Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Dijital Bir Araç Olarak Çizgi Filmler

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 4, 337 - 350, 15.12.2025

Zeynep Arıcı

Öz

Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültürel ögelerin aktarımında çizgi filmlerin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Dil öğretimi yalnızca sözcük dağarcığı ve dil bilgisi kurallarının öğretimiyle sınırlı olmayıp bunun yanında kültürel değerlerin ve toplumsal yaşam biçimlerinin kazandırılmasını da içermektedir. Bu bağlamda çizgi filmler hem eğlenceli yapıları hem de görsel-işitsel ögeler aracılığıyla çoklu duyuya hitap etmeleriyle etkili öğretim materyalleri arasında yer almaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında görsel-işitsel materyallerin önemi sıkça vurgulansa da çizgi filmlerin kültürel aktarım aracı olarak sistematik biçimde incelendiği çalışmalar oldukça sınırlıdır. Mevcut araştırmalar çoğunlukla dil öğretiminde kullanılan materyallerin dilsel düzeyine odaklanmakta, kültürel unsurların öğrenen üzerindeki etkisi yeterince ele alınmamaktadır. Bu durum, alanda önemli bir boşluğa işaret etmektedir. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı ve çizgi filmlerin kültür temelli dil öğretimindeki potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada TRT Çocuk kanalında yayınlanan Maysa ile Bulut adlı yerli çizgi filmde geçen deyim ve atasözleri incelenmiş; bu ifadelerin hangi temalar çerçevesinde yer aldığı ve bağlam içindeki işlevleri değerlendirilmiştir. Çalışma, nitel araştırma kapsamında doküman ve içerik analizi yöntemleriyle yürütülmüş; amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen 55 bölüm detaylı biçimde analiz edilmiştir. Diyaloglar, karakter konuşmaları ve anlatıcı ifadeleri bağlamında incelenen deyim ve atasözleri, temalarına, kullanım bağlamlarına ve dil öğretimindeki işlevlerine göre sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, çizgi filmlerin yalnızca eğlenceli içerikler olmadığını; aynı zamanda kültürel aktarımı destekleyen ve dil yeterliğini geliştiren güçlü araçlar olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çizgi filmlerin hem dilsel hem de kültürel öğrenmeyi destekleyen potansiyelini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yabancı dil olarak Türkçe , Kültür aktarımı , Çizgi filmler

The Use of Cartoons as a Digital Resource in Teaching Turkish as a Foreign Language

Öz

This study aims to examine the role of animated cartoons in the transmission of cultural elements in the context of teaching Turkish as a foreign language. Language instruction is not limited to the teaching of vocabulary and grammar rules; it also encompasses the acquisition of cultural values and social practices. In this regard, animated cartoons are considered effective instructional materials, as they appeal to multiple senses through their entertaining features and audiovisual elements. Although the importance of audiovisual materials in teaching Turkish as a foreign language is frequently emphasized, studies systematically investigating cartoons as tools for cultural transmission remain quite limited. Existing research primarily focuses on the linguistic aspects of instructional materials, while the impact of cultural elements on learners is often insufficiently addressed. This gap highlights a significant need in the field. The present study seeks to fill this gap and to reveal the potential of cartoons in culture-based language instruction. In this study, the idioms and proverbs appearing in the Turkish animated series Maysa and Bulut, broadcast on TRT Children, were examined, with attention to the themes they represent and their functions within context. The study was conducted using a qualitative research design, combining document analysis and content analysis methods. A purposive sampling method was employed to select 55 episodes for detailed analysis. The idioms and proverbs were analyzed in relation to dialogues, character speech, and narrator statements, and were classified according to their themes, contextual usage, and pedagogical functions in language teaching. The findings indicate that cartoons are not merely entertaining content but also serve as powerful tools that support cultural transmission and enhance language proficiency. These results demonstrate that, in the context of teaching Turkish as a foreign language, cartoons have significant potential to foster both linguistic competence and cultural learning.

