Halı İhracatında İlk Sırada Yer Alan Ülkelerde Halı İhracatının Dış Ticaret Hacmi Ve Büyüme Üzerindeki Etkisi

Öz

Halı sektörü, geleneksel üretim yapısı, kültürel değeri ve yüksek katma değerli ihracat potansiyeli sayesinde birçok gelişmekte olan ekonomide stratejik bir ihracat kalemi olarak öne çıkmaktadır. Halı ihracatındaki artışların ülke ekonomilerinde toplam dış ticaret hacmini olumlu yönde etkilediği, özellikle yüksek katma değerli ürün stratejilerinin uluslararası ticaret politikalarına sürdürülebilir katkı sağladığı görülmektedir. Dolayısıyla halı sektörü sadece kültürel bir üretim alanı değil, aynı zamanda ülkeler için dış ticaret hacminin artmasında stratejik bir unsur olarak önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, halı sektörü kapsamında halı ihracatında öncü konumda bulunan ülkelerde, halı ihracatının dış ticaret hacmi ve büyüme üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada 2005–2024 dönemini kapsayan veriler Dünya Bankası, UN Comtrade ve ITC Trade Map veri tabanlarından derlenmiştir. Panel veri analiz yöntemi kullanılarak, halı ihracatında en fazla paya sahip ülkeler dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda halı ihracatında önde gelen ülkelerde halı ihracatındaki değişimlerin toplam dış ticaret hacmi ve ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Halı İhracatı
• İhracat
• İthalat
• Büyüme

The Impact Of Carpet Exports On Foreign Trade Volume And Growth In The Leading Carpet Exporting Countries

Öz

The carpet sector stands out as a strategic export item in many developing economies thanks to its traditional production structure, cultural value, and high value-added export potential. Increases in carpet exports have a positive impact on the total foreign trade volume of national economies, and high value-added product strategies, in particular, contribute sustainably to international trade policies. Therefore, the carpet sector is not only a cultural production area but also a strategic element for countries to increase their foreign trade volume. The purpose of this study is to examine the impact of carpet exports on foreign trade volüme and growth in countries that are leading global carpet exporters within the carpet sector. Data covering the period 2005–2024 was compiled from the World Bank, UN Comtrade, and ITC Trade Map databases. Panel data analysis was used to consider the countries with the largest shares in carpet exports. In this context, the impact of changes in carpet exports on total foreign trade volume and economic growth in leading carpet exporting countries was examined. The findings indicate a long-term relationship between the variables.

Anahtar Kelimeler

• Carpet Export
• Export
• Import
• Growth

Kaynakça

1. BALTAGI, B. H. (2014). Econometric Analysis of Panel Data, Fifth Edition, United Kingdom: John Wiley & Sons Ltd.
2. BASHIMOV, G. (2014). ‘’Tekstil ve Hazır Giyim Sektörünün Karşılaştırmalı Avantajı: Türkiye ve Pakistan Örneği’’. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1): 31-42.
3. BASHIMOV, G. (2017). ‘’Halı Sektöründe Karşılaştırmalı Üstünlük: Türkiye, Çin ve Hindistan Örneği’’. İktisadi Yenilik Dergisi, 4(3): 39-51.
4. BREUSCH, T. S. & PAGAN, A. R. (1980). ‘’The Lagrange Multiplier Test and its Application to Model Specifications in Econometrics’’. Review of Economic Studies, 47(1): 239-53.
5. ÇAKMAK, A. Ö. (2005). Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Rekabet Gücü: Türkiye Tekstil ve Hazır Giyim Endüstrisi Üzerine Bir Uygulama, Ege Akademik Bakış Dergisi, 5(1): 65-76.
6. DEİK, (2024). Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Vietnam Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Şubat, 1-10.
7. DEİK, (2024). Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Almanya Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Haziran, 1-15.
8. DEİK, (2024). Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Hollanda Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Temmuz, 1-12.

