Bireyin Kişilik Özelliklerinin Siyasal Partilere Üyelik Üzerindeki Etkisinde Seçmen İlgileniminin Düzenleyici Rolü

Öz

Bu çalışmanın odak noktası, bireyin kişilik özelliklerinin siyasal partilere üyelik üzerindeki etkisinde seçmen ilgileniminin düzenleyici rolünü araştırmaktır. Çalışmanın temel varsayımı bireyin kişilik özelliklerinin siyasal partilere üyelik üzerinde seçmen ilgilenimin düzenleyici bir rolünün olduğu yönündedir. Bu amaçla, Türkiye genelinde 18 yaş üstü 477 (N: 477) katılımcı üzerinde bir araştırma yapılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre seçmen ilgilenimi en çok dışadönüklük, açıklık ve siyasal üyelik ile pozitif ilişkilidir, nevrotiklik anlamlı bulunmamıştır. Dışadönük ve açık fikirli bireyler, politik süreçlere daha fazla ilgi gösterirken, siyasal olarak aktif kişiler de politikayla daha fazla ilgilenmektedir. Siyasal üyelik ise uyumluluk, sorumluluk ve açıklık ile negatif ilişkilidir. Bu bulgu, daha uyumlu, sorumlu veya açık fikirli bireylerin siyasal örgütlere katılma olasılığının daha düşük olduğunu göstermektedir. Siyasal üyelik durumu, dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk ve açıklık gibi özelliklerin seçmen ilgilenimi üzerindeki etkisini modüle ettiğini, ancak nevrotikliğin bu tür bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir. Bu durum, bu kişilik özelliklerinin siyasal üyeliğin düşük ve orta seviyelerinde seçmen ilgilenimini azalttığını göstermektedir. Siyasal üyelik düzeyinin artmasıyla kişilik özelliklerinin seçmen ilgilenimi üzerindeki etkisinin azaldığını ve sonunda anlamsız hale gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beş faktör kişilik özelliği
• seçmen ilgilenimi
• siyasal üyelik
• siyasal katılım
• parti üyeliği.

Individual's Personality Traits and Political Party Membership the Moderating Role of Voter Interest in the Impact of Voter Turnout

Öz

This study investigates the moderating role of voter involvement in the relationship between personality traits and political party membership. The main assumption is that personality traits influence voter involvement in political participation. The study was conducted with 477 participants aged 18 and over in Türkiye. The findings show that voter involvement is positively associated with extraversion, openness, and political membership, while neuroticism has no significant effect. Extroverted and open-minded individuals tend to be more interested in political processes, and politically active individuals show greater political interest. Political party membership is negatively related to agreeableness, conscientiousness, and openness, suggesting that more cooperative, responsible, or open-minded individuals are less likely to join political organizations. In addition, political membership moderates the effects of extraversion, agreeableness, conscientiousness, and openness on voter involvement, whereas neuroticism does not play a moderating role. These personality traits reduce voter involvement at low and medium levels of political membership. However, as political membership increases, their influence weakens and eventually becomes insignificant.

Anahtar Kelimeler

• Five-factor personality traits
• voter interest
• political membership
• political participation
• party membership.

Kaynakça

1. Altunışık, R., Çoşkun, R., Bayraktaroğlu S., & Yıldırım, E. (2002). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, Sakarya Yayıncılık.
2. Başarıcı, M. (2024). Kişilik ve katılım siyasetin psikolojik boyutu, RumeliYA.
3. Benet-Martinez, V., & John, O. P. (1998). Los cinco grandes across cultures and ethnic groups: Multitraitmultimethod analyses of the big five in spanish and english. Journal of Personality and Social Psychology, 75(3), 729-750.
4. Blais, A. L. & Vincent, S. (2011). Personality traits, political attitudes and the propensity to vote, European Journal of Political Research, 50 (3), p. 395–417.
5. Blais, J., Mungall, L. R., & Pruysers, S. (2024). Personality, political ideology, and partisanship in Canada. Canadian Journal of Behavioural Science / Revue canadienne des sciences du comportement, 56(2), 81–92. https://doi.org/10.1037/cbs0000355
6. Çam, E. (2011). Siyaset Bilimine Giriş, Der Yayınları.
7. Erdinç, İ. E. (2018). Üniversite gençliği bağlamında siyasal katılım ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 194-223. https://doi.org/10.19145/e-gifder.321177 (Erişim tarihi: 15.09.2025)
8. Ewen, R. B. (2009). An introduction to theories of personality, 7th ed. East Sussex, UK, Psychology Press.

