Türkiye Hangi Ürünleri Hedeflemeli? Ürün Uzayı Temelli Bir Rehber Önerisi

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 316 - 333, 17.12.2025

Taylan Yenilmez

https://doi.org/10.14514/beykozad.1776753

https://izlik.org/JA48BC79RL

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’nin ihracat çeşitlendirmesi için hedeflenmesi gereken ürünler ortaya konmaktadır. Yüksek kompleksiteye sahip ürünler, ihracat çeşitlendirmesine önemli katkı sağlayabilir, ancak Türkiye'nin mevcut ihracat sepetinden uzak olabilirler. Bu nedenle, hangi ürünlerin hedefleneceğini belirlemek için Türkiye’nin mevcut ihracat sepetine olan yakınlık ile kompleksitenin değişik kombinasyonları kullanılmıştır. Daha yavaş ama mevcut ürün yapısıyla daha uyumlu ve güvenli bir dönüşüm için yakınlığa daha çok ağırlık verilebilir, daha hızlı ve fakat daha riskli bir dönüşüm için kompleksitenin ağırlığı arttırılabilir. Böylece, çalışma farklı politika hedefleri için farklı ürün hedefleri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İhracat çeşitlendirmesi , ürün uzayı , sanayi politikası , kompleksite

WHICH PRODUCTS SHOULD TÜRKİYE TARGET? A PRODUCT SPACE-BASED INDUSTRIAL POLICY GUIDE

https://izlik.org/JA48BC79RL

Öz

In this study, products which are to be targeted for Türkiye’s export diversification are identified. Products with high complexity can significantly contribute to export diversification, but they might be too far from Türkiye's current export basket. Therefore, combinations of nearness to current export basket and complexity have been used to determine which products to target. For a slower but more secure transformation nearness can be weighted more, while for a rapid but riskier transformation complexity can be weighted more. Thus, the study presents different product targets for different policy objectives.

Anahtar Kelimeler

Export diversification , product space , industrial policy , complexity

Kaynakça

• Altun, M., & Benli, M. (2021). İhracatta ürün çeşitliliği ve Türkiye’nin büyüme performansı. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 67, 138–158.
• Ata, S. (2020). Evolution of the product space and a new proposal for Turkey's export incentive system. Presidency of Strategy and Budget.
• Batagelj, V., & Mrvar, A. (1998). Pajek–Program for large network analysis. Connections, 21(2), 47–57.
• Benli, M., & Atici, G. (2023). Economic complexity and its effect on economic growth in Turkey. İzmir İktisat Dergisi, 38(2), 400–429.
• Cadot, O., Carrère, C., & Strauss-Kahn, V. (2011). Export diversification: What’s behind the hump? The Review of Economics and Statistics, 93(2), 590–605.
• Çınar, İ. T. (2023). Related–unrelated variety and income distribution: An analysis of NUTS-2 regions in Turkey. İzmir İktisat Dergisi, 38(1), 233–252.
• Değer, M. K. (2011). İhracatta ürün çeşitliliği ve ekonomik büyüme: Türkiye deneyimi (1980– 2006). Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 259–287.
• Doğruel, A. S., & Doğruel, F. (2019). Küreselleşme, unutulan sanayi politikaları ve sanayisizleşme. Çalışma ve Toplum, 1(60), 209–230.
• Gaulier, G., & Zignago, S. (2010). BACI: International trade database at the product-level (the 1994–2007 version).
• Gore, C. (2000). The rise and fall of the Washington Consensus as a paradigm for developing countries. World Development, 28(5), 789–804.
• Hartmann, D., Guevara, M. R., Jara-Figueroa, C., Aristarán, M., & Hidalgo, C. A. (2017). Linking economic complexity, institutions, and income inequality. World Development, 93, 75–93.
• Hausmann, R., & Hidalgo, C. A. (2011). The network structure of economic output. Journal of Economic Growth, 16(4), 309–342.
• Hausmann, R., & Klinger, B. (2006). Structural transformation and patterns of comparative advantage in the product space. Center for International Development Working Paper.
• Hidalgo, C. A. (2021). Economic complexity theory and applications. Nature Reviews Physics, 3(2), 92–113.
• Hidalgo, C. A., & Hausmann, R. (2009). The building blocks of economic complexity. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(26), 10570–10575.
• Hidalgo, C. A., Klinger, B., Barabási, A.-L., & Hausmann, R. (2007). The product space conditions the development of nations. Science, 317(5837), 482–487.
• Hummels, D., & Klenow, P. J. (2005). The variety and quality of a nation's exports. American Economic Review, 95(3), 704–723.
• Lin, J., & Chang, H. J. (2009). Should industrial policy in developing countries conform to comparative advantage or defy it? A debate between Justin Lin and Ha-Joon Chang. Development Policy Review, 27(5), 483–502.
• Mealy, P., Farmer, J. D., & Teytelboym, A. (2019). Interpreting economic complexity. Science Advances, 5(1), eaau1705.
• Pamuk, Ş. (2014). Türkiye'nin 200 yıllık iktisadi tarihi: Büyüme, kurumlar ve bölüşüm. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Romero, J. P., & Gramkow, C. (2021). Economic complexity and greenhouse gas emissions. World Development, 139, 105317.
• Sciarra, C., Chiarotti, G., Ridolfi, L., & Laio, F. (2020). Reconciling contrasting views on economic complexity. Nature Communications, 11(1), 3352.
• Tacchella, A., Cristelli, M., Caldarelli, G., Gabrielli, A., & Pietronero, L. (2012). A new metrics for countries' fitness and products' complexity. Scientific Reports, 2(1), 723.
• Tuncer, İ., & Coşkun, N. (2021). Ürün uzayı değişkenlerinin Türkiye İBBS düzey 2 bölgelerinde büyüme dinamiklerine etkisi. İzmir İktisat Dergisi, 36(1), 229–246.
• Tuncer, İ., Lopcu, K., Coşkun, N., & Arıcıoğlu, E. (2017). Türkiye bölgelerinde yapısal değişim: Kümeleme ve ekonomik karmaşıklık analizleri bağlamında öneriler. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 9(2), 59–74.
• Wade, R. H. (2014). Return of industrial policy? In Economic policies of the new thinking in economics (pp. 76–92). Routledge.
• Yasa, B. D., & Yardımcı, M. E. (2017). 1963–1989 döneminde Türkiye’de devlet müdahaleciliğinin imalat sanayi üzerindeki etkisi: Kliometrik bir inceleme. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 199–212.
• Yenilmez, T. (2023). Finding the right products for export diversification. Review of Development Economics, 1–17. https://doi.org/10.1111/rode.13049
• Yıldırım, M. A. (2018). Kompleksite ve Ürün Uzayı metodolojisiyle Türkiye (Working Paper). Koç University–TÜSİAD Economic Research Forum. https://ideas.repec.org/p/koc/wpaper/1810.html