9. DEİK, (2025). Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Belçika Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Ocak, 1-8. DÜNYA BANKASI, Data Bank, World Development Indicators, 10.10.2025, https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
10. EMİRMAHMUTOĞLU, F. & KÖSE, N. (2011). ‘’Testing for Granger Causality in Heterogeneous Mixed Panels’’. Economic Modelling, 28: 870-876.
11. HAVRILA, I. & GUNAWARDANA, P. (2003). ‘’Analysing Comparative Advantage and Competitiveness: An Application to Australia's Textile and Clothing Industries’’. Australian Economic Papers, 42(1): 103-117.
12. ITC, (2025). International Trade Centre, Trade Map, Trade Statistics for International Business Development, 15.10.2025, https://www.trademap.org/Index.aspx
13. JUCEVICIUS, R. & RYBAKOVAS, E. (2010). ‘’Competitiveness of Lithuanian Textile and Clothing Industry’’. 6th International Scientific Conference, Vilnius, Lithuania, May 13-14.
14. MÜSİAD, (2025). Tekstil, Deri ve Hazır Giyim Sektör Kurulu, Tekstil Sektörünün Geleceği: Mevcut Durum Değerlendirilmesi ve Gelecek Öngörüleri, ISBN. 978-625-95604-3-3, 1-87.
15. PESARAN, M. H. (2004). ‘’General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels’’. University of Cambridge & USC.
16. PESARAN, M. H. (2007). ‘’A Simple Panel Unit Root Test in The Presence of Cross-Section Dependence’’. Journal of Applied Econometrics, 22: 265-312.
17. SINGH, V. K. & GAUTAM, A. (2020). ‘’Export Performance And Revealed Comparative Advantage of India for Handloom Industry’’. Indore Management Journal, 11(01): 21-36.
18. TODA, H. Y. & YAMAMOTO, T. (1995). ‘’Statistical Inference in Vector Autoregressions With Possibly Integrated Processes’’. Journal of Econometrics, 66: 225–250.
19. ÖKSÜZKAYA M. (2013). Seçilmiş AB Ülkeleri İçin Gelir-Tüketim İlişkisi: Panel Veri Yaklaşımı, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
20. ÖZTÜRK, B. (2021). ‘’Cumhuriyet Türkiye’si Halıcılığı-II: 1980-2000 Yılları Arası’’. ARIŞ Dergisi, No. 18: 122-140.
21. ÖZTÜRK, B. (2022). ‘’Türkiye’de 2000 Sonrası El Halısı Üretimi ve Ticareti’’. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, Sayı. 28: 1-10.
22. TATOĞLU F. Y. (2012). İleri Panel Veri Analizi, Stata Uygulamalı, Beta Yayın, İstanbul.
23. TİCARET BAKANLIĞI, (2024a). Ekonomik Görünüm, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Aralık, Son Güncelleme Tarihi: 07.01.2025, 1-83.
24. TİCARET BAKANLIĞI, (2024b). Halı Sektör Raporu, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, İhracat Genel Müdürlüğü, 1-13.
25. TİM, (2024). Türkiye İhracatçılar Meclisi, Birleşik Krallık Ülke Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Haziran, 1-13.
26. TİM, (2024). Türkiye İhracatçılar Meclisi, ABD Ülke Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Kasım, 1-13.
27. TİM, (2024). Türkiye İhracatçılar Meclisi, Hindistan Ülke Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Şubat, 1-15.
28. TİM, (2025). Türkiye İhracatçılar Meclisi, Çin Ülke Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Ekim, 1-14.
29. TİM, (2025). Türkiye İhracatçılar Meclisi, Mısır Ülke Bilgi Notu, Ekonomik Araştırmalar, Ocak, 1-14.
30. TOPÇU, Y. E. (2024). ‘’The Global Competitiveness of Turkish Carpet Industry: Comparative Advantages of Tufted and Woven Carpet’’. Istanbul Gelişim University Journal of Social Sciences, 11(1): 228-239. UN COMTRADE, UN Comtrade Database, Trade Statistics, 10.10.2025, https://comtradeplus.un.org/
31. WESTERLUND, J. & EDGERTON L. D. (2007). ‘’A Panel Bootstrap Cointegration Test’’. Economics Letters, 97(3): 185-190.
32. YASMIN, B. & ALTAF, S. (2014). ‘’Revealed Comparative Advantage of Carpets and Textile Floor Covering Industry in Pakistan, India and China’’. Journal of Economic Cooperation and Development, 35(4): 113-134.