Türkiye'deki Berberis türlerinin terapötik potansiyellerine ve güvenlik profillerine genel bir bakış

Öz

Bu derleme, Türkiye'de doğal olarak bulunan Berberis türlerinin botanik özellikleri, geleneksel kullanımları, fitokimyasal özellikleri, farmakolojik aktiviteleri, klinik çalışmaları ve güvenliği hakkında genel bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. Bulgularımıza göre, Türkiye halkı çeşitli Berberis türlerini hem gıda hem de tıbbi amaçlarla kullanmaktadır. Berberis crataegina’nın meyveleri, kökleri ve çiçekleri ishal, hemoroid, yüksek kan şekeri ve sarılığı tedavi etmek için kullanılır. Berberis integerrima hemoroid tedavisinde, Berberis vulgaris diyabet ve hemoroid tedavisinde kullanıldığı gibi ateş düşürücü, mideyi açıcı, iştah açıcı, yara iyileştirici ve müshil olarak da kullanılmaktadır. Bununla birlikte, Berberis cretica'nın bilinen bir etnobotanik kullanımı yoktur. Klinik araştırmalar, berberinin diyabet, kanser, hipertansiyon, obezite ve karaciğer hastalığı dahil olmak üzere çeşitli hastalıklar için etkili bir tedavi olma potansiyeline sahip olduğunu göstermiştir. Berberin, metabolik bozukluklar, inflamasyon ve kombine kanser tedavisi gibi çok sayıda klinik uygulamada kullanılabilen, düşük toksisiteye sahip umut verici bir doğal ajandır. Berberis vulgaris’in farmakolojik etkilerini araştıran çok sayıda çalışma olmasına rağmen, Türkiye’de doğal olarak bulunan diğer Berberis türleri ile ilgili araştırmalar eksiktir. Bu nedenle Türkiye’de doğal olarak yetişen Berberis türleri üzerinde kapsamlı klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Genel olarak, Berberis türlerinin terapötik özellikleri için kullanımı büyük bir potansiyele sahiptir ve bunların farmakolojik özelliklerini tam olarak anlamak ve yeni formülasyonları ve türevlerini keşfetmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu, insanlarda çeşitli hastalıkların tedavisinde Berberis türlerinin faydalarını en üst düzeye çıkarmaya yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Berberis
• Hipoglisemik Ajanlar
• Antiinflamatuar Ajanlar
• Metabolik Hastalıklar
• Karaciğer Hastalıkları
• Antioksidanlar

An overview of the therapeutic potentials and safety profiles of Berberis species in Türkiye

Öz

The objective of this review is to present a comprehensive summary of the botanical descriptions, traditional uses, phytochemical properties, pharmacological activities, clinical studies, and safety of Berberis species that are naturally found in Turkey. According to our findings, people in Turkey use various Berberis species for both food and medicinal purposes. Fruits, roots, and flowers of Berberis crataegina are used to treat diarrhea, hemorrhoids, high blood sugar, and icterus. Berberis integerrima is used to treat hemorrhoids, and Berberis vulgaris is used to treat diabetes and hemorrhoids, as well as being used as an antipyretic, stomachic, appetizer, wound healer, and laxative. Berberis cretica is used for medicinal purposes among the people. Clinical research has indicated that berberine holds promise as a potential candidate for the treatment for various diseases, including diabetes, cancer, hypertension, obesity, and liver disease. Berberine is a promising natural agent with low toxicity that can be used in numerous clinical applications such as metabolic disorders, inflammation, and combined cancer therapy. While numerous studies have explored the pharmacological effects of Berberis vulgaris, research on other naturally occurring Berberis species in Turkey is lacking. For this reason, it is necessary to undertake comprehensive clinical studies regarding Berberis species that grow naturally in Turkey. Overall, the use of Berberis species for their therapeutic properties has great potential, and further research is needed to fully understand their pharmacological properties and to explore new formulations and derivatives. This will help to maximize the benefits of Berberis species in managing a wide spectrum of diseases in the human population.

Anahtar Kelimeler

• Berberis
• Hypoglycemic Agents
• Anti-Inflammatory Agents
• Metabolic Diseases
• Liver Diseases
• Antioxidants

