduğu grubu oluşturmaktadır

Anahtar Kelimeler

• İş kazaları
• sigortalı kadın çalışanlar
• Sosyal Güvenlik Kurumu istatistik yıllıkları

ANALYSING THE OCCUPATIONAL ACCIDENTS OF FEMALE EMPLOYEES THROUGH SSI DATA: 2013-2022

Öz

The participation of women in the workforce, which has become an important part of working life, continues to increase in our country as well as in the world. Female employees are also among the groups that require special policies in terms of Occupational Health and Safety. In addition to the general activities conducted to prevent occupational accidents and occupational diseases, it is important to take special precautions by taking into account individual risk factors. Official statistics on occupational accidents are published by the Social Security Institution (SSI) in the form of statistical yearbooks. In this study, occupational accidents that occurred between 2013 and 2022 were analyzed in terms of variables such as temporary disability periods in terms of gender, sectors where occupational accidents occur most frequently, accident hours, and seniority of those who experienced accidents. In 2022, 7.94 women had insured occupational accidents per 1 million working hours, and 91 working days were lost. When the average of the years 2013-2022 is taken into account, the temporary disability period for female employees was 5.2 days. The sector with the highest number of work accidents for women was the “manufacture of food products”, while fatal accidents occurred in the “retail trade” sector. The highest number of fatal work accidents occurred in workplaces with 21-49 employees. According to the research results, women insured who work for the same employer for 3 months to 1 year constitute the group with the highest rate of both work accidents and deaths.

Anahtar Kelimeler

• Work accidents
• insured female employees
• Social Security Institution statistical yearbooks

Kaynakça

1. Abidin, A. U., Nurmaya, E. M., Hariyono, W., & Sutomo, A. H. (2021, October 19-20). Implementation of occupational safety and health management system (OSHMS) on work-related accident rate in the manufacturing industry, Indonesia. [Conference presentation]. 6th International Conference on Sustainable Built Environment (ICSBE), Yogyakarta, Indonesia. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/933/1/012037
2. Akçay, C. (2021). İnşaat sektöründe iş kazaları ve iş güvenliği maliyetlerinin incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 29(3), 328-336. https://doi.org/10.31796/ogummf.868306
3. Akgün, S. (2015). Sağlık sektöründe iş kazaları. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2(2), 67-75. https://doi.org/10.5455/sad.2015131442264595
4. Aksüt, G., Eren, T., & Tüfekçi, M. (2021). Tekstil sektöründe kadın çalışanların maruz kaldığı ergonomik risklerin çok kriterli karar verme yöntemleri ile belirlenmesi. Journal of Industrial Engineering, 32(1), 12-33.
5. Akyıldız, C. (2022). Avrupa Birliğine katılım sürecinde Türkiye'deki dezavantajlı çalışan gruplarının iş sağlığı ve güvenliği faktörlerinin incelenmesi. Erciyes Akademi, 36(4), 1739-1765. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1129472
6. Anamwathana, P. (2024). Working conditions of women factory workers in industrializing Thailand, 1960–1990s. Labor History, 65(5), 1-16. https://doi.org/10.1080/0023656X.2024.2304305
7. Anderson, V. P., Schulte, P. A., Novakovich, J., Pfirman, D., & Bhattacharya, A. (2020). Wholesale and retail trade sector occupational fatal and nonfatal injuries and illnesses from 2006 to 2016. Implications for intervention. American Journal of Industrial Medicine, 63(2), 121-134. https://doi.org/10.1002/ajim.23063
8. Ayhan, F., & Örnek, F. (2024). Bazı psikolojik parametreler ile iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının iş kazalarına etkisi: kadın tekstil işçileri örneği. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 12(1), 179-189. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1389698.

