Küresel Ödeme Altyapılarındaki Dönüşüm ve Finansal Egemenlik: Ulusal Bir Ödeme Sistemi Olarak TROY

Öz

Bu çalışma, küresel ödeme altyapılarının tarihsel dönüşümünü finansal egemenlik kavramı çerçevesinde incelemekte ve Türkiye’nin yerli ödeme sistemi olan TROY’un ekonomik ve stratejik konumunu değerlendirmektedir. Çalışmada öncelikle Bretton Woods sistemi sonrasında şekillenen dolar merkezli uluslararası finansal mimari ele alınmış, ardından SWIFT başta olmak üzere küresel ödeme ağlarının gelişimi incelenmiştir. Ödeme sistemlerinin yalnızca teknik bir finansal altyapı olmadığı; veri yönetimi, yaptırım riski, sistem bağımlılığı ve stratejik kontrol gibi unsurlar bakımından da devletlerin finansal egemenliği üzerinde belirleyici etkiler oluşturduğu ortaya konulmuştur. Çalışmanın devamında TROY’un ortaya çıkışı, işleyiş mekanizması ve Türkiye ekonomisine etkileri analiz edilmiş; yerli ödeme sistemlerinin işlem ücretlerinin ülke içinde kalması, finansal teknolojik kapasitenin geliştirilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması bakımından stratejik önem taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verileri doğrultusunda TROY’un kredi kartı ve banka kartı kullanımındaki hızlı artış ortaya konularak, sistemin Türkiye’de giderek daha güçlü bir ödeme altyapısı haline geldiği değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Finansal egemenlik
• TROY
• Ödeme Altyapıları

Transformation in Global Payment Infrastructures and Financial Sovereignty: TROY as a National Payment System

Öz

This study examines the historical transformation of global payment infrastructures within the framework of the concept of financial sovereignty and assesses the economic and strategic position of TROY, Turkey’s domestic payment system. The study first addresses the dollar-centric international financial architecture that took shape following the Bretton Woods system, and then examines the development of global payment networks, particularly SWIFT. It is demonstrated that payment systems are not merely a technical financial infrastructure; they also exert decisive influences on states’ financial sovereignty in terms of data management, sanctions risk, system dependency, and strategic control. The study further analyzes the emergence of TROY, its operational mechanisms, and its impacts on the Turkish economy; it concludes that domestic payment systems hold strategic importance in terms of keeping transaction fees within the country, developing financial technological capacity, and reducing external dependency. Furthermore, based on data from the Interbank Card Center (BKM), the rapid increase in the use of credit and debit cards through TROY was highlighted, and it was assessed that the system is increasingly becoming a stronger payment infrastructure in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Financial sovereignty
• TROY
• Payment infrastructures

Kaynakça

1. About Us, https://www.swift.com/about-us (erişim:07.02.2026).
2. BKM. Raporlar ve Yayınlar, https://bkm.com.tr/raporlar-ve-yayinlar/donemsel-bilgiler/ (Erişim Tarihi:22.02.2026).
3. BORDO, M.D. & EİCHENGREEN, B. (2013). “Bretton Woods and the Great Inflation”. In M. D. Bordo & A. Orphanides (Eds.), The Great Inflation: The Rebirth of Modern Central Banking (pp. 449–489). University of Chicago Press.
4. CIPRIANI M., GOLDBERG L.S. & LA SPADA G.,(2023), Financial Sanctions, SWIFT, and the Architecture of the International Payment System, Journal of Economic Perspectives—Volume 37(1): 31–52.
5. Creation of The Bretton Woods System, https://www.federalreservehistory.org/essays/bretton-woods-created (erişim:06.02.2026).
6. DEMİRDAŞ, Ö. (2019). Yerli ve Milli Ödeme Sistemimiz TROY Neden Çok Önemli? , https://www.fikiranalizi.com/yerli-ve-milli-odeme-sistemimiz-troy-neden-cok-onemli (erişim:19.04.2026).
7. EĞİLMEZ M. (2022). SWIFT Sistemi ve Rusya’nın Dışlanması, https://www.mahfiegilmez.com/2022/02/swift-sistemi-ve-rusyann-dslanmas.html (erişim:08.02.2026).
8. HORVÁTH, G. (2022). "Monetary Sovereignty and Central Bank Digital Currency," Public Finance Quarterly, Corvinus University of Budapest, vol. 67(4): 539-552.

9. KRUGMAN, P.R., OBSTFELD, M. & MELİTZ, M.J.,(2012), “International Economics Theory & Policy”, (9th ed.). Pearson Education.
10. NUROĞLU, E. (2023). TROY kart: Nedir, ne değildir? https://fikirturu.com/ekonomi/troy-kart-nedir-ne-degildir/ (erişim:08.03.2026).
11. ÖZDEMİR, V., & YAVUZ, H. (2021). Yeni Uluslararası İktisadi Düzende Dolarsızlaşma Eğilimleri. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1): 64-76.
12. Payment Infrastructure: Definition, How It Works & Key Components (2025), https://www.decta.com/company/media/payment-infrastructure-definition-how-it-works-and-key-components (erişim:09.05.2026).
13. PISTOR, K. (2017). From Territorial to Monetary Sovereignty, Theoretical Inquiries in Law, 18(2): 491–522.
14. SARAÇOĞLU, C. C., (2023), Visa ve Mastercard’a her yıl 130 milyon dolar ödedik-1, https://www.baskentgazete.com.tr/visa-ve-mastercarda-her-yil-130-milyon-dolar-odedik-1?utm_source=chatgpt.com#google_vignette (erişim:20.04.2026).
15. The collapse of the Bretton Woods System, https://www.cvce.eu/en/education/unit-content/-/unit/02bb76df-d066-4c08-a58a-d4686a3e68ff/b09e240f-3f85-47bd-ac50-4f572488218c (erişim:06.02.2026).
16. Türkiye’nin Ödeme Yöntemi TROY, https://www.troyodeme.com/tr/troy-hakkinda/hakkimizda , (erişim:11.02.2026).
17. When Will BRICS Currency Be Released? What We Know So Far, https://www.ebc.com/forex/when-will-brics-currency-be-released-what-we-know? (erişim:10.02.2026).
18. Why SWIFT Remains Indispensable For Cross-Border Payments, https://www.forbes.com/sites/zennonkapron/2023/05/23/why-swift-remains-indispensable-for-cross-border-payments/ (erşim:08.02.2026).