Kaynakça

1. Abd El-Wahab A. E, Ghareeb D. A. Sarhan E. E. M. Abu-Serie M. M. El Demellawy M. A (2013). In vitro biological assessment of Berberis vulgaris and its active constituent, berberine: antioxidants, anti-acetylcholinesterase, anti-diabetic and anticancer effects. BMC Complementary and Alternative Medicine 13(1): 218. DOI:10.1186/1472-6882-13-218.
2. Akkemik Ü (Ed.) (2018). Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Ankara: Orman Genel Müdürlüğü Yayınları.
3. Aryaeian N, Sedehi S. K, Khorshidi M, Zarezadeh M, Hosseini A. F, Shahram F (2020). Effects of hydroalcoholic extract of Berberis Integerrima on the anthropometric indices and metabolic profile in active rheumatoid arthritis patients. Complementary Therapies in Medicine 50: 102331. DOI: 10.1016/J.CTIM.2020.102331.
4. Ayna Ö. F, Arslanoğlu Ş. F (2019). Anadolu Coğrafyasında Yayılış Gösteren Berberis Türleri ve Geleneksel Kullanımı. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 2(1): 36–42. DOI:10.38001/ijlsb.549108.
5. Bağcı Y, Dural H, Savran A (2006). Ethnobotanical Aspects of Some Species in Pozantı (Adana) and its Vicinity. Journal 2(27): 77–82.
6. Bağcı Y (2016). Ethnobotanical Features of Growing Plants in Sarıveliler (Karaman) and Its Environment. Journal 42(1): 84–107.
7. Belwal T, Bisht A, Devkota H. P, Ullah H, Khan H, Pandey A, Bhatt I. D, Echeverría J (2020). Phytopharmacology and Clinical Updates of Berberis Species Against Diabetes and Other Metabolic Diseases. Frontiers in Pharmacology 11: DOI:10.3389/fphar.2020.00041.
8. Bhardwaj D, Kaushik N (2012). Phytochemical and pharmacological studies in genus Berberis. Phytochemistry reviews 11: 523-542.

