1977-2025 Yılları Arasında Afganistan’daki Türklerin Diline Dair Yayımlanan Makalelerin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 4, 351 - 370, 15.12.2025

Mohammad Asif Ali

https://izlik.org/JA33JP44FF

Öz

Bu çalışma, Afganistan’daki Türklerin dili üzerine yazılmış makaleleri meta-sentez yöntemiyle incelemiştir. Araştırmanın verileri, Google Akademik, Dergipark ve Ulakbim veri tabanları aracılığıyla ulaşılan ve “Afganistan’daki Türklerin dili” konusunu ele alan bilimsel makalelerden elde edilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, araştırmanın amacı ve sorularına yanıt verecek şekilde frekans ve yüzde değerleriyle tablolarda sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre, 1977 yılından itibaren Afganistan’daki Türklerin dili üzerine toplam 94 makale yayımlanmış; özellikle son on yılda bu alanda bir artış yaşandığı gözlemlenmiştir. Makalelerin büyük çoğunluğunun tek yazarlı ve Türkçe olarak kaleme alındığı tespit edilmiştir. Konuya ilişkin 59 farklı dergide yayımlanan makalelerden en fazlasının sırasıyla Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, Uluslararası İdil-Ural ve Türkistan Araştırmaları, Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları (TÜRKLAD) ve Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) dergilerinde yer aldığı görülmüştür. Konu açısından ise çalışmaların genellikle Afganistan’daki Özbek yazarların hayatı ve eserleri, Afganistan’daki Türkmence dil bilgisi ile Afganistanlılara Türkiye Türkçesi öğretimi gibi temalara odaklandığı belirlenmiştir. İncelenen makalelerin çoğunda belirli bir araştırma yöntemine yer verilmediği dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada gelecekte bu alanda çalışma yapacak araştırmacılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Afganistan , Türk Toplulukları , Dil

An Analysis of Articles Published on the Language of Turks in Afghanistan Between 1977 and 2025

https://izlik.org/JA33JP44FF

Öz

This study examined the articles written on the language of Turks in Afghanistan using the meta-synthesis method. The data were obtained from scholarly articles accessed through the databases of Google Scholar, Dergipark, and Ulakbim, all of which focused on the topic of "the language of Turks in Afghanistan." The collected data were analyzed using the content analysis method. The research findings were presented in tables using frequency and percentage values to address the research objectives and questions. According to the results, a total of 94 articles on the language of Turks in Afghanistan have been published since 1977, with a noticeable increase observed in the last ten years. It was determined that the majority of these articles were written in Turkish and authored by a single researcher. Among the 59 journals in which the articles were published, most appeared in Selçuk University Journal of Turkic Studies, International Journal of Idil-Ural and Turkestan Studies, International Journal of Turkic Dialect Studies (TÜRKLAD), and the International Journal of Turkish Literature, Culture and Education (TEKE). In terms of content, the studies primarily focused on themes such as the lives and works of Uzbek authors in Afghanistan, Turkmen grammar, and teaching Turkey Turkish to Afghan learners. It was also noted that most of the analyzed articles did not specify a particular research method. As a result, this study offers several suggestions for researchers who intend to conduct future studies in this field.

Anahtar Kelimeler

Afghanistan , Turkic People , Language

Kaynakça

• Afganistan Anayasası. (2006). Devlet Matbaası.
• Ali, M. A. (2023). Afganistan’da Türkçe öğretim merkezleri. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 2(3), 222-233. https://doi.org/10.56987/bezgek.32
• Alyılmaz, C. (2020). “Türk”, “Türkçe” ve “Türk Dili” kavram işaretleri üzerine. C. Alyılmaz, O. Er, İ. Çoban (Ed.), Türkçe eğitiminin güncel sorunları içinde (s. 1-43). Eğiten kitap.
• Alyılmaz, S. (2018). Türkçe öğretiminde hedef kitlenin / “öğrenen”in önemi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2452-2463.
• Başar, U. (2018). Afganistan’da yabancı dil olarak Türkçe öğretimi üzerine güncel bir değerlendirme. Aydın Tömer Dil Dergisi, 3(1), 1-20. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aydintdd/issue/36339/396919
• Çakmak, Z., & Taşkıran, C. (2020). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitimi alanındaki çalışmaların analizi: Bir meta sentez çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(3), 1243-1261. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/56890/798953
• Çalık, M., & Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri/Parameters of content analysis. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38. https://doi.org/10.15390/EB.2014.3412
• Deljo, A. (2015). Tarih-i bastani Hazaraha (Hazaraların kadim tarihî). Maksudi Yayınevi. https://archive.af/bib/27642
• Farzan, E. (2019). Afganistan’da Türkçe öğrenen öğrencilere yönelik dil ihtiyaç analizi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, özel sayı, 1-20. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=9h0R84wpQK6c3JemtLidQg&no=OjpB6zt-ui3evpJ-0MUO2w
• Fevzi, F. (2018). Afganistan’da yeni açılan Türkoloji bölümlerinin Türk ve Afgan kültürüne etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(12), 772-780. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/issue/39158/476916
• Karaca, K. S. (2024). 2018–2023 yılları arasındaki yabancılara Türkçe öğretimine yönelik makalelerin incelenmesi. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 3(4), 274-297. https://doi.org/10.56987/bezgek.1588271
• Kaya, M. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce öğretiminde aktarımlarla ilgili çalışmaların analizi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(3), 1305-1319. https://doi.org/10.7884/teke.1360033
• Mohammadi, A. (2015). Tarihten günümüze Hazaralar (tarih, dil, folklor ve etnografya). Belgü, 2, 29-52. https://dergipark.org.tr/tr/pub/belgu/issue/37864/437519
• Öztürk, G. (2022). Afganistan’daki Türk topluluklarının dilleriyle ilgili yapılan çalışmalar. Turkish Studies - Language, 17(2), 607-622. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.58046
• Parham, H. R. (2021). Afganistan’da son yüzyılda dört büyük etnik grubun siyasi katılımı. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 45-63.
• Sözbilir, M., & Kutu, H. (2008). Development and current status of science education research in Turkey. Essays in Education, [Special Edition], 1-22.
• Sur, E. (2023). Türkçe ders kitaplarına yönelik hazırlanan çalışmalardaki eğilimler. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(1), 194-220. https://doi.org/10.7884/teke.5615
• Şahin, S. (2016). Afganistan’daki Türkmen varlığı ve kültürü üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(3), 1144-1160. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/25000/263916
• Yılmaz, G. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde karşılaşılan sorunları ele alan makalelerin incelenmesi (2013–2023). Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 2(4), 277-290. http://dx.doi.org/10.56987/bezgek.1387267