Türkiye’de Sağlık Enflasyonunun Genel Enflasyon Üzerindeki Asimetrik Etkileri: NARDL Modeli

Öz

Enflasyonun sektörel bileşenleri, genel fiyatlar düzeyinin yapısını ve dinamiklerini anlamada önemli bir rol üstlenmektedir. Maliyet ve talep yönlü unsurlar tarafından belirlenen sağlık sektöründeki fiyat değişimleri, genel enflasyondan farklılaşabilmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye’de sağlık enflasyonu ile genel enflasyon arasındaki ilişkinin yapısı, 2010 Ocak ile 2025 Aralık dönemi için Doğrusal Olmayan Otoregresif Dağıtılmış Gecikme Modeli (Nonlinear Autoregressive Distributed Lag -NARDL) kullanılarak incelenmiştir. Analizler neticesinde elde edilen ampirik bulgular, sağlık enflasyonu ile genel enflasyon arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin mevcut olmadığını işaret etmektedir. NARDL-ECM yaklaşımının kullanılması ile elde edilen kısa dönem sonuçlarına göre ise sağlık enflasyonundaki pozitif değişimlerin genel enflasyonu istatistiksel olarak anlamlı etkilediği belirlenmiştir. Diğer yandan negatif değişimlerin genel enflasyon üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Wald testi sonuçları ise ilgili değişkenler arasındaki asimetrik yapının güçlü bir biçimde desteklenmediğini işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Enflasyonu
• Genel Enflasyon
• Maliyet Hastalığı
• NARDL Modeli.

Asymmetric Effects of Health Inflation on General Inflation in Turkey: Evidence from the NARDL Model

Öz

The sectoral components of inflation play a significant role in understanding the structure and dynamics of the general price level. Changes in prices within the healthcare sector, driven by cost- and demand-side factors, may diverge from general inflation. In this regard, the structure of the relationship between health inflation and general inflation in Turkey has been examined using the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model for the period covering January 2010 to December 2025. The empirical findings obtained from the analyses indicate that there is no long-term cointegration relationship between health inflation and general inflation. According to the short-term results obtained using the NARDL-ECM approach, positive changes in health inflation have a statistically significant effect on general inflation. On the other hand, negative changes are found to have no significant effect on general inflation. The results of the Wald test also indicate that the asymmetric structure between the relevant variables is not strongly supported.

Anahtar Kelimeler

• Healthcare Inflation
• General Inflation
• Cost Disease
• NARDL Model.

Kaynakça

1. AAFRIN SAHNAS, M. I., & IRSHANI, R. (2025). “The Relationship Between Health Expenditure and Inflation in Sri Lanka (2000–2021)”. In Book of Abstracts of the Two-Day Multi–Disciplinary International Conference on “Digital Inequality and Social Stratification” (pp. 105). Postgraduate Unit, Faculty of Arts and Culture, South Eastern University of Sri Lanka.
2. ALTINTAŞ, H. (2016). “Petrol Fiyatlarının Gıda Fiyatlarına Asimetrik Etkisi: Türkiye İçin Nardl Modeli Uygulaması”. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1-24.
3. ANKARA, H. G., & ZEYBEK, D. Ö. (2021). “Sağlıkta Dönüşüm Sonrası Sağlık Harcamaları ve Sağlık Enflasyonu: Zaman Serisi Analizleri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(32), 1078-1093.
4. ARIKAN, C., & AKAR, Y. (2023). “Sağlık Hizmetlerinde Talebi Etkileyen Faktörler”. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 21(1), 1-21.
5. BAUMOL, W. J. (1967). “Macroeconomics of Unbalanced Gowth: The Anatomy of Urban Crisis”. American Economic Review, 57(3), 415–426.
6. BAYATI, M., SARIKHANI, Y., RAD, E.H., HEYDARI, S.T., & LANKARANI, K.B. (2014). “An Analytical Study on Healthcare Inflation Rate and its Most Important Components in Iran”. Shiraz E-Medical Journal, 15(4), e23627.
7. BORGE, L. E., HOVE, K. H., LILLEKVELLAND, T., & TOVMO, P. (2018). “Cost Disease in Defense and Public Administration: Baumol and Politics”. Public Choice, 175(1), 1-18.
8. ÇAKIR, N. Z. (2026). “Determinants and Regional Interactions of Health Inflation: Evidence from Spatial Panel Data Analysis in Turkey”. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 11(1), 21-39.

