İnceleme Makalesi

Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme

Cilt: 4 Sayı: 1 31 Mart 2021
PDF İndir
EN TR

Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme

Öz

Habitatlar üzerinde devam eden baskı ile artan nüfus, endüstriyel ve kentsel gelişim, artan tarım uygulamaları, istilacı türlerin artan tehditleri ve iklim değişikliğinin etkileri ile birlikte bugün tehlike altında olmayan birçok tür, gelecekte büyük olasılıkla tehdit altına girecektir. Bu nedenle tehdit altında olan ya da olmayan tüm türler için yaşayabilir popülasyonların sürdürülmesini sağlamak amacı ile ortaya koyulan eylemler, türlerin yerinde korunmasını esas almalı ve bu eylem planları gerekli müdahale derecesine bağlı olarak tür yönetimi, eylem, koruma veya kurtarma planları olarak sınıflandırılmalıdır. Bu çalışmada, gelecekte gerçekleştirilmesi önerilen tür yönetimi planlarındaki ilk adım olması amacı ile Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesi’nde yer alan ve ülkemizde soyu tükenme tehlikesi altında bulunan Fabaceae familyasına ait türlerin (Lathyrus, Astragalus, Vicia, Lotus, Thermopsis) detaylı bir araştırması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, (1) Fabaceae familyasına ait türlerin yayılış gösterdiği biyocoğrafik bölgelere, (2) yetiştiği habitatlara, (3) ekolojik özelliklerine, (5) karşı karşıya oldukları tehditlere, (6) ekonomik önemlerine, (7) etnobotanik özelliklerine ve halk arasındaki kullanım olanaklarına ilişkin detaylara yer verilmiştir. Ayrıca bu çalışma ile, türlerin lokasyonlarına ait güncel kayıtlar da değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda familyaya ait türlerin doğal yaşam alanlarına yönelik en önemli tehdit unsurlarının iklim değişikliği, aşırı otlatma, arazi ıslahı, saman yapma ve erozyon, baraj yapımı ve kentleşmenin neden olduğu bozulmalar olduğu görülmüştür. Tarımsal faaliyetler ve insan kaynaklı habitat kaybı ve bozulmaları da önemli tehdit unsurlarındandır. Bu çalışmaya göre ülkemizin önemli genetik zenginliklerinden olan ve IUCN Kırmızı Liste’sindeki Fabaceae familyasına ait türlerin nesillerini devam ettirebilmeleri amacı ile gerekli koruma önlemlerinin alınması ve koruma bilincinin geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, bu türlerin kullanım alanlarının belirlenmesi, ekolojik ve ekonomik önemlerinin saptanması son derece önemlidir. Türlerin korunmasına yönelik eylem planlarının hazırlanması ve genetik çeşitliliğin de içinde yer aldığı sürdürülebilir koruma ve kullanım stratejilerinin geliştirilmesi ise bu türlerin tüm yönleriyle araştırılmasına bağlıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbo S, Berger J, Turner NC (2003). Evolution of cultivated chickpea: Four bottlenecks limit diversity and constrain adaptation. Functional Plant Biology 30(10): 1081–1087. DOI: 10.1071/FP03084.
  2. Abbo S, Can C, Lev-Yadun S, Ozaslan M (2008). Traditional farming systems in south-eastern Turkey: The imperative of in situ conservation of endangered wild annual Cicer species. In: Maxted N, Ford-Lloyd BV, Kell SP, Iriondo JM, Dulloo E, Turok J (eds). Crop wild relative conservation and use, CAB International, Cambridge, USA and Wallingford, UK.
  3. Ahmad F, Gaur PM, Croser JS (2005). Chickpea (Cicer arietinum L.). In: Singh RJ, Jauhar PP (eds). Genetic Resources, Chromosome Engineering, and Crop Improvement, Vol 1. Taylor & Francis Group, pp. 229–267.
  4. Açıkders (2018). Türkiye’nin Floristik Yapısı. Ankara Üniversitesi.
  5. Altın M (1991). Yem bitkileri yetiştirme tekniği. Trakya Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 114.
  6. ANTOK (2018). Apollo’dan Athena’ya Antik Kentler&Endemik Çiçekler-Arazi Çalışmaları. Published on the internet. https://www.antok.org.tr/tr/etkinlik/apollodan-athenaya-antik-kentlerendemik-cicekler-arazi-calismalari-20.html. Downloaded on 25 October 2020.
  7. Aytaç Z, Ekici M (2014a). Astragalus acmophylloides. The IUCN Red List of Threatened Species 2014. Published on the internet. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T199931A2620630.en. Downloaded on 20 August 2020.
  8. Aytaç Z, Ekici M (2014b). Astragalus longivexillatus. The IUCN Red List of Threatened Species 2014. Published on the internet. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T199936A2620942.en. Downloaded on 15 August 2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

28 Kasım 2020

Kabul Tarihi

30 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydın, F., & Demir, A. (2021). Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme. Turkish Journal of Biodiversity, 4(1), 53-65. https://doi.org/10.38059/biodiversity.832706
AMA
1.Aydın F, Demir A. Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme. Turk.J.Biod. 2021;4(1):53-65. doi:10.38059/biodiversity.832706
Chicago
Aydın, Fulya, ve Aynur Demir. 2021. “Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme”. Turkish Journal of Biodiversity 4 (1): 53-65. https://doi.org/10.38059/biodiversity.832706.
EndNote
Aydın F, Demir A (01 Mart 2021) Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme. Turkish Journal of Biodiversity 4 1 53–65.
IEEE
[1]F. Aydın ve A. Demir, “Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme”, Turk.J.Biod, c. 4, sy 1, ss. 53–65, Mar. 2021, doi: 10.38059/biodiversity.832706.
ISNAD
Aydın, Fulya - Demir, Aynur. “Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme”. Turkish Journal of Biodiversity 4/1 (01 Mart 2021): 53-65. https://doi.org/10.38059/biodiversity.832706.
JAMA
1.Aydın F, Demir A. Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme. Turk.J.Biod. 2021;4:53–65.
MLA
Aydın, Fulya, ve Aynur Demir. “Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme”. Turkish Journal of Biodiversity, c. 4, sy 1, Mart 2021, ss. 53-65, doi:10.38059/biodiversity.832706.
Vancouver
1.Fulya Aydın, Aynur Demir. Türkiye’de tehlike altındaki türler: IUCN Kırmızı Liste verileri ile tehlike altındaki Fabaceae türlerine yönelik özel bir inceleme. Turk.J.Biod. 01 Mart 2021;4(1):53-65. doi:10.38059/biodiversity.832706

Cited By

Creative Commons Lisansı
Türk Biyoçeşitlilik Dergisi Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.