Analysis of Bingöl Honey According to Manuka Honey Criteria and Its Evaluation in Terms of Health

Öz

The honey controversy, which has preserved its mystery for centuries in the history of ancient cities, has always demonstrated how important permanence is in the human life cycle. Since ancient times, honey has been revered and relied upon in many civilizations for its healing properties in food and medicine, particularly for burns, cataracts, ulcers, wound dressings, and open wounds. Honey is divided into two groups based on its origin: “flower honey,” obtained from plant nectars, and “secretory honey,” obtained from the secretions of plant-sucking insects (Hemiptera) living on plants. It is also classified according to how it is produced and marketed: comb honey, strained honey, comb-filtered, dripping, pressed, and filtered honey, and are also classified according to their origin. The province of Bingöl, with its high mountains and rich variety of medicinal and aromatic endemic plants, has provided nutritional value to honey bees and succeeded in creating a unique value. Leptospermum scoparium, the Manuka flower, which is a favorite in New Zealand, is a special flower in the Narcissus family originating in Australia. It is significant in terms of its chemical content of pinenes, triketones, and sesquiterpenes, and has turned the eyes of the world to Manuka honey. This study examines Manuka honey (New Zealand) and Bingöl honey (Turkey), two of the world's most prestigious honeys, in terms of their botanical sources, chemical components, and therapeutic (healing) effects. Manuka honey is a monofloral honey that exhibits standardized strong antibacterial activity due to its high Methylglyoxal (MGO) content. On the other hand, Bingöl honey is a polyfloral honey obtained from thousands of flower species in high-altitude plateaus (2000 m+). Its key feature, which has earned it awards at platforms such as the international Apimondia, is its rich phenolic compounds and high antioxidant capacity, derived from the region's endemic plant diversity. While Manuka honey is positioned more as a “natural medicine” for specific medical and topical treatments (wound care, etc.), Bingöl honey falls into the “high-end functional food” category due to its high nutritional value, immune-boosting profile, and broad-spectrum aromatic composition. Both honeys are geographically indicated products with high economic and biological value in the global food market. This article aims to highlight the characteristics that distinguish the world-renowned Manuka honey from Bingöl honey in apitherapy and to examine the compounds that make geographically indicated Bingöl honey valuable.

Anahtar Kelimeler

• Bingöl honey
• Manuka honey
• Flower honey
• Secretion honey
• Geographical indication
• Apitherapy

Proje Numarası

Yayında proje desteği alınmamıştır

Etik Beyan

There is no conflict of interest among the authors.

Bingöl Balının Manuka Bal Kriterlerine Göre İrdelenmesi ve Sağlık Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Antik kentlerin tarihinde gizemini yüzyıllardır koruyan bal polemiği insanoğlunun yaşam sürecinde kalıcılığın ne denli önemli olduğunu her daim göstermiştir. Eski çağlardan beri gıda ve tıp alanında birçok medeniyette; yanık, katarakt, ülser, yara örtücü ve açık yaralardaki iyileştirici muhtevası nedeni ile bal defalarca kutsanmış ve kendisinden sürekli medet umulmuştur. Ballar kökenine göre bitki nektarlarından elde edilen “çiçek balları” ve bitkiler üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin (Hemiptera) salgılarından elde edilen “salgı balları” olarak iki gruba ayrılır ve üretilip pazara sunuluş şekillerine göre petekli, süzme, petekli süzme, sızma, pres, filtre edilmiş bal olarak nitelendirilmekte olup orjini açısından da sınıflandırılmaktadır. Bingöl ili yüksek rakımlı dağları ile tıbbi ve aromatik çeşitliliği bol olan endemik bitkilerin besin değerlerini bal arılarına göstermiş ve kendine has bir değer oluşturmayı başarmıştır. Yeni Zelenda gözdesi Manuka çiçeği olan Leptospermum scoparium ise Avusturalya kökenli Nergisgiller familyasında bahsi geçen özel bir çiçek olup ve kimyasındaki pinenler, triketonlar ve seskrterpenler açısından önemli kılınmış ve dünya çapında gözleri Manuka balınına çevirmiştir. Bu çalışma, dünyanın en prestijli balları arasında yer alan Manuka balı (Yeni Zelanda) ve Bingöl balını (Türkiye) botanik kaynakları, kimyasal bileşenleri ve terapötik (iyileştirici) etkileri açısından incelemektedir. Manuka balı, monofloral bir bal olup içeriğindeki yüksek Metilglioksal (MGO) seviyesi sayesinde standardize edilmiş güçlü bir antibakteriyel aktivite sergiler. Diğer yandan Bingöl balı, yüksek rakımlı yaylalardaki (2000 m+) binlerce çiçek türünden elde edilen polifloral bir baldır. Uluslararası Apimondia gibi platformlarda ödül almasını sağlayan temel özellik, bölgenin endemik bitki çeşitliliğinden kaynaklanan zengin fenolik bileşikleri ve yüksek antioksidan kapasitesidir. Manuka balı daha çok spesifik tıbbi ve topikal tedavilerde (yara bakımı vb.) bir "doğal ilaç" olarak konumlandırılırken; Bingöl balı, yüksek besin değeri, bağışıklık güçlendirici profili ve geniş spektrumlu aromatik yapısıyla "üst düzey fonksiyonel gıda" kategorisinde yer almaktadır. Her iki bal da coğrafi işaretli ürünler olarak küresel gıda pazarında yüksek ekonomik ve biyolojik değere sahiptir. Bu makalede amaç dünyaca ünlü Manuka balını Bingöl balından ayıran Apiterapide üstün kılınan özelliklerinin ortaya konulması ve coğrafi işaretli Bingöl balını değerli yapan bileşimlerinin irdelenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bingöl balı
• Manuka balı
• Çiçek balı
• Salgı balı
• Coğrafi işaret
• Apiterapi

