DİJİTALLEŞMENİN MUHASEBE MESLEK MENSUPLARINA ETKİLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA: ALANYA ÖRNEĞİ

Öz

Günümüz iş dünyasında teknolojik yeniliklerin hız kazanması, pek çok meslekte olduğu gibi muhasebe alanında da iş yapış biçimlerini köklü biçimde dönüştürmektedir. Dijital dönüşümün muhasebe uygulamalarında giderek belirleyici hâle gelmesi, muhasebe meslek mensuplarının iş süreçleri, rol tanımları ve yetkinlik gereksinimlerinde önemli değişiklikler yaratmaktadır. Bu çalışma, dijitalleşmenin muhasebe meslek mensupları üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve mesleğin dönüşen yapısına ilişkin güncel deneyimleri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; Alanya ilçesinde SMMM unvanına sahip muhasebe meslek mensuplarıyla yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA programı aracılığıyla tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve bulgular literatür çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, muhasebe meslek mensuplarının dijitalleşmeyi genel olarak olumlu karşıladığını; bilgiye erişimin hızlanması, kayıt süreçlerinin kolaylaşması, hataların daha erken tespit edilmesi ve danışmanlık rollerinin güçlenmesi gibi avantajların mesleğe önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte dijital dönüşümün; kurumların artan veri talepleri, sık güncellenen mevzuat ve sistemler, teknik altyapı gereksinimleri ile yükselen yazılım–donanım maliyetleri nedeniyle mesleki iş yükünü belirgin biçimde artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca bazı işletmelerin dijital uygulamalara yeterince hâkim olmaması sonucu, işletmelerin sorumluluğundaki birçok dijital sürecin muhasebeciler tarafından üstlenildiği ve bu durumun muhasebe meslek mensupları açısından ek bir görev yükü oluşturduğu ve meslektaşlar arasında rekabet unsuru olarak görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca dijitalleşmenin, mesleği geleneksel kayıt merkezli yapıdan uzaklaştırarak daha analitik düşünme, veri odaklı analiz ve danışmanlık temelli bir yapıya yönlendirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• dijital dönüşüm
• muhasebe meslek mensupları
• nitel araştırma

A QUALITATIVE STUDY ON THE EFFECTS OF DIGITALIZATION ON ACCOUNTING PROFESSIONALS: THE CASE OF ALANYA

Öz

In today’s business world, the rapid acceleration of technological innovations has fundamentally transformed working practices across many professions, including the field of accounting. The increasing prominence of digital transformation within accounting practices has led to significant changes in the work processes, role definitions, and competency requirements of accounting professionals. This study aims to examine the effects of digitalization on accounting practitioners and to explore contemporary experiences regarding the evolving structure of the profession. A qualitative research design was adopted, and face-to-face semi-structured interviews were conducted with professionals holding the title of Certified Public Accountant (CPA) in the Alanya district. The data obtained from the interviews were analyzed using the MAXQDA software through thematic analysis, and the findings were interpreted within the framework of the existing literature. The results reveal that practitioners generally view digitalization positively; accelerated access to information, streamlined record-keeping processes, earlier detection of errors, and the strengthening of advisory roles are among the major contributions highlighted by participants. However, the study also demonstrates that digital transformation significantly increases the professional workload due to rising institutional data demands, frequently updated legislation and systems, technical infrastructure requirements, and increasing software and hardware costs. Furthermore, it was found that inadequate digital competence among some businesses causes many digital processes-originally the responsibility of enterprises-to be undertaken by accountants, creating additional tasks for practitioners and functioning as a source of competitive pressure. Overall, the findings indicate that digitalization is steering the accounting profession away from a traditional record-keeping focus toward a structure centered on analytical thinking, data-driven evaluation, and advisory-oriented roles.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• digital transformation
• accounting professionals
• qualitative research

