Politik Pazarlamada Baskı Grubu Olarak Türkiye’de Yer Alan Dijital Cemaatler

Öz

Çalışmanın amacı, politik pazarlamada dijital cemaat kavramını, özelliklerini, geleneksel cemaatlerle olan benzerlik ve farklılıklarını, politik pazarın talep, beklenti ve ihtiyaçlarına göre politik pazarlama karması oluşturan siyasi partiler ve adayların politik pazarlama karmaları üzerindeki etkilerini, literatürde bulunan kaynaklardan alınan bilgilere göre tanımlayarak incelemektir. Çalışma, dijital cemaatlerin politik pazarlama üzerindeki etkilerini araştıran ilk araştırmalardan biri olarak literatüre kazandırılmaktadır. Günümüzde sosyal medya kullanımının artmasıyla, sosyal medya kullanıcılarının benzer taleplerle toplandığı dijital cemaatler oluşmaktadır. Dijital cemaatlerin eğitim, din, ekonomi, siyaset ve sosyal yaşam gibi konular hakkında yaptıkları sosyal medya paylaşımlarıyla politik pazarlamada çıkar gruplarından biri oldukları düşünülmektedir. Dijital cemaatler yaptıkları sosyal medya paylaşımlarıyla, katılımcıları olan sosyal medya kullanıcılarının ortak taleplerine göre, siyasi partiler ya da adayların politik pazarlama karmalarını etkileyebilmektedirler.

Anahtar Kelimeler

• Siyasal Pazarlama
• Dijital Topluluklar
• Baskı Grupları
• Hizmet Pazarlaması
• Pazarlama Araştırması

Digital Communities in Turkey as Pressure Groups in Political Marketing

Öz

The aim of this study is to define and examine the concept of digital communities in political marketing, their characteristics, their similarities and differences with traditional communities, and their impact on the political marketing mixes of political parties and candidates who develop political marketing mixes based on the demands, expectations, and needs of the political market, based on information from literature sources. This study contributes to the literature as one of the first to investigate the impact of digital communities on political marketing. With the increasing use of social media today, digital communities are emerging where social media users gather with similar demands. Digital communities are considered to be an interest group in political marketing through their social media posts on topics such as education, religion, economics, politics, and social life. Through their social media posts, digital communities can influence the political marketing mixes of political parties or candidates based on the shared demands of their participating social media users.

Anahtar Kelimeler

• Political Marketing
• Digital Communities
• Interest Groups
• Services Marketing
• Marketing Research

Kaynakça

1. AKARSU, A. (2015). Sosyolojik Bir Kavram Olarak ‘Cemaat’ ve Türkiye’de Cemaatleşme Süreci. Toplum Bilimleri Dergisi. 9(17): 75-94.
2. AKYÜZ, İ. (2015). Siyasal Pazarlama: Teorik Bir Çerçeve. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
3. ALTUN, F., Çağlar, İ. Yerlikaya, T. (2016). Türkiye’de Basın Özgürlüğü: Mitler ve Gerçekler. İstanbul: Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Yayınları.
4. ARPACIK, C. (2020). Troller çeşit çeşit: Para karşılığı yapan da var gönül borcunu ödemek için bu yola giren de. https://www.indyturk.com/node/196321/haber/troller-%C3%A7e%C5%9Fit-%C3%A7e%C5%9Fit-para-kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1-yapan-da-var-g%C3%B6n%C3%BCl-borcunu-%C3%B6demek-i%C3%A7in-bu-yola (31/01/2025).
5. AYDIN, S., GÜLSOY, S. (2017). Siyasi Parti Liderlerinin Sosyal Medya Kullanımının Genç Seçmenler İçin Önemi: Süleyman Demirel Üniversitesi Öğrencileri Üzerinde Bir Uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(4), 965-979.
6. AYDOĞAN, B. (2007). Politik Pazarlama ve Politik Pazarlama Uygulamalarına Yönelik Eğilimler: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
7. BAYRAKTAROĞLU, G. (2002). Politik Yaşamda Pazarlama Yaklaşımları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdâri Bilimler Fakültesi Dergisi. 7(2): 159-168.
8. BBC. (16/07/2021). Atanmayı bekleyen öğretmenler için zaman daralıyor: 'Geleceğimizi çaldılar'. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-57842974 (27/10/2025)