Proje Numarası

Yayında proje desteği alınmamıştır

Etik Beyan

Yazarlar arasında çıkar çatışması yoktur

Kaynakça

1. [1] Can, Z. (2014). Biyoaktiviteleri Yönünden Türkiye Florasına Ait Baskın Ballar İle Manuka Ballarının Karşılaştırılması. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
2. [2] Mutlu, C., & vd.,. (2016). Bal ve Diğer Arı Ürünlerinin Bazı Özellikleri ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri. Akademik Gıda, 2.
3. [3] Livebeekeeping. (2023, 07 19). How People Practiced Beekeeping in Ancient Egypt. Live Beekeeping: https://livebeekeeping.com/history-of-beekeeping/beekeeping-egypt/ adresinden alındı
4. [4] Z.Zivotofsky, A. (2005). Süt ve Bal Akan Bir Ülke” Hakkındaki Gerçek Nedir? JEWİSHACTİON: https://jewishaction.com/jewish-living/whats-the-truth-about-a-land-flowing-with-milk-and-honey/ adresinden alındı
5. [5] Manukasouth. (2024, November 19). Where does Mānuka Honey Come From? . MANUKASOUTH: https://manukasouth.com/pages/resources/where-does-manuka-honey-come-from#The M%C4%81ori-Legend-and-Manuka-Honey adresinden alındı
6. [6] Uslu, A. N. (2024, 05 16). Türk Mutfak Kültüründe Bal ve Türkiye’de Yer Alan Coğrafi İşaretli Ballar Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, s. 11.
7. [7] Salık, M. A., & Taş, C. S. (2025, 10 11). The Importance of Branding ın Ensuring Sustainability ın Beekeeping Activities and The Creation of Türkiye's Geographical Indication Honey Map. BinBee Arı ve Doğal Ürünler Dergis, s. 6.
8. [8] Tengiz, Z. M. (2025). Coğrafi İşaretli Balların Rekabet Gücünün Belirlenmesi. Doktora Tezi. TEKİRDAĞ: Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri.

