PİYASA İLE AKADEMİ ARASINDA: TÜRKİYE’DE KURUM TARİHÇİLİĞİ ALANININ ORTAYA ÇIKIŞI, GELİŞİMİ VE AKTÖRLER ARASI DİNAMİKLERİ

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de halihazırda piyasa ile akademi arasında sıkışıp kalan ve her iki taraftan da katkı yapılan bir alan olarak kurum tarihçiliği alanının bir kurumsal alan olarak ortaya çıkışı, gelişimi, bu gelişlimde etkili olan aktörler ile söz konusu bu aktörler arasındaki ilişkilerin dinamiklerinin keşfedilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için örgütsel sosyolojide önemli bir açıklayıcılık sunan kurumsal alan kavramından hareketle kurum tarihçiliği alanının nasıl yapılandığı analiz edilmiştir. Bu kapsamda, ilkin bu alandaki birikimi geniş kapsamlı olarak derleyen bir bibliyografya ile bu bibliyografyada yer verilen eserler üzerinden yapılacak keşfedici içerik analiziyle desteklenen bir tarihsel anlatı analizi yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışmanın öncül sonuçları, alanın doğuşunun piyasanın beklentileri sonucu gerçekleşmişken, gelişiminin ise 12 Eylül 1980 darbesi sonrası akademiden uzaklaştırılan sol aydınların etkisiyle şekillendiğini ve alanın kurumsallaşmasında piyasa beklentileri ile akademik nitelikli kaygıların karşılıklı çatışmasının ve etkileşiminin önemli bir rol oynayarak melez bir işbirliği pratiğini ortaya çıkardığını ve bunun da alanın öncül (proto) kurumsallaşmasına neden olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kurum tarihi
• örgütsel alan
• piyasa
• akademi

AT THE NEXUS BETWEEN MARKET AND ACADEMIA: THE EMERGENCE, DEVELOPMENT, AND FORMATION OF CORPORATE HISTORY IN TÜRKİYE AS AN ORGANIZATIONAL FIELD

Öz

This study aims to explore the emergence and development of institutional history as an institutional field in Turkey—a field currently caught between the market and academia, with contributions from both sides—as well as to uncover the dynamics of the relationships among the actors influencing this development. To achieve this goal, the study analyzes how the field of institutional history is structured, drawing on the concept of the “institutional field,” which offers significant explanatory power in organizational sociology. Within this framework, an approach combining a historical narrative analysis—supported by an exploratory content analysis of the works cited in a comprehensive bibliography compiling the body of knowledge in this field—has been adopted. The preliminary findings of the study indicate that while the field’s emergence resulted from market expectations, its development was shaped by the influence of leftist intellectuals who were expelled from academia following the September 12, 1980 coup. The findings indicate that the mutual conflict and interaction between market expectations and academic concerns played a significant role in the field’s institutionalization, giving rise to a hybrid collaborative practice that led to the field’s proto-institutionalization.