Anahtar Kelimeler

Turkish as a foreign language , Cultural transmission , Animated cartoons

Kaynakça

• Bursalı, H., & Ünal F. T. (2015). Çizgi dizilerle kalıp (ilişki) söz öğretimi: Cille örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, (12), 69-83.
• Çetin, Ş., & Üzer, M. (2018). “Küçük Hezarfen” çizgi filminde yer alan milli kültür unsurlarının incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(3), 2049-79. https://doi.org/10.15869/itobiad.439514
• Çiçek, M. (2024). Alpman adlı çizgi filmin yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel ögeler bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
• Erdem, F. (2019). Çizgi filmlerin kültür aktarımındaki işlevi. Türk Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 45-62.
• Erdem, M. V. (2019). Yabancılara Türkçe öğretiminde çizgi film kullanımına ilişkin öğretici görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adıyaman Üniversitesi.
• Fang, Y. (2018). An English language multimedia teaching model based on Krashen’s theory. Journal of Modern Educational Technology, 23(2), 208.
• Fiske, J. (1996). İletişim çalışmalarına giriş. S. İrvan, Çev. Bilim ve Sanat Yayınları.
• Ghorbani, M. R. (2011). Watching cartoons with subtitles improves children’s foreign language acquisition. US-China Foreign Language, 9(4), 241-246. https://doi.org/10.17265/1539-8080/2011.04.005
• İşcan, A. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür aktarım aracı olarak filmlerden yararlanma. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (58), 437-52. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/269925
• Kargı, B. (2006). Edebiyat kılavuzunda sinema yapıtlarının başlangıç düzeyi sonrası yabancı dil öğretimine katkısı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (22), 60-71.
• Köprülü, A. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çizgi filmlerin rolü. Turkish Language Teaching Studies, 5(2), 97.
• Köprülü, S. G. (2016). Erken yaşta yabancı dil öğreniminde çizgi filmlerin yeri. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, 4(1), 88-98.
• Kuşçu, E. (2017). Yabancı dil öğretimi/öğreniminde görsel / işitsel araçları kullanmanın önemi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, (43), 213-224.
• Mićić, D., & Jovanović, M. (2024). The impact of foreign language animated cartoons on preschool children: Benefits, challenges and the role of speech therapists in Serbia and Bosnia and Herzegovina. Early Childhood Education Review, 36(2), 210-222.
• Od, P. (2013). Visual-audio materials in foreign language teaching. International Journal of Educational Research, 45(6), 503–504.
• Özbay, M. (2002). Kültür aktarımı açısından Türkçe öğretimi. Türk Dili, (602), 112-120.
• Özkurkudis, M. (2025). Using cartoon discussions for vocabulary acquisition in English language teaching. Journal of Language Learning Strategies, 18(1), 57.
• Suryanti, A., et al. (2024). The influence of cartoon films on linguistic growth in early childhood: A psycholinguistic study. Retorika: Jurnal Ilmu Bahasa, 10(3), 1005-1021.
• Şahin, N. (2019). TRT’nin çocuklara yönelik çizgi filmlerinin Türkçe öğretimi ve değer aktarımı açısından incelenmesi. Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (2), 1-10.
• Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201.
• Ünsal, B. (2020). Alpman çizgi filmi ve kültürel ögeler. Dil ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(1), 77-94.
• Ünsal, B. S. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde “Keloğlan” çizgi filminin kültürel etkileşim ögesi olarak incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
• Vitasmoro, R., & Sari, H. (2017). Watching cartoons with subtitles improves children’s foreign language acquisition. Journal of Educational Technology, 14(3), 245-256.
• Yağlı, A. (2022). Çocuklara yabancı dil öğretiminde çizgi filmlerin kullanılması: Zou adlı çizgi film örneği. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 33-53.
• Yağlı, K. (2022). Çizgi filmlerin eğitimde kullanımı ve etkisi. Journal of Contemporary Education Research, 8(1), 35-48.
• Yaman, H. (2010). Cartoons as a teaching tool: A research on Turkish language grammar teaching. International Journal of Turkish Studies, 7(3), 1236-1249.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, O. (2022). Dijital kültürde ramazan ayı ve kültür aktarımı: Rafadan Tayfa çizgi filmi örneği. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö11), 347-355. https://doi.org/10.29000/rumelide.1146627