9. BEKİROĞLU, O., BAL, O. (2014). Siyasal Reklamcılık. Konya: Literatürk Academia.
10. ÇAĞLAR, Ş. (2012). Baskı Gruplarının Siyasal İktidar Üzerindeki Etkileri. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. (6). 279-295. https://doi.org/10.17064/iüifhd.96989
11. ÇALIŞKAN, M., MENCİK, Y. (2015). Değişen Dünyanın Yeni Yüzü: Sosyal Medya. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi (50), 254-277.
12. ÇİFTLİKÇİ, A. (1996). Siyaset Pazarlaması ve Siyasi Partilerin Malatya’daki Uygulamaları. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
13. DARI, A. B. (2018). Sosyal Medya ve Siyaset: Türkiye’deki Siyasi Partilerin Sosyal Medya Kullanımı. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 1-10.
14. DELANEY, R. F. (1970). Popular Pressures On Government. Naval War College Review, 22(10), 20–28. http://www.jstor.org/stable/44640097
15. DEMİRTAŞ, M. C. (2010). Seçmen Tercihlerinin Siyasal Pazarlama Karması Açısından Analizi: İzmir İlinde Bir Uygulama. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
16. DEMİR, G. (2019). Taşra’da Eşraf Olmak. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi (4), 1-16.
17. EVCİMAN, S. (2022). Bir Kültür Endüstrisi Ürünü Olarak “Sanal Cemaat”. Yeni Medya, 2022(13), 376-400. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1109537
18. FALK, J. (2004). Ferdinand Tönnies (L. Körükmez, çev.). Muhafazakar Düşünce Dergisi, 1(2), 45-60.
19. GEÇER, E. (2018). Political Marketing in A Turkish Context: Values And Practices. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 129-148. https://doi.org/10.19145/e-gifder.379252
20. GEDİK, Y. (2020). Pazarlamada Yeni Bir Pencere: Dijital Pazarlama. Journal of Business in The Digital Age, 3(1), 63-75. https://doi.org/10.46238/jobda.726408
21. GEZGİN, M. (2011). Cemaat-Cemiyet Ayırımı ve Ferdinand Tönnies. Istanbul Journal of Sociological Studies (22), 183.
22. GÖNÜLŞEN, G., (2022). “Sosyal Medyada Siber Zorbalık, Trollük ve Linç Kültürünün Sinemaya Yansıması: The Hater Filmi İncelemesi” Odüsobiad 12 (3), 2105-2134 Doi:10.48146/ odusobiad.1085392
23. HABERLİ, M. (2012). Yeni Bir Örgütlenme Biçimi Olarak Sanal Cemaatler. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(3), 118-134.
24. HARRIS P., LOCK, A. (2005) Political Marketing Funding and Expenditure in the UK General Election Campaign of 2005. Journal of Marketing Management. 21: 9-10, 1117-1133. doi: 10.1362/026725705775194193
25. HEYWOOD, Andrew (2006). Siyaset. Çev: Bekir Berat Özipek, Ed: Buğra Kalkan, Liberte Yayınevi, Ankara.
26. JOHANSEN, H. P. M. (2005). Political Marketing. Journal of Political Marketing. 4:4, 85-105, doi: 10.1300/J199v04n04_05
27. KAHRAMAN, S. (2021). Baskı Gruplarının Politika Transferlerinde Etkililiği. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 3(2), 218-238.
28. KAYADUMAN, A. C. (2020). Sosyal Medya Trollerinin Motivasyonu ve Trolleme Çeşitleri Üzerine Bir İnceleme. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute (32), 1-14. https://doi.org/10.20875/makusobed.592414
