Üçüz Açık Hipotezinin Mekansal Dinamikleri: AB Ekonomilerinden Ampirik Bulgular

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 287 - 303, 29.12.2025

Alper Akpınar , Mahir Tosunoğlu

https://doi.org/10.33399/biibfad.1720409

Öz

Çalışmada, bütçe dengesi ve tasarruf dengesinin cari denge üzerinde arttırıcı etkisini savunan üçüz açık hipotezi, mekânsal ve zamansal etkiler ile analiz edilmektedir. Bu doğrultuda, dış ticaret dengesi, bütçe dengesi ve tasarruf dengesi gibi üçüz açığı oluşturan unsurlar arasındaki ilişkinin, 2000-2024 döneminde 27 AB ülkesi için analiz edilmesi için mekânsal panel veri analizi yöntemi uygulanmaktadır. SAR Modeli kullanılarak elde edilen bulgulara göre, hem bütçe dengesi hem de tasarruf dengesi ile dış ticaret dengesi arasında pozitif yönlü bir ilişkinin varlığına yönelik bulgulara ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, pozitif etkili bir mekânsal etkinin varlığına ilişkin bulgular da elde edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında, AB ülkelerinde 2000-2024 periyodu için üçüz açık hipotezinin geçerli olduğu ve komşu ülkelerin dış ticaret açıklarının birbirlerini aynı yönde etkilediği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Üçüz Açık , Mali Denge , Tasarruf Açığı , Dış Ticaret Dengesi , SAR Modeli , AB Ülkeleri.

Spatial Dynamics of the Triple Deficit Hypothesis: Empirical Evidence from EU Economies

Öz

Çalışmada, bütçe dengesi ve tasarruf dengesinin cari denge üzerinde arttırıcı etkisini savunan üçüz açık hipotezi, mekânsal ve zamansal etkiler ile analiz edilmektedir. Bu doğrultuda, dış ticaret dengesi, bütçe dengesi ve tasarruf dengesi gibi üçüz açığı oluşturan unsurlar arasındaki ilişkinin, 2000-2024 döneminde 27 AB ülkesi için analiz edilmesi için mekânsal panel veri analizi yöntemi uygulanmaktadır. SAR Modeli kullanılarak elde edilen bulgulara göre, hem bütçe dengesi hem de tasarruf dengesi ile dış ticaret dengesi arasında pozitif yönlü bir ilişkinin varlığına yönelik bulgulara ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, pozitif etkili bir mekânsal etkinin varlığına ilişkin bulgular da elde edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında, AB ülkelerinde 2000-2024 periyodu için üçüz açık hipotezinin geçerli olduğu ve komşu ülkelerin dış ticaret açıklarının birbirlerini aynı yönde etkilediği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Triple Deficit , Fiscal Balance , Savings Balance , External Trade Balance , SAR Model , EU Countries.