Anahtar Kelimeler

• Corporate history
• organizational field
• market
• academia

Kaynakça

1. Alkan, M. Ö., Bora, T. ve Koraltürk, M. (2007). Mete Tunçay’la söyleşi: “Yapmam gereken işler var... Bunun huzursuzluğunu duyuyorum”. M. Tunçay, T. Bora ve M. Koraltürk (Ed.), Mete Tunçay’a armağan içinde (31–74). İstanbul: İletişim Yayınları.
2. Bali, R. N. (2003). “Prestij kitapları” neye yarar? Akşamlık, 19 Eylül.
3. Bali, R. N. (2018). Tarz-ı hayat’tan life style’a: Yeni seçkinler, yeni mekânlar, yeni yaşamlar (2. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
4. Bali, R. N., Koraltürk, M. ve Yalçınkaya, A. (2019). Kurum ve sektör tarihi, iş insanı ve yönetici hatırat, biyografi ve otobiyografi kitapları bibliyografyası (1932–2018). İstanbul: Libra Kitap.
5. Bourdieu, P. (1990). The logic of practice. Stanford, CA: Stanford University Press.
6. Bourdieu, P. (1993). The field of cultural production: Essays on art and literature. New York: Columbia University Press.
7. Bourdieu, P. (2010). Sermaye biçimleri. M. M. Şahin ve A. Z. Ünal (Ed.), Sosyal sermaye içinde. İstanbul: Değişim.
8. Buğra, A. (2016). Devlet ve işadamları. İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Campbell, J. L. (2004). Institutional change and globalization. Princeton, NJ: Princeton University Press.
10. Cengizkan, A. (2007). İlhan Tekeli ile “Cumhuriyetin harcı” üzerine: Türkiye’de modernite ve tarih yazımı. Mimarlık Dergisi, (333), Ocak-Şubat.
11. Çelebi, F. (2000). Tarih Vakfı kurum tarihi projeleri ve sözlü tarih. XIth International Oral History Conference, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Basımevi, 407–411.
12. DiMaggio, P. J. ve Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 147–160.
13. DiMaggio, P. (1988). Interest and agency in institutional theory. L. G. Zucker (Ed.), Institutional patterns and organizations: Culture and environment içinde (3–21). Cambridge: Ballinger.
14. Emirbayer, M. ve Johnson, V. (2008). Bourdieu and organizational analysis. Theory and Society, 37(1), 1–44.
15. Erçek, M. (2004). Çeviri, aktör ağları ve eksik/öncül kurumsallaşma: Türkiye’deki mesleki personel/insan kaynakları söyleminin yeniden kurgulanması, 1960–1999. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 51–128.
16. Erdilek Tunçay, N. (1993). Birinci sözlü tarih atölyesi kayıtları (6–7 Haziran 1993). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
17. Fligstein, N. ve McAdam, D. (2012). A political–cultural approach to the problem of strategic action. D. Courpasson, D. Golsorkhi ve J. Sallaz (Ed.), Rethinking power in organizations, institutions, and markets (Research in the Sociology of Organizations, Cilt 34) içinde (287–316). Emerald Group Publishing Limited.
18. Güldöşüren, A. (2021). Türkiye’de kurum tarihçiliği literatürü. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 19(37), 395–466.
19. Hürriyet. (1999). Tarihiniz itinayla yazılır. Hürriyet, 18 Eylül.
20. İlyasoğlu, A. ve Kayacan, G. (2006). Kuşaklar, deneyimler, tanıklıklar: Türkiye’de sözlü tarih çalışmaları konferansı (26–27 Eylül 2003). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
21. Kaya, A. (2007). Pierre Bourdieu’nün pratik kuramının kilidi: Alan kavramı. G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı ve Ü. Tatlıcan (Ed.), Ocak ve zanaat: Pierre Bourdieu derlemesi içinde. İstanbul: İletişim Yayıncılık.
22. Koraltürk, M. (2005). Türkiye’de kurum tarihi yazıcılığı hakkında düşünceler. Müteferrika, (28), 137–141.
23. Koraltürk, M. (2012). Ekonominin Türkleştirilmesi. Eski Defterler, 81. Bölüm, A Haber, 15 Aralık. Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=m5xyJAyS4Wk
24. Lawrence, T. B. ve Suddaby, R. (2006). Institutions and institutional work. S. R. Clegg, C. Hardy, T. B. Lawrence ve W. R. Nord (Ed.), The SAGE handbook of organization studies içinde (215–254). Thousand Oaks: Sage.
25. Lawrence, T. B., Hardy, C. ve Phillips, N. (2002). Institutional effects of interorganizational collaboration: The emergence of proto-institutions. Academy of Management Journal, 45, 281–290.
26. Meyer, J. W. ve Scott, W. R. (1983). Organizational environments: Rituals and rationality. Beverly Hills: Sage.
27. Özen, Ş. (2010). Yeni kurumsal kuram: Örgütleri çözümlemede yeni ufuklar ve yeni sorunlar. S. Sargut ve Ş. Özen (Ed.), Örgüt kuramları içinde (237–331). Ankara: İmge.
28. Sapiro, G. (2015). Field theory. J. D. Wright (Ed.), International encyclopedia of the social & behavioral sciences (Cilt 9, 2. Baskı, 140–148). Elsevier.
29. Silier, O. (1991). Artık bir tarih vakfımız var. Tarih Vakfı’ndan Haberler Bülteni, 1(1), 1.
30. Tekeli, İ. (2008). Kurum tarihi yazımının sorunsalları üzerine. İ. Tekeli, Birlikte yazılan ve öğrenilen bir tarihe doğru içinde. Ankara: Dost Kitabevi.
31. Toprak, Z. (1998). Kurum tarihçiliği: Deneyimler ve perspektifler atölye çalışması (7 Kasım 1998). İstanbul: Tarih Vakfı.
32. Wooten, M. ve Hoffman, A. J. (2008). Organizational fields: Past, present and future. The SAGE handbook of organizational institutionalism, 1, 55–74.