29. KAPANİ, M. (2014). Politika Bilimine Giriş. Ankara: Bilgi.
30. KIŞLALI, A. T. (2016). Siyaset Bilimi. Ankara: İmge Kitabevi.
31. KURTDAŞ, E. M., (2017). Modern Dünyada Dini Cemaatler. Journal of Strategic Research in Social Science. 3(2): 41-56.
32. LEES-MARSHMENT, J. (2001). The Marriage of Politics and Marketing. Political Studies, 49(4), 692-713. https://doi.org/10.1111/1467-9248.00337 (Original work published 2001)
33. LEES-MARSHMENT, J. (2003). Political Marketing: How to Reach That Pot of Gold. Journal of Political Marketing. 1 (1): 1–32.
34. LICKLIDER, J. C. R., TAYLOR, R. W. (1968). The Computer as a Communication Device. Science and Technology (April), 21-31.
35. ÖZTÜRK, B., TÜRK, G. D., (2014). Dijital Cemaatler ve Postmodern Kabile Örneği İnci Sözlük . 19. Türkiyede İnternet Konferansı, Türkiye.
36. PINAR, C. (1970). Pazarlama Politikaları ve Stratejileri. İzmir: Ege Üniversitesi Matbaası.
37. RHEINGOLD, H. (2000). The virtual community: homesteading on the electronic frontier. Cambridge, Mass.: MIT Press,
38. SCHONKER-SCHRECK, D. (2004) Political Marketing and the Media: Women in the 1996 Israeli Elections–A Case Study, Israel Affairs. 10:3, 159-177. doi: 10.1080/1353712042000242626
39. SGK. (2023). Emeklilikte Yaşa Takılanlar ile İlgili Düzenlemeyi İçeren Kanun Teklifi TBMM Genel Kurulu’nda Kabul Edilerek Yasalaştı. https://www.sgk.gov.tr/Haber/Detay/Emeklilikte-Yasa-Takilanlar-ile-Ilgili-Duzenlemeyi-Iceren-Kanun-Teklifi-TBMM-Genel-Kurulunda-Kabul-Edilerek-Yasalasti-2023-03-01-01-42-59#:~:text=T%C3%BCrkiye%20B%C3%BCy%C3%BCk%20Millet%20Meclisi%20(TBMM,Kanun%20Teklifi%E2%80%9D%20kabul%20edilerek%20yasala%C5%9Ft%C4%B1. (31/01/2025).
40. SHAMA, A. (1975). An analysis of Political Marketing. OH: Association for Consumer Research.
41. TAN, A. (1998). Politik Pazarlama ve Maraş Örneği. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
42. TAŞDEMİR, M., TAN, A. (2020). Politik Tutundurma Faaliyetlerinin Seçmenlerin Demografik Özellikleri Bakımından İncelenmesi: Gaziantep Örneği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 12(23), 549-565. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.799951
43. TDK Dictionary. Trol. https://sozluk.gov.tr/ (27/10/2025)
44. TOPTAŞ, M. C. “Türkiye'de aktif 303 milyon sosyal medya hesabı bulunuyor”. Anadolu Ajansı Resmi Sitesi. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyede-aktif-303-milyon-sosyal-medya-hesabi-bulunuyor/3422515. (19/12/2024).
45. TÜRKKAN, E. (2018). YouTube meydanları aratmıyor! Partilerin propaganda yarışı sanal alemde. https://www.memurlar.net/haber/80739/youtube-meydanlari-aratmiyor-partilerin-propaganda-yarisi-sanal-alemde.html (15.01.2025).
46. WEARESOCIAL. DIGITAL 2024 OCTOBER GLOBAL STATSHOT REPORT. https://wearesocial.com/uk/blog/2024/10/digital-2024-october-global-statshot-report/ (19/12/2024).
47. YALÇINKAYA, N., ve AY, İ. C. (2017). Siyasi Başarı İçin Pazarlama Katkısı: Türkiye’deki Politik Pazarlama Çevresi Modeli. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 24 (1): 199–214.