Türkiye-Israel Foreign Trade Relations: An Analysis Within the Framework of Trade Dependency

Öz

This study aims to analyze foreign trade relations between Turkiye and Israel within the framework of trade dependency. In this study, trade sensitivity, trade vulnerability, and trade dependency indicators for the period 2001–2024 were calculated based on the model of Liang, Chen, Lu, Ding and Zheng (2019); the index weights were determined using the LODECI method (Pala, 2024), a new approach in the literature. The analysis findings indicate that Israel was commercially dependent on Türkiye during the period examined. According to the trade dependency index, Israel's dependency on Turkey has been on an upward trend since 2001, peaking in 2023, and showing a significant decrease in 2024 due to Turkey's trade restrictions. The unique value of this study lies in the quantitative measurement of the direction and severity of dependency and in the analysis conducted using the LODECI method. Consequently, it has been determined that Turkish-Israeli trade has remained stable despite political crises, but is evolving towards a more symmetrical interdependence structure in the post-2024 period.

Anahtar Kelimeler

• Turkiye
• Israel
• Trade Dependency
• LODECI Method

Türkiye-İsrail Dış Ticaret İlişkisi: Ticaret Bağımlılığı Çerçevesinde Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, Türkiye ile İsrail arasındaki dış ticaret ilişkilerini ticaret bağımlılığı çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada, 2001–2024 dönemi için, ticaret hassasiyeti, ticaret kırılganlığı ve ticaret bağımlılığı göstergeleri Liang, Chen, Lu, Ding ve Zheng (2019) modeline dayandırılarak hesaplanmış; endeks ağırlıkları ise, literatürde yeni bir yaklaşım olan LODECI yöntemi (Pala, 2024) kullanılarak belirlenmiştir. Analiz bulguları, incelenen dönemde, İsrail’in Türkiye’ye karşı ticari bağımlılık içinde bulunduğunu göstermektedir. Ticaret bağımlılığı endeksine göre İsrail’in Türkiye’ye bağımlılığı 2001’den itibaren artış eğiliminde olmuş ve 2023’de zirveye ulaşmış, 2024 yılında ise, Türkiye’nin ticaret kısıtlamalarıyla belirgin bir azalma göstermiştir. Bu çalışmanın özgün değeri, bağımlılığın yönünün ve şiddetinin nicel olarak ölçülmesinde ve LODECI yöntemi kullanılarak yapılan analizde yatmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye–İsrail ticaretinin siyasi krizlere rağmen istikrarlı seyrettiği, ancak 2024 sonrası dönemde daha simetrik bir bağımlılık yapısına doğru evrimleştiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• İsrail
• Ticaret Bağımlılığı
• LODECI Yöntemi

Etik Beyan

Bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyulduğunu yazarlar beyan eder. Aksi bir durumun tespiti halinde BİİBFAD Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk çalışmanın yazarlarına aittir.

Teşekkür

Gösterdikleri yoğun ilgi ve emeklerinde dolayı BİİBFAD Dergisi Editör Kurulu’na ve sağladıkları katkılarında dolayı hakemlere teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Akçadağ Alagöz, E. (2016). Ekonomik karşılıklı bağımlılık kapsamında AB-Çin ilişkileri. International Journal of Social Inquiry (IJSI), 9(2), 33-56.
2. Ateş, E. (2021) Türkiye’nin jeoekonomik gücünün belirlenmesi: Ampirik bir analiz. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 133-154.
3. Can, M., & Mercan, M. (2014). Politik istikrarsızlıkların yüksek teknoloji endüstri-içi ticaretine etkisi: Türkiye-İsrail örneği (2000-2012). Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(2), 29-44.
4. Chrysopoulos, D.N., Karasavvoglou, I.A., & Zoumpoulidis, V. (2022). Turkish imports of strategic products from Israel: Strategic bonds amongst turbulent relations. European Journal of Interdisciplinary Studies, 14(1), 147-170.
5. Çakmak, C. & Ustaoğlu, M. (2017). Politics vs. trade: a Realist view on Turkish‒Israeli economic relations. Israel Affairs, 23(2), 303-323.
6. Çeştepe, H. (2012). Türkiye’nin seçilmiş Ortadoğu ülkeleriyle ticaretinin analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 23-43.
7. Demir, D. & Yayar, R. (2025). Siyasi krizlerin gölgesinde Türkiye-İsrail ticari ilişkileri üzerine bir değerlendirme. Erciyes Akademi, 39(1), 180-205.
8. Dünya Bankası (2025). World Development Indicators. Erişim adresi https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators , (Erişim tarihi: 10.10.2025)