9. Baygeldi, A. D., & Gerdan, S. (2019). İş Sağlığı ve güvenliği kapsamında ölümlü iş kazalarına yönelik yargıtay kararları. Resilience Journal, 3(2), 101-111. https://doi.org/ 10.32569/resilience.566733
10. Bilim, A., & Bilim , N. (2022). Causes and circumstances of work accidents in Turkey for the last 10 years. Archıves Des Maladıes Professıonnelles Et De L Envıronnement, 83(5), 503-512. https://doi.org/10.1016/j.admp.2022.03.005
11. Cebador, M. S., Rubio-Romero, J. C., Castrillo, J. A., & Arquillos, A. L. (2015). A decade of occupational accidents in Andalusian (Spain) public universities. Safety Science, 80, 23-32. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2015.07.008
12. Civan , O. E. (2017). İş sağlığı ve güvenliğinde özel politika gerektiren gruplar. Ankara Barosu Dergisi, 75(4), 203-290. https://doi.org/10.30915/abd.463970
13. Cox, J. A., Read, G. J., Butler, G. L., & Salmon, P. M. (2023). Examining gender differences in gig worker safety. Human Factors and Ergonomics in Manufacturing & Service Industries, 1-13. https://doi.org/10.1002/hfm.21007
14. Çalış, S., & Büyükakıncı, B. Y. (2021). Türkiye’nin iş kazaları açısından durumu: ILOSTAT ve SGK verileri karşılaştırması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), s. 574-585. https://doi.org/10.32709/akusosbil.623803
15. Çavdar, U., Manyaslı, M., Akkaya, E., Sevener, D., & Tüfekçi, Z. (2022). Yaşanan iş kazalarının kaza saatlerine ve cinsiyete göre istatistiki olarak değerlendirilmesi ve yorumlanması. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 14(1), 360-368. https://doi.org/10.29137/umagd.880158.
16. Demir, E., & Özay, M. E. (2022). Türkiye sağlık sektöründe 2013-2019 yılları arasında iş kazalarının istatiksel analizi. International Journal of Pure and Applied Sciences, 8(1), 1-12. https://doi.org/10.29132/ijpas.956825
17. Dursun, S., & Özdemir, E. (2024). Türkiye’de iş yerinde kadına yönelik şiddetin yaygınlığı ve etkisi: Kesitsel Bir Anket Çalışması. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 10(1), 305-332. https://doi.org/10.21798/kadem.2024.154
18. Erdugan, F., & Türkan, A. H. (2017). Üç yönlü kontenjans tablolarında log-lineer model ile iş kazası verilerinin. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2), 462-468.
19. Eser, A. (2015). Güncel İş kazaları verilerinin istatistiki analizi . Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 30(2), 227-242. https://doi.org/10.21605/cukurovaummfd.242750
20. Eurostat. (2012). European statistics on accidents at work (ESAW). European Statistical Office. https://ec.europa.eu/eurostat/documents/3888793/5850901/KS-RA-12-002-EN.PDF.pdf/96c2040e-6dc6-4cfc-9991-7465d160ff97?t=1414780238000
21. Eurostat. (2013). European statistics on accidents at work (ESAW) - Summary methodology. European Statistical Office. https://ec.europa.eu/eurostat/documents/3859598/5926181/KS-RA-12-102-EN.PDF.pdf/56cd35ba-1e8a-4af3-9f9a-b3c47611ff1c?t=1414782641000
22. Eurostat. (2023). Employment - annual statistics. European Statistical Office. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Employment_-_annual_statistics#Employment_in_2022_compared_with_the_EU_target
23. Fernandez, J. B. (2019). Inclusion of compensation for work accident in the concept of remuneration of the assigned employees by the temporary agency work. Revista General Del Derecho Del Trabajo Y De La Seguridad Socıal, 53, 617-633.
24. Fernández-Suárez, I., López-Goñi, J. J., & Haro, B. (2022). Profiles of women who have suffered occupational accidents in cleaning: perceived health, psychosocial risks, and personality variables. International Archives of Occupational and Environmental Health, 96(2), 331-340. https://doi.org/10.1007/s00420-022-01927-8
25. Fuentes-Bargues, J., Sánchez-Lite, A., González-Gaya, C., Rosales-Prieto, V., & Reniers, G. (2022). A study of situational circumstances related to Spain's occupational accident rates in the metal sector from 2009 to 2019. Safety Science, 150, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2022.105700
26. Görgün, H., & Gedik, T. (2021). Özel Sektör çalışanlarında iş kazası ve meslek hastalıklarında maliyet analizi: Düzce ili örneği . Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(4), s. 1214-1226. https://doi.org/10.29130/dubited.892751
27. Hägg, S. A., Torén, K., & Lindberg, E. (2015). E. Role of sleep disturbances in occupational accidents among women. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 41(4), 368-376. https://doi.org/10.5271/sjweh.3495
28. Hüseyinli, N., & Yiğit, Y. (2017). İş hukuku’nda kadın çalışanların korunmasına ilişkin hukuki düzenlemeler (Azerbaycan ve Türk İş Hukuku Karşılaştırmalı Olarak). Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 25(2), 279-328. https://doi.org/1oi:10.15337/suhfd.342140
29. ILO. (2023). World Employment and Social Outlook Trends 2023. Geneva. https://doi.org/10.54394/SNCP1637
30. İstanbulluoğlu, Y. S. (1999). 1984-1999 yılları arasında TKİ Kurumu'nda olan iş kazalarının istatistiksel değerlendirilmesi. Bilimsel Madencilik Dergisi, 38(4), 29-42.
31. İşsever, H., Ezirmik, E., Öztan, G., & İşsever, T. (2020). 2008-2017 yılları arasındaki sosyal güvenlik kurumunun iş kazaları ve meslek hastalıkları göstergelerinin standardizasyonu. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi, 83(4), 434-445. https://doi.org/10.26650/IUITFD.2020.0018