9. [9] Aziz Bükey. (2025, 12 09). Gastronomi Turizminde Coğrafi İşaretli Ürünlerin Tekrar Satın Alma Niyetine Etkisi: Bingöl Balı Örneği. Akademik MATBUAT, s. 2.
10. [10] Temel, Y., & vd.,. (2019, Ekim 11-13). Bingöl Balının Enzimatik Analizi ve Bazı Biyokimyasal Parametrelerinin Belirlenmesi. Uluslararası Arıcılık Araştımaları ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Stratejileri Kongresi. Bingöl: PİKOM.
11. [11] Gültekin, M. Ö., & vd.,. (2020, Aralık). Çeşitli Yörelerimizde Üretilen Çiçek Ballarının Fizikokimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi ve Türk Gıda Kodeksi’ne Uygunluğunun Değerlendirilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, s. 2.
12. [12] Çakır, H. E., & vd.,. (2017). Doğu Karadeniz Bölgesi Salgı Balının Karakteristik Özellikleri. Arıcılık Araştırma Dergisi, s. 2.
13. [13] Alparslan, B., Demirci, A., Birinci, C., Tekintaş, Y., & Kolaylı, S. (2025). Biochemical characterization and functional properties of gezo honeydew honey derived from Salix spp. in Eastern Anatolia. Journal of Food Measurement and Characterization, 1-15.
14. [14] AOK. (2023, 1127). Wie gesund ist Honig wirklich? AOK: https://www.aok.de/pk/magazin/ernaehrung/lebensmittel/honig-gesunde-alternative-oder-zuckerfalle/ adresinden alındı
15. [15] Demirpolat, A., & vd.,. (2025). Bingöl'de Arıcılık Açısından Önemli Olan Bazı Lamiaceae Taksonları. Uluslararası Arıcılık Araştırmaları ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Stratejileri Kongresi (s. 1). Bingöl: PİKOM.
16. [16] Özmen, N., & Emine Alkın. (2006, Kasım). Balın Antimikrobiyel Özellikleri Ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri. Uludağ Arıcılık Dergisi, s. 3.
17. [17] Sorucu, A. (2019, 02 02). Arı Ürünleri Ve Apiterapi. Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Bülteni, s. 1.
18. [18] Polat, R., & vd.,. (2020, 10 23). Solhan (Bingöl) Florasının Arıcılık Açısından Değerlendirilmesi. Türk Doğa ve Fen Dergisi, s. 2.
19. [19] Sandal, E. K., & Celal Kan. (2013, 03 28). Bingöl İli’nde Arıcılık Faaliyetleri. Türk Coğrafya Dergisi, s. 3.
20. [20] Karagözoğlu, Y., & Tuğba Raika Kıran. (2022). Biological activities of bee products of Bingöl province and its region. Journal of Medical Topics and Updates.
21. [21] Râtze-Mühle. (2025). Wildblumenhonig / Blütenhonig 1350g in Premium Qualität, 100% Naturbelassen, rein und natürlich, Gold prämiert in London und Paris. https://raetze muehle.shop/products/blumenhonig-blutenhonig-1350g-in-premium-qualitat-100-naturbelassen-rein und-naturlich-gold-pramiert-in-london-und-paris adresinden alındı
22. [22] Yelkovan, S., & vd.,. (2019, Ekim 11-13). Bingöl Blının Diğer Ballarla Kıyaslanması. Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Stratejileri Kongresi. Batman: PİKOM.
23. [23] Anonim. (2022). Bingöl Balı. Bingöl: Bingöl Üniversitesi.
24. [24] Manukahealth. (2025). The properties https://manukahealth.shop/en/collections/manukaof Mānuka honey. MANUKAHEALTH: honey?srsltid=AfmBOoqb9h1mayIpSLpnzOFSCuaQHAT9xzJr3G3XgRkXtiQvhmqZJAEo adresinden alındı
25. [25] Vıcıl, S., & Ulutaş, E. (2025, Aralık 15). Metilglioksal ve İleri Glikasyon Son Ürünleri. Bozok Veterinary Sciences, s. 1.
26. [26] Alvarez-Suarez, & vd.,. (2014, Jul 21). The Composition and Biological Activity of Honey: A Focus on Manuka Honey. NIH, s. 5.
27. [27] Atala, N. (2024, Ağustos 24). Manuka Balı Nedir, Cilt Üzerindeki Faydaları Nelerdir? VOGUE: https://vogue.com.tr/guzellik/manuka-bali-nedir-cilt-uzerindeki-faydalari-nelerdir adresinden alındı
28. [28] Ülgen, N. (2017). Türkiye’de Üretilen Özel Balların Biyoaktif Özellikleri. Yüksek Lisans Tezi. KAYSERİ: Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitsü. [29] Mırçık, A. M. (2025, 11 10). Online Sales of Bee Products: Opportunities, Challenges, and Strategic Approaches. BinBee Arı ve Doğal Ürünler Dergisi, s. 4.