9. Davis P H (1965). Flora of Türkiye and the East Aegean Islands (P. H. Davis, Ed.; Vol. 1). Edinburgh University Press.
10. Doğan A (2014). Pertek (Tunceli) Yöresinde Etnobotanik Araştırmalar PhD. Marmara Üniversitesi.
11. Emamat H, Zahedmehr A, Asadian S, Nasrollahzadeh J (2022a). The effect of barberry (Berberis integerrima) on lipid profile and systemic inflammation in subjects with cardiovascular risk factors: a randomized controlled trial. BMC Complementary Medicine and Therapies 22(1): 59. DOI:10.1186/s12906-022-03539-8.
12. Emamat H, Zahedmehr A, Asadian S, Nasrollahzadeh J (2022b). The effect of purple-black barberry (Berberis integerrima) on blood pressure in subjects with cardiovascular risk factors: a randomized controlled trial. Journal of Ethnopharmacology 289: 115097.
13. Faydaoğlu E, Sürücüoğlu M. S (2011). Geçmişten Günümüze Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Kullanılması ve Ekonomik Önemi. Journal of Forestry Faculty 11(1): 52–67.
14. Fouladi R. F (2012). Aqueous Extract of Dried Fruit of Berberis vulgaris L. in Acne vulgaris, a Clinical Trial. Journal of Dietary Supplements 9. DOI:10.3109/19390211.2012.726702
15. Ghafourian E, Sadeghifard N, Pakzad I, Valizadeh N, Maleki A, Jafari F, Ghiasvand N, Abdi J, Shokoohinia Y, Ghafourian S (2017). Ethanolic extract of Berberis vulgaris fruits inhibits the proliferation of MCF-7 breast cancer cell line through induction of apoptosis. Infectious Disorders-Drug Targets (Formerly Current Drug Targets-Infectious Disorders) 17(3): 192–198.
16. Ghareeb D. A, Abd El-Wahab A. E, Sarhan E. E. M, Abu-Serie M. M, El Demellawy M. A (2013). Biological assessment of Berberis vulgaris and its active constituent, berberine: Antibacterial, antifungal and anti-hepatitis C virus (HCV) effect. Journal of Medicinal Plants Research 7(21): 1529–1536.
17. Hermenean A, Popescu C, Ardelean A, Stan M, Hadaruga N, Mihali C. V, Costache M, Dinischiotu A (2012). Hepatoprotective Effects of Berberis vulgaris L. Extract/β Cyclodextrin on Carbon Tetrachloride–Induced Acute Toxicity in Mice. International Journal of Molecular Sciences 13(7): 9014–9034. DOI:10.3390/ijms13079014.
18. Kadıoğlu S, Kadıoğlu B, Dizikısa T, Sezer K. K (2021). Doğal olarak yetişen ve halk tarafından kullanılan yabani bitkilerin etnobotanik özellikleri. Muş Alparslan University Journal of Agriculture and Nature 1(1): 39–50.
19. Kong W. J, Zhang H, Song D. Q, Xue R, Zhao W, Wei J, Wang Y. M, Shan N, Zhou Z. X, Yang P, You X. F, Li Z. R, Si S. Y, Zhao L. X, Pan H. N, Jiang J. D (2009). Berberine reduces insulin resistance through protein kinase C–dependent up-regulation of insulin receptor expression. Metabolism 58(1): 109–119. DOI: 10.1016/J.Metabol.2008.08.013.
20. Korkmaz M, Alpaslan Z (2014). Ergan Dağı Erzincan-Türkiye’nin etnobotanik özellikleri. Bağbahçe Bilim Dergisi 1(3): 1–31.
21. Koşar M (1999). Türkiye’de yetişen Berberis L. türlerinin alkaloitleri (Alkaloids of Berberis species growing in Türkiye) PhD. Anadolu University.
22. Laamech J, El-Hilaly J, Fetoui H, Chtourou Y, Gouitaa H, Tahraoui A, Lyoussi, B (2017). Berberis vulgaris L. effects on oxidative stress and liver injury in lead-intoxicated mice. Journal of Complementary and Integrative Medicine 14(1). DOI:10.1515/jcim-2015-0079.
23. Marin Neto J. A, Maciel B. C, Secches A. L, Gallo L. (1988). Cardiovascular effects of berberine in patients with severe congestive heart failure. Clinical Cardiology 11(4): 253–260.
24. Mokhber Dezfuli N, Saeidnia S, Gohari A. R, Kurepaz Mahmoodabadi M (2014). Phytochemistry and pharmacology of Berberis species. Pharmacognosy Reviews 8(15): 8–15. DOI:10.4103/0973-7847.125517.
25. Özcan Ö (2018). III. International Rating Academy Congress On Applied Sciences. Berberis vulgaris Bitkisinin Meyvelerinin Bazı İnsan Patojenleri Üzerine Antimikrobiyal Etkisi, 93–99.
26. Özgen U, Kaya Y, Houghton P (2012). Folk medicines in the villages of Ilıca District (Erzurum), Türkiye. Turkish Journal of Biology 36. DOI:10.3906/biy-1009-124
27. Özhatay N, Koçak S (2013). Plants Used for Medicinal Purposes in Karaman Province (Southern Türkiye). Journal 41(0): 75–89.
28. Pirouzpanah S, Asemani S, Shayanfar A, Baradaran B, Montazeri V (2019). The effects of Berberis vulgaris consumption on plasma levels of IGF-1, IGFBPs, PPAR-γ and the expression of angiogenic genes in women with benign breast disease: a randomized controlled clinical trial. BMC Complementary and Alternative Medicine 19: 1–14.
29. Potdar D, Hirwani R. R, Dhulap S (2012). Phyto-chemical and pharmacological applications of Berberis aristata. Fitoterapia 83(5): 817–830.
30. Rad S. Z. K, Rameshrad M, Hosseinzadeh H (2017). Toxicology effects of Berberis vulgaris (barberry) and its active constituent, berberine: a review. Iranian Journal of Basic Medical Sciences 20(5): 516.
31. Renda G, Ezer N (2004). Halk Arasında Hemoroit Tedavisinde Kullanılan Bitkiler-I. Hacettepe Universitesi Eczacilik Fakultesi Dergisi, 24.
32. Salehi B, Selamoglu Z, Sener B, Kilic M, Jugran A. K, de Tommasi N, Sinisgalli C, Milella L, Rajkovic J, Morais-Braga M. F. B, Bezerra C. F, Rocha J. E, Coutinho H. D. M, Ademiluy, A. O, Shinwari Z. K, Jan S. A, Erol E, Ali Z, Ostrander E. A, Cho W. C (2019). Berberis plants-drifting from farm to food applications, phytotherapy, and phytopharmacology. Foods 8(10). DOI:10.3390/foods8100522.
33. Sezgin A (2005). Şuhut (Afyon) ilçesinde kullanılan halk ilaçları. PhD. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
34. Steriti R (2010). Berberine for diabetes mellitus type 2. Natural Medicine Journal 2(10): 5–6.
35. TTOD (2018). Türk Tarım ve Orman Dergisi. http://www.turktarim.gov.tr/Haber/71/dunyada-ve ulkemizde-tibbi-ve-aromatik-bitkilerde-orgutlenme.
36. Turan M, Karadayı K, Akın Polat Z, Şen M, Sökmen A (2010). Sivas yöresine özgü bazı bitki özütlerinin anti neoplastik etkileri. Journal 32(1): 9–18.
37. Warowicka A, Nawrot R, Goździcka Józefiak A (2020). Antiviral activity of berberine. Archives of Virology 165(9): 1935–1945. DOI:10.1007/s00705-020-04706-3.
38. Wu Y, Li J, Kim Y, Wu J, Wang Q, Hao Y (2011). In vivo and in vitro antiviral effects of berberine on influenza virus. Chinese Journal of Integrative Medicine: 17(6): 444–452. DOI:10.1007/s11655-011-0640-3.
39. Yeşil Y, Akalın E (2009). Folk Medicinal Plants in Kurecik Area (Akçadağ/Malatya-Türkiye). Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences 6: 207–220.
40. Yin J, Xing H, Ye J (2008). Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus. Metabolism 57(5): 712–717.
41. Yu H.H, Kim K.J, Cha J.D, Kim H.K, Lee Y.E, Choi N.Y, You Y.O (2005). Antimicrobial Activity of Berberine Alone and in Combination with Ampicillin or Oxacillin Against Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus. Journal of Medicinal Food 8(4): 454–461. DOI:10.1089/jmf.2005.8.454.
42. Zovko Končić M, Kremer D, Karlović K, Kosalec I (2010). Evaluation of antioxidant activities and phenolic content of Berberis vulgaris L. and Berberis croatica Horvat. Food and Chemical Toxicology 48(8–9): 2176–2180. DOI: 10.1016/J.FCT.2010.05.025.