Kaynakça

• Ahmad, A. H., & Aworinde, O. B. (2021). Fiscal and external deficits nexus in GIIPS countries: evidence from parametric and nonparametric causality tests. International Advances in Economic Research, 27(3), 171-184.
• Ahmad, A. H., Aworinde, O. B., & Martin, C. (2015). Threshold cointegration and the short-run dynamics of twin deficit hypothesis in African countries. The Journal of Economic Asymmetries, 12(2), 80-91.
• Ahmed, S. & Akın, F. (2019). Bütçe açığı ile cari işlemler açığı arasında nedensellik ilişkisi: Yemen uygulaması . İş ve Hayat, 5(9), 112-129.
• Akpınar, A., & Çelik, N. (2025). OECD ülkelerinde cari açık sorunu ve çözüm önerileri: DFE-ARDL panel model bulguları. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 26(1), 46-66.
• Altunöz U. (2018). Cari açık, bütçe açığı ve yatırım-tasarruf açığı bağlamında Türkiye’nin üçüz açık analizi. Maliye Dergisi, Temmuz-Aralık 2018; 175:115-139.
• Anselin, L., Gallo, J. L., & Jayet, H. (2008). Spatial panel econometrics. In The econometrics of panel data: Fundamentals and recent developments in theory and practice (pp. 625-660). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
• Apaydın, F. (2019). Çin ekonomisinde cari işlemler, bütçe ve tasarruf dengesi arasındaki ilişkinin ampirik analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(3), 2157-2176.
• Arantika, L. P., Yeniwati, Y., & Triani, M. (2018). Analisis kausalitas triple deficit hypothesis di Indonesia. Ecosains: Jurnal Ilmiah Ekonomi dan Pembangunan, 7(1), 43-56.
• Aydın B. & Afsal M. (2018). Türkiye’de ikiz açık hipotezi: Toda-Yamamoto nedensellik yaklaşımı. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 2(2), 231-240.
• Barnes, S. (2010). Resolving and Avoiding Unsustainable Imbalances in the Euro Area. OECD Economics Department Working Papers, No. 827, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/5km33sv3jn8s-en.
• Barro, R. J. (1989). The Ricardian approach to fiscal deficits. Journal of Economic Perspectives, 3(2), 37-54.
• Baş S. (2020). İkiz açık hipotezinin geçerliliğinin kırılgan beşli ülkeleri için test edilmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 27(1), 143-158.
• Benli, A. (2019). Kırılgan Beşli’de üçüz açık hipotezinin geçerliliği üzerine ampirik bir araştırma. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 100-111.
• Bolat, S., Değirmen, S. & Şengönül, A. (2014). Does triple deficits have (UN) stable causality for the EU members? Evidence from bootstrap-corrected causality tests. Procedia Economics and Finance, 16, 603-612.
• Cheung, C., Furceri, D., & Rusticelli, E. (2013). Structural and cyclical factors behind current account balances. Review of International Economics, 21(5), 923-944.
• Çatık, A. N., Gök, B. & Akseki, U. (2015). A nonlinear ınvestigation of the twin deficits hypothesis over the business cycle: Evidence from Turkey. Economic Systems, 39(1), 181-196.
• Çoban H., & Balıkçıoğlu E. (2016). Üçüz açık ya da ikiz ıraksama : Dinamik panel analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1).
• Ejder, H. & Çaşkurlu, E. (2020). Makroekonomik dengede üçüz açık sorunu: Türkiye için 1975 – 2015 dönemi ARDL model ile tahmin edilmesi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 42 (1), 1-22.
• Elhorst, J. P. (2012). Dynamic spatial panels: models, methods, and inferences. Journal of Geographical Systems, 14(1), 5-28.
• El-Khishin, S. & El-Saeed, J. (2021). The twin deficit hypothesis in the MENA region: Do geopolitics Matter?. Economies, 9(3), 124.
• European Commission. (2023). 2023 Euro area report (Institutional Paper No. 193). Directorate-General for Economic and Financial Affairs.
• European Commission. (2024). Euro area current account developments. Directorate-General for Economic and Financial Affairs.
• Feldstein, M. & Horioka, C. (1979). Domestic savings and international capital flows (No. w0310). National Bureau of Economic Research.
• Fleming, J. M. (1962). Domestic financial policies under fixed and under floating exchange rates. Staff Papers, 9(3), 369-380.
• Gaysset, I., Lagoarde-Segot, T. ve Neaime, S. (2019). Twin deficits and fiscal spillovers in the EMU's periphery. A Keynesian perspective. Economic Modelling, 76, 101-116.
• Gujarati, D.N., Porter, D.C. & Gunasekar, S. (2012). Basic econometrics. Tata Mcgraw-Hill Education.