9. Gallego, A., & Oberski, D. (2012), Personality and political participation: The mediation hypothesisi, Political Behavior. 34: 425–451 DOI 10.1007/s11109-011-9168-7. (Erişim tarihi: 15.10.2025)
10. Gerber, A. S., Huber, G. A., Doherty, D. & Dowling, C. M. (2012). Personality and the strength and direction of partisan identification. Political Behavior. 34 (4), 653-688.
11. Gerber, A. S., Huber, G. A., Doherty, D., Dowling, C. M., & Panagopoulos, C. (2013). Big five personality traits and responses to persuasive appeals: Results from voter turnout experiments, Political Behavior, 35(4), 687-728.
12. Gerber, A. S., Huber, Gregory A., Doherty, D., Dowling, C., M., Connor. R. & Shang E. H. (2011). Personality traits and participation in political processes. Journal of Politics. 73(3), 692–706.
13. Gerber, Alan S., Huber, Gregory A., Doherty, D., Dowling, C. M., & Shang. E. Ha, (2010). Personality and political attitudes: Relationships across issue domains and political contexts, American Political Science Review. 104(01), 111-133.
14. Hibbing, M. V., Ritchie, M., & Anderson, M. R. (2011). Personality and political discussion, Political Behavior. 33(4), 601-624.
15. Kapani, M. (1997), Politika bilimine giriş, 9. Baskı, Bilgi Yayınevi.
16. Karasar, N. (2012), Bilimsel araştırma yöntemi, kavramlar-ilkeler-teknikler, 23. Basım, Nobel Yayınları.
17. Linda, V., B. (1999). Sixteen personality types: Descriptions for self-discovery. Telos Publications, California.
18. Lindell, M., & Strandberg. K. (2018). A Participatory personality? Examining the influence of personality traits on political participation, Scandinavian Political Studies. 41(3), 239-262. https://doi.org/10.1111/1467-9477.12118. (Erişim tarihi: 15.12.2025)
19. Millon, T., Grossman, S., & Millon, C. (2021). Modern yaşamda kişilik bozuklukları. (Çev: E. O. Gezmiş). 3. Baskı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
20. Mondak, J. J., & Karen, D. H. (2008). A framework for the study of personality and political behaviour. British Journal of Political Science, 38 (2), 335-362.
21. O'Cass, A., & Pecotich, A. (2005), The dynamics of voter behavior and ınfluence processes in electoral markets: a consumer behavior perspective, Journal of Business Research, 58, 406-413.
22. Özbek, V., & Mergener, U. (2019). Seçmen sadakatini etkileyen faktörler: üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Business &Management Studies: An International Journal, 7(5), 1967-1988.
23. Polatçı, S., & Sobacı, F. (2014). Öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeyleri üzerinde kişilik özellikleri ve duygusal zekâ düzeylerinin etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(4), 50-71.
24. Preacher, K.J., & Hayes, A.F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing ındirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40, 879-891. https://doi.org/10.3758/BRM.40.3.879 (Erişim tarihi: 15.02.2025)
25. Shang, E. H., Seokho K., & Se He J. (2013). Personality traits and political participation: evidence from south Korea, Political Psyhology, 34(4), 511-532, https://doi.org/10.1111/pops.12008. (Erişim tarihi: 15.03.2025)
26. Sönmez, Ö. A. (2013). Religiosity and political participation of university students in Turkey”, Mediterranean Journal of Social Sciences, 4(10), 403-409.
27. Sümer, N., & Sümer, H.C. (2005). Beş faktör kişilik özellikleri ölçeği (Yayımlanmamış metin).
28. Sümer, N., Lajunen, T. & Özkan, T. (2005). Big five personality traits as the distal predictors of road accident involvement. Traffic and Transport Psychology. 215-217.
29. Taymur, İ, &Türkçapar M. H. (2012). Kişilik: Tanımı, sınıflaması ve değerlendirmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 4(2):154-177. doi:10.5455/cap.20120410.
30. Topbaş, H. (2009), David Easton’un siyasal sistem teorisi bağlamında Türkiye’de siyasal iletişim ve siyasal katılma (Erzurum seçmeni üzerine bir araştırma), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı, Ankara.
31. Tutar, H., (2013) Davranış bilimleri kavramlar ve kuramlar. Seçkin Yayıncılık.
32. Wang, C. H., Weng, C., & Tsai, C. H. (2019). Personality traits and political participation in Taiwan: a mediation approach, Political Science, 71(3), 175-19, https://doi.org/10.1080/00323187.2020.1767506 (Erişim tarihi: 15.03.2025)
33. Weinschenk, A. C., & Panagopoulos, C. (2014). Personality, negativity, and political participation. Journal of Social and Political Psychology, 2(1), 164-182. https://doi.org/10.5964/jspp.v2i1.280. (Erişim tarihi: 15.03.2025)