Kaynakça

1. Al-Htaybat, K., & Von Albertı-Alhtaybat, L. (2017), Big Data And Corporate Reporting: İmpacts And Paradoxes, Accounting, Auditing And Accountability Journal, 30(4), 850-873.
2. Al-Okaıly, M. (2025), Attitudes Toward The Adoption Of Accounting Analytics Technology İn The Digital Transformation Landscape, Journal Of Accounting & Organizational Change, 21(3), 593–613. Https://Doi.Org/10.1108/Jaoc-04-2024-0127
3. Altunal, I., & Özbek, A. (2024), Muhasebe Meslek Mensuplarının Dijital Dönüşümde E-Dönüşüm Uygulamalarına Bakış Açılarının Değerlendirilmesi: Defter-Beyan Sistemi Üzerine Bir Araştırma, Muhasebe Ve Denetime Bakış, 72, 125-144. Https://Doi.Org/10.55322/Mdbakis.1375572
4. Assıdı, S., Omran, M., Rana, T., & Borgı, H. (2025), The Role Of Aı Adoption İn Transforming The Accounting Profession: A Diffusion Of İnnovations Theory Approach, Journal Of Accounting & Organizational Change, Ahead-Of-Print. Https://Doi.Org/10.1108/Jaoc-04-2024-0124
5. Awang, Y., Shuhıdan, S. M., Taıb, A., Rashıd, N., & Hasan, M. S. (2022), Digitalization Of Accounting Profession: An Opportunity Or A Risk For Future Accountants?, Proceedings, 82(1), 93.
6. Bağdat, A., & Şenol, A. (2024). Muhasebe Meslek Mensuplarının Endüstri 4.0 Teknolojilerine Ve Muhasebenin Dijitalleşmesine Bakışı. Yönetim Ve Ekonomi Dergisi, 31(1), 1-26. Https://Doi.Org/10.18657/Yonveek.1259336
7. Baltacı, A. (2019), Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
8. Banger, G. (2018), Endüstri 4.0 Ve Akıllı İşletme (2. Baskı), Ankara: Dorlion Yayınları.

