Yabancılar İçin Hazırlanan Türkçe ve Akademik Türkçe Ders Kitaplarındaki Söz Varlığı: Sağlık Bilimleri Örneği

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 4 , 297 - 316 , 15.12.2025

Eda Uysal Outedeh , Gökçen Göçen

https://izlik.org/JA44HW62RT

Öz

Bu araştırmada, yabancılar için hazırlanmış Türkçe ve akademik Türkçe ders kitaplarında yer alan sağlık temalı kelimeler incelenmiştir. Sağlık alanı, eğitim, mesleki uygulamalar ve günlük yaşam açısından önemli bir iletişim alanıdır. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen bireylerin bu alandaki terimleri doğru ve etkili şekilde kullanabilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle, öğretim materyallerinde alan odaklı kelime öğretimine yer verilmesi, özel amaçlı dil öğretimi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasıdır. Bu araştırma kapsamında yabancılar için hazırlanmış Türkçe ve akademik Türkçe ders kitapları olmak üzere 16 kitap incelenmiştir ve bu kitaplardaki sağlık temalı üniteler seçilmiştir. Kitaplardaki veriler doküman analizi ile toplanmıştır. Elde edilen veriler sıklıkları bakımından tablolar halinde sunulmuştur. Tespit edilen kelimeler, “Sağlık Bilimlerinin Anahtar Sözcükleri Listesi” (Demirbaş, 2023) ile karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda, akademik Türkçe kitaplarında sağlık alanına ait daha fazla teknik terime yer verildiği, buna karşın genel Türkçe kitaplarında daha çok gündelik ve temel sağlık kelimelerinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi , Akademik Türkçe , Kelime öğretimi

Vocabulary in Turkish and Academic Turkish Textbooks Prepared for Foreigners: The Case of Health Sciences

https://izlik.org/JA44HW62RT

Öz

In this study, health-themed vocabulary in Turkish and academic Turkish textbooks prepared for foreign learners was examined. The field of health encompasses a crucial area of communication, spanning education, professional practice, and daily life. Learners of Turkish as a foreign language need to use the terminology in this field accurately and effectively. Therefore, incorporating field-specific vocabulary instruction into teaching materials is crucial for teaching Turkish for specific purposes. This study employs a qualitative research design and is structured as a case study. Within the scope of the research, 16 textbooks both general Turkish and academic Turkish, were analysed, and health-themed units from these books were selected. The data were collected through document analysis, and the obtained vocabulary items were presented in tables based on their frequency. The identified words were compared with the “List of Key Terms in Health Sciences” (Demirbaş, 2023). The findings revealed that academic Turkish textbooks contain more technical terms related to the field of health, whereas general Turkish textbooks include more common and basic health-related words.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish as a Foreign Language , Academic Turkish , Vocabulary teaching

