Gül Bahçesinden Bir Demet: Gülşen-i Vahdet

Yıl 2025, Sayı: Mevlevilik Geleneği ve Vefatının 475. Yılında Muğlalı İbrahim Şâhidî (1470-1550) Özel Sayısı, 461 - 465, 28.04.2025

Nursel Avcı

Öz

Tasavvuf denizinde vahdete ulaşmak uzun bir yolculuğa çıkmaktır. İnsanın kalbinin akletmesiyle gerçeğe ve tekliğe ulaşma yolculuğu Muğlalı Şâhidî İbrahim Dede’nin Gülşen’i Vahdet eserinde yüz ve yüze ait unsurlarla alegorik bir biçimde anlatılır. Eser, yazarın düşürdüğü tarihe göre 1536’da yazılmıştır. Aruzun “fâ’ilâtün/fâ’ilâtün/fâ’ilün” vezniyle kaleme alınan tasavvufi alegorik mesnevi Gülşen-i Vahdet, klasik mesnevi düzenine uygun olarak besmele, tahmid, tevhid ve na’t sırasıyla düzenlenmiş; 3,5 varak hacmindeki sebeb-i telif bölümü ise Farsça ve mensur tarzda kaleme alınmıştır. Eserin sonunda “ışk imiş” ifadesiyle başlayan son bölüm bazı mecmualarda Işk-nâme-i Şâhidî Efendi başlığıyla ayrı bir risale olarak kaydedilmişse de Gülşen-i Vahdet’in devamıdır (Tanç, 2021). Eser birçok kez şerh ve tanzir edilmiş, Arapça ve Rumca’ya çevrilmiştir (Külekçi, 1996, s. 32).

Anahtar Kelimeler

Gülşen-i Vahdet , Şahidi İbrahim Dede , Alegorik Mesnevi

A Bouquet from the Rose Garden: Gülşen-i Vahdet

Öz

Tasavvuf denizinde vahdete ulaşmak uzun bir yolculuğa çıkmaktır. İnsanın kalbinin akletmesiyle gerçeğe ve tekliğe ulaşma yolculuğu Muğlalı Şâhidî İbrahim Dede’nin Gülşen’i Vahdet eserinde yüz ve yüze ait unsurlarla alegorik bir biçimde anlatılır. Eser, yazarın düşürdüğü tarihe göre 1536’da yazılmıştır. Aruzun “fâ’ilâtün/fâ’ilâtün/fâ’ilün” vezniyle kaleme alınan tasavvufi alegorik mesnevi Gülşen-i Vahdet, klasik mesnevi düzenine uygun olarak besmele, tahmid, tevhid ve na’t sırasıyla düzenlenmiş; 3,5 varak hacmindeki sebeb-i telif bölümü ise Farsça ve mensur tarzda kaleme alınmıştır. Eserin sonunda “ışk imiş” ifadesiyle başlayan son bölüm bazı mecmualarda Işk-nâme-i Şâhidî Efendi başlığıyla ayrı bir risale olarak kaydedilmişse de Gülşen-i Vahdet’in devamıdır (Tanç, 2021). Eser birçok kez şerh ve tanzir edilmiş, Arapça ve Rumca’ya çevrilmiştir (Külekçi, 1996, s. 32).

Anahtar Kelimeler

Gülşen-i Vahdet , Şaihidi İbrahim Dede , Alegorik Mesnevi

Kaynakça

• Açık, N. (1997). Değerlendirmeler: Şâhidî İbrahim Dede: Gülşen-i Vahdet (hzl. Numan Külekçi). Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, (551), 471-474.
• Bursalı Mehmet Tahir (2016). Osmanlı müellifleri. (haz. M. A. Yekta Saraç). C.1. Türkiye Bilimler Akademisi.
• Çıpan, M. (1985). Muğlalı İbrahim Şahidi hayatı, edebi şahsiyeti, eserleri divan ve Gülşen-i Vahdet (tenkitli metin) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Şâhidî İbrahim Dede. (1996). Gülşen-i Vahdet (Yüz ile İlgili Tasavvufî Remizler). (haz. Numan Küleçi). Akçağ Yayınları.
• Tanç, N. (2016). Gülşen-i Vahdet’te seyr u sülûk alegorisi olarak yüz. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 368-375.
• Tanç, N. (2021). Gülşen-i Vahdet (Şâhidî). Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü. http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulsen-i-vahdet-sahidi