9. Berıkol, B. Z., & Kılli, M. (2020), The Effects Of Digital Transformation Process On Accounting Profession And Accounting Education, In Ethics And Sustainability İn Accounting And Finance Iı, 219–231, Singapore: Springer.
10. Berikol, B. Z., & Killi, M. (2020). The Effects Of Digital Transformation Process On Accounting Profession And Accounting Education. In Ethics And Sustainability İn Accounting And Finance, Volume Iı (Pp. 219-231). Singapore: Springer Nature Singapore.
11. Bora Kılınçarslan, T. (2024). Değişen Ve Dönüşen Dünyada Muhasebe Mesleğinin Dijitalleşmesi Fırsat Mı, Risk Mi? Muhasebe Meslek Mensuplarının Algılarına Yönelik Bir Araştırma. Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 46(3), 692-708. Https://Doi.Org/10.14780/Muiibd.1535136
12. C Cockcroft, S., & Russell, M. (2018), Big Data Opportunities For Accounting And Finance, Australian Accounting Review, 1-13. Coman, D. M., Ionescu, C. A., Duıcă, A., Coman, M. D., Uzlau, M. C., Stanescu, S. G., & State, V. (2022), Digitization Of Accounting: The Premise Of The Paradigm Shift, Applied Sciences, 12(7), 3359.
13. Coşkun Arslan, M., & Demirkan, S. (2019), Endüstri 4.0 Ve Muhasebe Sistemine Etkisi Üzerine Kuramsal Bir İnceleme, Enderun Dergisi, 3(1), 40–56.
14. Creswell, J. W. (2013), Araştırma Deseni: Nitel, Nicel Ve Karma Yöntem Yaklaşımları, Ankara: Eğiten Kitap.
15. Creswell, J. W., Hanson, W. E., Clark Plano, V. L., & Morales, A. (2007), Qualitative Research Designs: Selection And İmplementation, The Counseling Psychologist, 35(2), 236–264.
16. Elçin, R., Gerekan, B., & Usta, M. (2018), E-Fatura, E-Defter Ve E-Arşiv Uygulamalarına Geçiş Sürecinde Yaşanan Sorunlar, Mali Çözüm Dergisi, 146, 13-42.
17. Erturan, İ. E. (2022), Dijitalleşmenin Muhasebeye Yansımaları: Bibliyometrik Analiz, Denetişim, 33, 160-177.
18. Eş, A., & Atasoy, A. (2022), Dijitalleşmenin Muhasebe Meslek Mensuplarına Etkisi: Ankara İli Örneği, Journal Of Accounting And Taxation Studies, 15(2), 247-279.
19. Fossey, E., Harvey, C., Mcdermott, F., & Davıdson, L. (2002), Understanding And Evaluating Qualitative Research, Australian And New Zealand Journal Of Psychiatry, 36(6), 717–732.
20. Gönen, S., & Solak, B. (2017), Maliye Bakanlığı E-Dönüşüm Sürecinin Değerlendirilmesi, Muhasebe Ve Finansman Dergisi, 76, 63-80.
21. Gülin, D., Hladıka, M., & Valenta, I. (2019), Digitalization And The Challenges For The Accounting Profession, Entrenova, 5(1), 428–437.
22. Güney, S., & Özyiğit, H. (2015), Muhasebedeki Verilerin Yönetimde Kullanılması, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53), 279–297.
23. Herbert, I., Dhayalan, A., & Scott, A. (2016), The Future Of Professional Work, Management Services Journal, Summer, 22–27.
24. Karaca, H., & Gümüş, A. (2023), Dijital Dönüşümde Muhasebe Meslek Mensuplarının Sorunları, Muhasebe Ve Denetime Bakış, 70, 289–306.
25. Kazan, H. G., Kızılyalçın, A., & Özdemir, H. (2025), Muhasebe Etiğinin Rolü, Jshsr, 12(120), 1309–1325.
26. Knudsen, D. R. (2020), A Systematic Review Of Digitalization İn Accounting, International Journal Of Accounting Information Systems, 36, 100441.
27. Kokına, J., & Blanchette, S. (2019), Digital Labour Via Rpa, International Journal Of Accounting Information Systems, 35, 100431.
28. Kokına, J., & Davenport, T. H. (2017), Aı And Auditing, Journal Of Emerging Technologies İn Accounting, 14(1), 115–122.
29. Lee, L., Kerler, W., & Ivancevıch, D. (2018), Beyond Excel, Aıs Educator Journal, 13(1), 44–61.
30. Mancını, D. (2016), Accounting Information Systems İn An Open Society, Università Di Napoli Parthenope.
31. Merrıam, S. B. (1998), Qualitative Research And Case Study Applications İn Education, San Francisco: Jossey-Bass.
32. Murthy, U. S. (2016), Researching At The İntersection Of Accounting & It, Journal Of Information Systems, 30(2), 159–167.
33. Neuman, L. W. (2014), Social Research Methods, Essex: Pearson.
34. Parlakkaya, R. (2014), İşletmelerde Muhasebe Yazılımı, Selçuk Üni. Sbmyo Dergisi, 6(1), 1–8.
35. Patton, M. Q. (2002), Qualitative Research & Evaluation Methods, Thousand Oaks: Sage.
36. Rauramo, P. (2021). Perceived Effects Of Digitalization On Accounting Profession And İdentity Of Accounting Professionals: A Field Study İn Finnish Accounting Firms And Departments (Master’s Thesis, Aalto University School Of Business). Aalto University.
37. Sabuncu, B. (2022), Digital Transformation And Accounting, Öhü İibf Dergisi, 15(1), 103–115.
38. Sart, G. (2015), Nitel Araştırma Yaklaşımları, Ankara: Anı Yayıncılık.
39. Savić, B., & Pavlović, V. (2023). Impact Of Digitalization On The Accounting Profession. In Digital Transformation Of The Financial Industry: Approaches And Applications (Pp. 19-34). Cham: Springer International Publishing.
40. Spoz, A. (2014), A Look At E-İnvoices, Prace Naukowe Ue Wroclaw, 365, 254–264.
41. Stake, R. E. (1995), The Art Of Case Study Research, Thousand Oaks: Sage.
42. Stoıca, O. C., & Ionescu-Feleagă, L. (2021), Digitalization İn Accounting, Proceedings, 10–11.
43. Şeker, Y., & Hoş, S. (2021), Dijital Muhasebe Uygulamaları, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 953–972.
44. Tekbaş, İ., Kurnaz, E., & Azaltun, M. (2018), Dijital Muhasebe Okuryazarlığı, 5th International Congress On Accounting And Finance, 223–238.
45. Uzun, E., Sezer, İ., & Kuytan, E. (2022), Dijitalleşme Ve Muhasebe Meslek Mensupları, İktisadi Ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 4(2), 15–31.
46. Yakut, M. Ş. (2022), Dijital Okuryazarlığın Verimliliğe Etkisi, İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(1), 749-766.