9. Erhan, Ç. (2025). Türkiye “İsrail’i 1949’da Neden ve Nasıl Tanıdı? Onay,E. (Ed.) Cumhuriyet’in 100. Yılında Türk Dışişleri: Asırların Diplomasi Birikimi: 13-14 Nisan 2023- Bildiriler Kitabı içinde (313-334), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
10. Eroğlu, O., Altun, M. İ., & Altun, M. M. (2016). The political crisis in Turkey-Israel relations and economic interdependence. In 37th International Business Research Conference, Las Vegas, USA.
11. Goren, N. & Lindenstrauss, G. (2024). Israel and Turkey. Peters, J., & Pinfold R.G. (Eds.). Routledge Handbook on Israel’s Foreign Relations içinde (216-228), Abingdon: Routledge-Taylor & Francis Group.
12. Göz, M.M., & Eryiğit, V. (2025). Aksa Tufanı Operasyonu’nun Türkiye-İsrail ticari ilişkilerine etkisi. Turkish Studies-Economy, 20(1), 177-209.
13. Grigoriadis, I.N. & Nisidou, E. (2025). Indispensable enemies: The shifting dynamics of Israeli–Turkish relations. Hellenic Foundation for European & Foreign policy (ELIAMEP), Policy Paper #189/2025.
14. Güllü, İ. & Beşer, M. (2023). Türkiye-Ortadoğu ilişkilerinin Türkiye-İsrail ticari ilişkileri ekseninde değerlendirilmesi: İhracat-ithalat yakınsama analizi. Erciyes Akademi, 37(1), 339-352.
15. Güllü, İ., & Yazıcı, M. (2016). Describing Turkey Israel relationships with its trade dimension. International Journal of Economics, Commerce and Management, 4(10), 103-114.
16. Kamacı, K., Başkaya, M. & Ravanoğlu, G. A. (2024). Aksa Tufanı operasyonu’nun Türkiye’nin İsrail ile olan dış ticaretine etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(4), 1827-1842.
17. Keohane, R.O., & Nye, J.S (2012). Power and interdependence-4th edition. New York: Longman Classics in Political Science.
18. Kırbaşoğlu, F. & Hasançebi, M. (2024). Ekonomik faydacılığın bir örneği olarak Türkiye-İsrail ilişkileri. Novus Orbis: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 6(1), 4-28.
19. Liang, Y., Chen, M., Lu, D., Ding, Z., & Zheng, Z. (2019). The spatial evolution of geoeconomic pattern among China and neighboring countries since the reform and opening-up. Sustainability, 11(7), 2168.
20. Pala, O. (2024). Assessment of the social progress on European Union by logarithmic decomposition of criteria importance. Expert Systems with Applications, 238(B), 121846.
21. Pala, O., Atçeken, Ö., Omurtak, H. & Şimşir, B. (2024). Bist çimento sektöründe Lodeci ve Cradis ile finansal performans analizi. Alanya Akademik Bakış, 8 (3), 956–970.
22. Sarıaslan, F. (2019a). Filistin sorunu ve Türkiye: Bir denge siyaseti. Filistin Araştırmaları Dergisi, 6, 1-32.
23. Sarıaslan, F. (2019b). Türkiye-İsrail ilişkilerinde değişmeyen dinamik: Ekonomi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 74(10),1065-1102.
24. Sarıaslan, F. (2024). Turkish-Israeli economic relations in the new normalisation environment. Israel Affairs, 30(1), 163-172.
25. Topçu, İ. (2018). Türkiye-İsrail ilişkilerinin ilk yılları (1948-1952). History Studies (13094688), 10(2), 161-175.
26. Trademap (2025). Trade Statistics. Erişim adresi https://www.trademap.org, (Erişim tarihi: 10.10.2025).
27. Yazıcı, M. (2016). 1995-2014 döneminde Türkiye-İsrail dış ticareti. In 2nd International Middle East Symposium: State, Non-Stare Actors and Democracy in the Middle East, At Kırıkkale University, Kırıkkale.
28. Yergin, H., Mercan, M., & Erol, A. (2012). Türkiye İsrail ilişkilerinin ekonomi politik analizi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 153-163.
29. Zhang, X., Wang, C., Li, E. & Xu, C. (2014). Assessment model of ecoenvironmental vulnerability based on improved entropy weight method. The Scientific World Journal, 2014(1), 797814, 1-7.