Ardahan Geleneksel Çocuk Oyunlarının Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Dilsel, İletişimsel ve Kültürel Açıdan Kullanılabilirliği Üzerine Bir İnceleme

Ardahan yöresinden derlenen geleneksel çocuk oyunlarının Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılabilirliği, oyunların doğal dilsel, iletişimsel ve kültürel yapıları temelinde incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan araştırmada doküman analizinden yararlanılmış; Ardahan il merkezi ve ilçelerinde 79 kaynak kişiden derlenen 121 oyun, kaynak metinde açıkça belgelenen dilsel unsurlar üzerinden nitel olarak çözümlenmiştir. Dilsel unsurun oyun mekanizmasındaki konumunu açıklamak üzere oyunlar dil-kurucu, dil-destekli ve dilsel açıdan sınırlı olmak üzere üç analitik grupta ele alınmıştır. Dil-kurucu ve dil-destekli oyunlarda Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde değerlendirilebilecek altı temel mekanizma belirlenmiştir: tekrar ve kalıp söz; soru-cevap ve sözlü etkileşim; sözel yönerge ve bedensel eylem; ritim, tekerleme ve belirli bir oyun işlevine yönelik kullanılan sayışmacalar; sözcük üretimi ve tematik söz varlığı; işitsel aktarım ve sözlü yeniden üretim. Bulgular, geleneksel oyunların öğretimsel potansiyelinin yalnızca içerdikleri sözcük ve dil bilgisi yapılarından değil, dili oyun içindeki etkileşim, eylem ve amaçlarla ilişkilendiren yapılarından kaynaklandığını göstermektedir. Ayrıca rol düzenleri, gündelik yaşam pratikleri, sözlü kültür unsurları ve yerel inanışların kültür aktarımı açısından işlevsel içerik sunduğu görülmüştür. Bu doğrultuda özgün oyun yapısının belirlenmesinden kültürel çekirdeğin korunmasının denetlenmesine uzanan altı aşamalı bir uyarlama çerçevesi önerilmiştir. Bu bağlamda Ardahan geleneksel çocuk oyunlarının, folklorik özellikleri korunarak Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde değerlendirilebilecek yerel kaynaklar olarak potansiyel taşıdığı belirlenmiştir. Bu yaklaşım, yerel kültürel kaynakların öğretimsel açıdan yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır.

The usability of traditional children’s games collected from the Ardahan region in teaching Turkish as a foreign language was examined on the basis of the games’ inherent linguistic, communicative, and cultural structures. Adopting a qualitative research approach, the study employed document analysis. A total of 121 games collected from 79 informants in Ardahan city center and its districts were qualitatively analyzed on the basis of the linguistic elements explicitly documented in the source text. To explain the position of linguistic elements within the game mechanism, the games were classified into three analytical groups: language-constitutive, language-supported, and linguistically limited games. Six basic mechanisms that could be utilized in teaching Turkish as a foreign language were identified in the language-constitutive and language-supported games: repetition and formulaic expressions; question-answer patterns and verbal interaction; verbal instructions and bodily action; rhythm, rhymes, and counting-out rhymes used for specific functions within the game; vocabulary production and thematic vocabulary; and auditory transmission and oral reproduction. The findings indicate that the instructional potential of traditional games derives not only from the vocabulary and grammatical structures they contain, but also from the ways in which they associate language with interaction, action, and purpose within the game. In addition, role structures, everyday life practices, elements of oral culture, and local beliefs were found to provide functional content for cultural transmission. Accordingly, a six-stage adaptation framework was proposed, extending from the identification of the original game structure to the evaluation of whether the cultural core is preserved. In this respect, traditional children’s games from Ardahan were found to have the potential to serve as local resources for teaching Turkish as a foreign language while preserving their folkloric characteristics. This approach contributes to the pedagogical reconsideration of local cultural resources.