• Handoyo, R.D., Erlando, A. & Astutik, N.T. (2020). Analysis of twin deficits hypothesis in Indonesia and its impact on financial Crisis. Heliyon, 6(1), e03248.
• Hausman, J. A. (1978). Specification Tests in Econometrics. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1251-1271.
• Holmes, M. J. (2011). Threshold cointegration and the short-run dynamics of twin deficit behaviour. Research in Economics, 65(3), 271-277.
• International Monetary Fund. (2022). External Sector Report 2022: Pandemic, War, and Global Imbalances. IMF. Executive Summary (pp. ix–xi).
• International Monetary Fund. (2023). External trade deficits – Back to basics complimation. https://www.imf.org/en/Publications/fandd/issues/Series/Back-to-Basics/Current-Account-Deficits
• İpek, E. & Kızılgöl, Ö. (2016). Triple deficit in Turkish economy. Ege Academic Review, 16(3), 425-442.
• Janko, Z. (2020). On the relationship between the current account and the fiscal balance: The case of Canada. The North American Journal of Economics and Finance, 54, 101241.
• Kamacı, A. & Şahi̇n Kara, S. (2019). Üçüz açık hipotezi: 1974-2015 yılları arası Türkiye örneği. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 4 (8), 143-154.
• Karaçor, Z., Alptekin, V., Akar, T. & Akar, G. (2012). İstikrar mı, istikrarsızlık mı? Türkiye’de üçüz açık analizi. Türkiye Ekonomisi Kurumu 3. Uluslararası Ekonomi Konferansı, 1-3.
• Karanfi̇l, M. & Kılıç, C. (2015). Türkiye ekonomisinde üçüz açık hipotezinin geçerliliği: Zaman serisi analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(24), 1-20.
• Karras, G. (2019). Are “twin deficits” asymmetric? Evidence on government budget and current account balances, 1870–2013. International Economics, 158, 12-24.
• Kayhan, S., Bayat, T., Dejan, A., & Taşar, İ. (2017). The relation between fiscal and external trade deficits: The case of fragile five. Asian Journal of Economic Modelling, 5(3), 318-330.
• Kışla, G. H., Muradoğlu, Y. G., & Önder, A. Ö. (2022). Spillovers from one country’s sovereign debt to CDS (credit default swap) spreads of others during the European crisis: a spatial approach. Journal of Asset Management, 23(4), 277.
• Kızılkaya, O. & Öztutuş, F. (2018). Türkiye’de üçüz açık hipotezinin geçerliliği: Nedensellik analizi . Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (68) , 1476-1488.
• Kim, S. & Roubini, N. (2008). Twin deficit or twin divergence? Fiscal policy, current account, and real exchange rate in the US. Journal of international Economics, 74(2), 362-383.
• Klein, M. & Linnemann, L. (2019). Tax and spending shocks in the open economy: Are the deficits twins?. European Economic Review, 120, 103300.
• Labonte, M. (2010). Is the US current account deficit sustainable Congressional Research Service (No. CRS75700).
• Lahiani, A., Mtibaa, A. & Gabsi, F. (2022). Fiscal consolidation, social sector expenditures and twin deficit hypothesis: Evidence from emerging and middle-ıncome countries. Comparative Economic Studies, 1-38.
• Liu, H., & Ren, J. (2024). Do fiscal deficits cause external trade deficits? a re-evaluation utilizing military expenditures as an instrumental variable. PloS one, 19(10), e0311664.
• Magoti, E., Mabula, S. & Ngong’ho, S. B. (2020). Triple deficit hypothesis: A panel ARDL and Dumitrescu-Hurlin panel causality for East African countries. African Journal of Economic Review, 8(1), 144-161.
• Mallick, L., Behera, S. R. & Murthy, R. R. (2021). Does the twin deficit hypothesis exist in India? Empirical evidence from an asymmetric non-linear cointegration approach. The Journal of Economic Asymmetries, 24, e00219.
• Mankiw, N.G. (2009). Makroekonomi. (Çolak, Ö.F., Çev.). Ankara, Eflatun Yayınevi.
• McTeer, B. (2008). Our triple deficits. National Center for Policy Analysis, 613, 1-2.
• Mehrara, M., Gholami, A. & Mehdi, S. M. (2022). Validity test of the triple deficit hypothesis in Iran in the presence of trade openness. Iranian Journal of Economic Research 27(90), 135-169.
• Mundell, R. A. (1962). The appropriate use of monetary and fiscal policy for ınternal and external stability. Staff Papers, 9(1), 70-79.
• Mundell, R. A. (1963). Capital mobility and stabilization policy under fixed and flexible exchange rates. Canadian Journal of Economics and Political Science, 29(4), 475-485.
• Normandin, M. (1999). Fiscal deficit persistence and the twin deficits hypothesis. Journal of International Economics, 49(1), 171-193.