9. ÇIRAKLI, Ü. (2019). “Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 581-596.
10. DHORO, N. L., CHIDOKO, C., SAKUHUNI, R. C., & GWAINDEPI, C. (2011). “Economic Determinants of Public Health Care Expenditure in Zimbabwe”. International Journal of Economics and Research, 2(6), 13-25.
11. ERGÜN, S., & POLAT, M. A. (2018). “Türkiye’de Bölgeler Düzeyinde Sağlık Harcamalarını Etkileyen Unsurların Panel Veri Analizi ile Belirlenmesi”. Business & Management Studies: An International Journal, 6(4), 1285-1309.
12. GROSSMAN, M. (1972). “On the Concept of Health Capital and the Demand for Health”. Journal of Political Economy, 80(2), 223-255.
13. KONUK, T. (2025). “Sağlık Harcamalarının Temel Makro Ekonomik Belirleyicileri: G7 Ülkeleri için Panel Veri Analizi”. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 8(3), 34-42.
14. KUMAR, N., KUMAR, R. R., KUMAR, R., & STAUVERMANN, P. J. (2020). “Is the Tourism–Growth Relationship Asymmetric in the Cook Islands? Evidence from NARDL Cointegration and Causality Tests”. Tourism Economics, 26(4), 658-681.
15. ÖNER, H. (2018). “TÜFE ve Yurt İçi ÜFE Enflasyon Oranları ile Alt Enflasyon Kalemleri Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(4), 129-142.
16. ÖZER, M., İNAL, V., & KIRCA, M. (2022). “The Relationship Between the Health Services Price Index and the Real Effective Exchange Rate Index in Turkey: A Frequency Domain Causality Analysis”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 36, 21-41.
17. PESARAN, M. H., SHIN, Y., & SMITH, R. J. (2001). “Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships”. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
18. PINDYCK, R. S., RUBINFELD, D. L., & RABASCO, E. (2013). Microeconomia (Vol. 8). Pearson Educación.
19. REZAPOUR, A., TEIMOURIZAD, A., MOVAHED, M. S., KHAZAEI, T., & KHALILABAD, T. H. (2019). “Factors Affecting Healthcare Sector Inflation Rate in Iran’s Provinces for 2004-2015”. ITJEMAST, 11, 1-7.
20. SHIN, Y., & PESARAN, M. H. (1999). “An Autoregressive Distributed Lag Modelling Approach to Cointegration Analysis”. In Econometrics and Economic Theory in the 20th Century: The Ragnar Frish Centennial Symposium (pp. 371-413). Cambridge University Press.
21. SHIN, Y., YU, B., & GREENWOOD-NİMMO, M. (2014). “Modelling Asymmetric Cointegration and Dynamic Multipliers in a Nonlinear ARDL Framework”. In Festschrift in Honor of Peter Schmidt, Springer; 2014. p. 281–314.
22. TAŞKAYA, S., & DEMİRKIRAN, M. (2016). “Enflasyon, Gelir ve Sağlık Harcaması Arasındaki Nedensellik İlişkisi”. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(2), 127-131.
23. TCMB. (2026). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi, Erişim Adresi: https://evds3.tcmb.gov.tr/, (11.02.2026). TEIMOURIZAD, A., HADIAN, M., REZAEI, S., & RAD, E. H. (2014). “Health Sector Inflation Rate and its Determinants in Iran: A Longitudinal Study (1995–2008)”. Iranian Journal of Public Health, 43(11), 1537.
24. TOSUN, S., & ATEŞ, S. (2022). Ekonomik Büyüme Sağlık Harcamaları Arasında Granger Nedensellik Analizi: Türkiye Üzerine Bir Araştırma. İçinde Y. Telli Üçler (Ed.), Ekonomik Büyüme Alanında Güncel Çalışmalar (153–163). Eğitim Yayınevi.
25. TURGUT, M., AĞIRBAŞ, İ., & ALDOĞAN, U. (2017). “Relationship Between Health Expenditure and Inflation in Turkey”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(50), 289-299.
26. TÜİK. (2026). Tüketici Fiyat Endeksi Haber Bülteni. Erişim Adresi: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/58295, (9.04.2026).
27. VON CRAMON-TAUBADEL, S., & MEYER, J. (2000). Asymmetric Price Transmission: Fact or Artefact?. Institut für Agrarökonomie der Universität Göttingen.