Kaynakça

• Arslan, N. (2014). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında söz varlığı unsurlarının incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
• Alyılmaz, C. (2010). Türkçe öğretiminin sorunları. Turkish Studies, 5(3), 728-749.
• Aydın, M. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ders ve okuma kitaplarındaki kelime sıklığı ve seviyelere göre sözcük hazinesi çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Aydın, M., & Açık, F. (2017). TÖMER kitaplarındaki kelime varlığı. International Journal of Language Academy, 5(1), 337-348.
• Bağcı, H., & Özdemir, A. (2021). A1 ve A2 seviyesi ders kitaplarında yer alan okuma metinlerinin söz varlığı açısından incelenmesi (Gazi Üniversitesi TÖMER örneği). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 60, 385-407.
• Baş, B. (2011). Söz varlığı ile ilgili araştırmalarda kullanılacak ölçütler. Türklük Bilimi Araştırmaları, 29, 27-61.
• Bozkurt, B. (2015). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde orta seviye (B1-B2 düzeyi) hedef sözcük belirleme çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Brown, A. P. (2008). A review of the literature on case study research. Canadian Journal for New Scholars in Education 1(1), 1-13.
• Çelik, S. (2014). Yabancı dil olarak Almanca ve Türkçe öğretimi: A1 ve A2 seviyesindeki ders kitaplarında kullanılan söz varlığının karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Çınar, İ., & İnce, B. (2015). Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarındaki söz varlığına derlem temelli bir bakış. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 3(1), 198-209.
• Çiçek, M. (2015). Avrupa dil programı sözcük setleri ile yabancılara Türkçe öğretimi kitaplarındaki sözcüklerin karşılaştırılması: Yunus Emre Enstitüsü Türkçe öğretim seti A1 ders kitabı örneği. International Journal of Language Academy, 3(2), 216-231.
• Çiriş, M., & Arslan, M. (2021). Ortak Avrupa Dil Referansı bağlamında yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan Yağmur ders kitaplarının kelime sıklığı açısından incelenmesi. Journal of Research in Turkic Languages, 3(2), 51-61.
• Demirbaş, T. (2023). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Sağlık Bilimleri Kapsamında Derlem Tabanlı Söz Varlığı Çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metodlarına girişnitel, nicel ve eleştirel kuram metodolojileri. Anı Yayıncılık.
• Eroğlu, S. (2022). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerdeki akademik Türkçe söz varlığı ile akademik Türkçe kitaplarındaki söz varlığı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Göçen, G. (2016). Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı anlatımlarındaki söz varlığı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Göçen, G. (2021). Uluslararası öğrenciler için hazırlanan akademik Türkçe ders kitaplarındaki konuşma görevleri ve yeterlilikleri. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 6(1), 43-84.
• Göçen, G., & Aydın, E. (2021). Yabancılar için hazırlanmış Türkçe okuma kitaplarındaki söz varlığı: Çocuk Hikâyeleri Dizisi A1-A2 örneği. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 4(1), 93-126.
• Gündoğdu, İ. (2019). Kültürler arası iletişim yaklaşımı açısından Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki deyimler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Hayran, T. (2019). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarında söz varlığına yönelik bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
• Kaymak, E. (2021). B1 Türkçe ders kitaplarında kavramlar ve kavram alanları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi.
• Kılıç, T. (2017). Yedi İklim Türkçe ve İstanbul Yabancılar İçin Türkçe öğretim setlerindeki fiilimsilerin kullanım sıklığının belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
• Kurudayıoğlu M., & Karadağ Ö. (2005). Sözcük hazinesi çalışmaları açısından sözcük kavramı üzerine bir değerlendirme. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 293-307.
• Moralı, G. (2019). Uluslararası öğrencilere yönelik akademik Türkçe okuma metinlerinin ve etkinliklerinin değerlendirilmesi: Bir doküman incelemesi. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 4(2), 57-72.
• Mustafaoğlu, R. (2018). Yabancı dil olarak İngilizce ve Türkçe öğretimi: A1 ve A2 seviyesindeki ders kitaplarının söz varlığı bakımından karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Özcan, E., & Dağ Tarcan, Ö. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma metinlerinde yer alan sözcüklerin sıklık görünümleri. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 72-80.
• Özdemirel, A. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce ders kitaplarındaki sözcüklerin kullanım sıklığı bağlamında değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Serin, N. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için hazırlanmış ders kitapları ile bu kitapları kullanan öğrencilerin söz varlığının karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Seyidoğlu, H. (2016). Bilimsel araştırma ve yazma el kitabı. Güzem Can Yayınları.
• Şimşek, N. D. (2015). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki metinlerin ilişkisel söz varlığı açısından değerlendirilmesi. International Journal of Science Culture and Sport, (3), 809-827.
• Tüfekçioğlu, B. (2018). Yabancı dil olarak akademik Türkçe: Sosyal bilimlerde akademik ve teknik söz varlığı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Tüfekçioğlu, B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi açısından sözlükler. E. Boylu & L. İltar (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi: Politika, program, yöntem ve öğretim (ss. 215-238). Pegem Akademi Yayınları.
• Vergili, Y. E., & Haykır, T. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde akademik Türkçe-İş Türkçesi bibliyografyası ve üzerine bir inceleme. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 8(2), 359-392.
• Yahşi, Ö. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde temel düzey söz varlığını belirleme: Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitapları ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı ve sözlü anlatım uygulamalarına dayalı söz varlığı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Yeşil, Y., Yeşildal, Ü. Y., Baltacı, E. Ş., Topay, M., & Çakır, M., (2021). Yabancılar için görsel tıp terimleri sözlüğü (Görsellerle anlatım, örnek cümle kullanımları). KalemKitap.
• Zenci, S. Ç. (2021). İstanbul Yabancılar İçin Türkçe öğretim setindeki sözcük listelerinin değerlendirilmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (2021 Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Özel Sayısı), 1-14.