• OECD (2010). OECD Economic Surveys: Euro Area 2010. OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/eco_surveys-euz-2010-en.
• OECD. (2023). OECD economic surveys: European Union and euro area 2023. OECD Publishing.
• Oktar, S. & Yüksel, S. (2016). Avrupa Birliği ülkelerinde ikiz açık hipotezinin geçerliliği. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 46-61.
• Özdemir, D., Buzdağlı, Ö., Emsen, Ö. S., & Çelik, A. A. (2014). Geçiş ekonomilerinde üçüz açık hipotezinin geçerliliği. Internatıonal Conference on Eurasıan Economıes, 944.
• Polat, İ. H., Tosunoğlu, M., & Aslan, T. (2025). Analyzing the ageıng population and healthcare expenditures from an environmental sustainability perspective for the EU Countries: A spatial approach. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(31), 168-200.
• Salvatore, D. (2006). Twin deficits in the G-7 countries and global structural imbalances. Journal of Policy Modeling, 28(6), 701-712.
• Samırkaş Ç. & Samırkaş, M. (2015). Türkiye'de üçüz açık hipotezinin geçerliliği üzerine ampirik bir çalışma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(3), 23-32.
• Samuel, K. N. (2017). Testıng the fiscal, current and financial account deficits nexus (triplet deficits hypothesis) for Kenya. (Doktora Tezi, Kenyatta Üniversitesi, Nairobi). Erişim Adresi: https://ir-library.ku.ac.ke/bitstream/handle/123456789/18841/Testing%20the%20fiscal,%20current%20and%20financial%20account%20deficits%20nexus....pdf?sequence=1
• Sanchez, J. L. D., & Varoudakis, A. (2013). Growth and competitiveness as factors of Eurozone external imbalances. Evidence and Policy Implications,[WB Policy Research Working Paper, No. 6732/2013], Washington DC, World Bank.
• Saraç, Ş. (2019). Üçüz açık hipotezinin geçerliliğine ilişkin panel veri analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15 (1), 77-93.
• Sayar, G., & Bayar, İ. (2019). Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinde ikiz açık hipotezinin test edilmesi: Panel veri analizi (1996-2017). Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(4), 35-48.
• Shastri, S., Giri, A. & Mohapatra, G. (2017). Assessing the triple deficit hypothesis for major South Asian countries: A panel data analysis. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(4), 292-299.
• Sobrino, C. R. (2013). The twin deficits hypothesis and reverse causality: A short-run analysis of Peru. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 18(34), 9-15.
• Summers, L. H. (1988). Tax policy and ınternational competitiveness. . In International aspects of fiscal policies (pp. 349-386). University of Chicago Press.
• Sürekçi D. (2011). Türkiye’de üçüz açıklar olgusunun analizi: Dinamik bir yaklaşım. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 18(1) 51-69.
• Şen, H., & Kaya, A. (2020). Are the twin or triple deficits hypotheses applicable to post-communist countries?. Panoeconomicus, 67(4), 465-489.
• Tang, T. C. (2014). Fiscal deficit, trade deficit, and financial account deficit: Triple deficits hypothesis with the US experience. Monash University Business and Economics.
• Theofilakou, N. & Stournaras, Y. (2012). Current account adjustments in OECD countries revisited: The role of the fiscal stance. Journal of Policy Modeling, 34(5), 719-734.
• Tosunoğlu, M. (2024). The Relationship between Technological Innovation and Economic Growth in EU Countries: A System GMM Approach. Verimlilik Dergisi, 58(4), 651-662.
• Trachanas, E., & Katrakilidis, C. (2013). The dynamic linkages of fiscal and current account deficits: New evidence from five highly indebted European countries accounting for regime shifts and asymmetries. Economic Modelling, 31, 502-510.
• Tülümce S. (2013). Türkiye’de üçüz açığın ampirik analizi (1984-2010). Maliye Dergisi, 165.
• Tülümce, S.Y. & Saykal, B. (2021). Türkiye’de Dördüz Açığın Ampirik Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17 (1), 297-315.
• World Bank. (2023). Global Economic Prospects: January 2023. Washington, DC: World Bank. Section 2.4.3 (MENA region analysis).
• Xie, Z., & Chen, S. W. (2014). Untangling the causal relationship between government budget and external trade deficits in OECD countries: Evidence from bootstrap panel Granger causality. International Review of Economics & Finance, 31, 95-104.