32. Kandemir, A. Ş., & Şimşek, M. (2019). Geçici iş göremezlik süresi, cinsiyet, çalışılan ortam ve iş kazası türleri etkileşimlerinin istatistiksel analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 239-245. https://doi.org/10.18506/anemon.421997
33. Karadağ, T., & Kepekli, T. A. (2019). İnşaat sektöründe yaşanan iş kazaları ve kaza nedenleri. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 314-322.
34. Korkmaz, M., Sevil, Ü., Değer, V. B., Gürkan, A., Özlem , G., Çelik, N., & Yücel, A. S. (2017). 2007-2016 yıllarına ait TÜİK verilerinin iş kazaları açısından analizi. Uluslararası Hakemli İş Güvenliği ve Çalışan Sağlığı Dergisi, 2017(4), 27-43. https://doi.org/ 10.17372/UHIGCSD.2017.4.2
35. Korkusuz, M. R., & Korkusuz, A. Y. (2017). Sosyal güvenliğin temel risklerinden iş kazaları ve mağdurların hakları. Uluslararası Hakemli İş Güvenliği ve Çalışan Sağlığı Dergisi, 2017(3), 30-54. https://doi.org/10.17372/UHIGCSD.2017.3.01
36. Kubo, J. T., Cullen, M. R., Desai, M., & Modrek, S. (2013). Associations between employee and manager gender: impacts on gender-specific risk of acute occupational injury in metal manufacturing. BMC Public Health, 13(1053), 1-9. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-1053
37. Laitinen, H., Vuorinen, M., & Simola, A. (2012). İmalat Sanayinde iş sağlığı ve güvenliği yönetimi. (2st ed.). Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası.
38. López, M. A., Ritzel, D. Ö., Fontaneda, I., & Alcantara, O. J. (2008). Construction industry accidents in Spain. Journal of Safety Research, 39(5), 497-507. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2008.07.006
39. Malysa, T., & Gajdzik , B. (2021). Predictive models of accidents at work in the steel sector as a framework for sustainable safety. Energies, 14(129), 1-20. https://doi.org/10.3390/en14010129
40. Mastella, C. G., & Raduns, C. D. (2019, April 15-16). Accidents of work in the municipality of Ijui and the impacts caused. [Conference presentation]. 15th International Symposium on Occupational Safety and Hygiene (SHO). Guimaraes, Portugal. https://www.webofscience.com/wos/woscc/full-record/WOS:000469511300078
41. Melchior, C., & Zanini, R. R. (2019). Mortality per work accident: A literature mapping. Safety Science, 114, 72-78. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2019.01.001
42. Mercan, Y., Pancar, N., Keskin, O., & Ketenci, Ö. (2024). Hastane çalışanlarında iş kazaları epidemiyolojisi ve etkileyen faktörler. STED, 33(3), 229-242. https://doi.org/10.17942/sted.1335391
43. Osca, A., & López-Araújo, B. (2020). Work stress, personality and occupational accidents: Should we expect differences between men and women? Safety Science, 124, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2019.104582
44. Oswald-Egg, M. E., & Renold, U. (2021). No experience, no employment: The effect of vocational education and training work experience on labour market outcomes after higher education. Economics of Education Review, 80. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2020.102065
45. Rios, F. C. (2017). The need for detailed gender-specific occupational safety analysis. Journal of Safety Research, 62, 53-62. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2017.06.002
46. SGK. (2022). SGK istatistik yıllıkları. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu. https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/
47. Şen, M., Dursun, S., & Güven, M. (2018). Türkiye'de iş kazaları: Avrupa birliği ülkeleri bağlamında bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 1167-1190. https://doi.org/10.26466/opus.463211
48. Şensöğüt, C., & Uysal, Ö. (2019). Bir yeraltı linyit işletmesinde 2018 yılında meydana gelen iş kazalarının analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 27(2), 125-129. https://doi.org/10.31796/ogummf.575522
49. TUİK. (2023a). İşgücü İstatistikleri, Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2023-53521
50. TUİK. (2023b). İşgücü istatistikleri mikro veri seti. Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr/media/microdata/pdf/isgucu.pdf
51. TUİK (2024). İşgücü İstatistikleri, Mayıs 2024. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-Mayis-2024-53522
52. Uğur, Z. B., Yıldız, E., & Doğan, R. Y. (2023). Türkıye’de çalışan kadınların küçük çocuklarına kim bakıyor? Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 93-128. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1101779
53. Ünal, H. G. (2008). Türkiye’de tarımsal iş kazaları ve meslek hastalıklarının maliyeti üzerine bir araştırma. Journal of Agricultural Sciences, 14(04). doi:https://doi.org/10.1501/Tarimbil_0000001062
54. Yaman, Y. (2020). İş kazaları ve sonuçlarının Türkiye ve İstanbul düzeyinde incelenmesi. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 15(60), 363-377. https://doi.org/10.17932/IAU.ABMYOD.2006.005/abmyod_v15i60002
55. Yamankaradeniz, N., Akalp , G., & Çankaya, O. (2015). Otomotiv ve metal sektöründe çalışan kadınların maruz kaldıkları fiziksel risk algısı. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 3(3), 449-458.
56. Yener, M. Z. (2020). İş kazası ve meslek hastalıklarının sulh sözleşmesi ve ibra sözleşmesi ile çözülmesi. Adalet Dergisi, 64, 531-564.