29. [30] Anonim. (2025). Bingöl Balı. Bingöl: Bingöl Üniversitesi. https://www.bingol.edu.tr/tr/haberler/universitemiz-bingol-bali-icin-cografi-isaret-basvurusunda-bulundu adresinden alındı
30. [31] Anonim. (2020). Bingöl Balı. Bingöl: Bingöl Üniversitesi.
31. [32] Balcım. (2025). Bingöl Balının Özellikleri. BALCIM12: https://www.balcim12.com/sayfa detay/bingol-balinin-ozellikleri adresinden alındı
32. [33] Akdeniz, G. (2019, eKİM 10-11). Türkiye'de Üretilen Monofloral ve Polifloral Balların Coğrafi İşaret Tescil Potansiyeli. Uluslararası Arıcılık Araştırmaları ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Stratejileri Kongresi. Bingöl: PİKOM.
33. [34] Yaşar, S., & İnci Söğütlü. (2020). Bingöl ve İlçelerinde Üretilen Bazı Bal Örneklerinin Asitlik, Diyastaz Sayısı, HMF, Suda Çözülmeyen Kuru Madde ve Kül Yüzdesi Değerlerinin Araştırılması. Van Veterinary Journal, 3.
34. [35] DÜBİT. (2025). Bal Analizleri Ve Genel Amaçları. Düzce: Düzce Üniversitesi.
35. [36] Bengü, A. Ş., & Mehmet Ali Kutlu. (2019). Bingöl’den Temin Edilen Ballarda Icp-Ms İle Bazı Temel Ve Toksik Elementlerin Analizi. Dergipark, 1.
36. [37] Wang, S., & vd.,. (2004, May 15). An updated review of functional ingredients of Manuka honey and their value-added innovations. Science Direct, s. 1.
37. [38] Ossowski, T. H. (2025, 06 12). First EU-registered Honey from Türkiye. Delegation of the European Union to Türkiye: https://www.eeas.europa.eu/delegations/t%C3%BCrkiye/first-eu-registered-honey t%C3%BCrkiye_en?s=230 adresinden alındı
38. [39] NEWZEALANDHONEY. (2023, March 30). What Does MGO Mean On Manuka Honey? New Zealand Honey Co.: https://newzealandhoneyco.com/blogs/honey-articles/what-does-mgo-mean-on manuka-honey?srsltid=AfmBOoq0tEctvLt24OlJ1eORkTfx3y-_mj-0TFfckq35D8FTf1DoSTCA adresinden alındı
39. [40] KOORA. (2025). Dangers of Methylglyoxal (MGO) - The Hero Ingredient in Manuka Honey. KOORA: https://koorahoney.com/blogs/health-wellness/dangers-of-methylglyoxal-mgo-the-hero ingredient-in-manuka-honey?srsltid=AfmBOopVaB3ejojczCEQz_S1puj28p5LTYOaIiTO0XMLhjIxxEWsHAm adresinden alındı
40. [41] Matthew, J., & Vd. (2018). Antibacterial activity of Manuka honey and its components: An overview. National Library Medicine, 1.
41. [42] ELTABİA. (2025). Manuka Balı. https://eltabia.com.tr/index.php?route=product/product&product_id=441 adresinden alındı ELTABİA:
42. [43] Marra, P. M., & Santoro, R. (2020). Manuka Honey and Pediatric Patients: A Review. Dermatology Rsearch and Therapy, 1.
43. [44] Garban, D. M., & D.Yanes, C. (2024, Jul). Manuka Honey Inhibits Human Breast Cancer Progression in Preclinical Models. National Library Medicine, s. 1.
44. [45] Dee.A.Carter, & E.Blar, S. (2016, April 20). Therapeutic Manuka Honey: No Longer So Alternative. Frontiers in Microbiology, s. 1.
45. [46] Muray, M. (2023, Ocak 23). Manuka Balının Faydaları: Sindirim, Cilt Sağlığı, Boğaz Ağrısı ve Daha Fazlası. İHERB: https://az.iherb.com/blog/health-benefits-and-uses-of-manuka-honey/413 adresinden alındı
46. [47] UMF. (2025). Mānuka Honey Health Research Database. https://www.umf.org.nz/ adresinden alındı chitosan-titanate
47. [48] Kassem, L. M., & Deen, A. G. (2023, June 06). Electrospun manuka honey@PVP nanofibers enclosing for highly effective https://link.springer.com/article/10.1007/s10570-023-05267-9 adresinden alındı wound healing.
48. [49] Demirci, A. (2024). Arı Ürünlerinin Nanoteknoloji Ve Nanobiyoteknoloji Alanlarında Kullanım Olanakları. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, 7(2), 151-156.
49. [50] J.Majtan, & Majtan, V. (2010, March). Is manuka honey the best type of honey for wound care? Hospital Infection: https://www.journalofhospitalinfection.com/article/S0195-6701(09)00371-5/abstract adresinden alındı.