A Current Evaluation Of The Excavations and Research Findings At The Ancient City Of Euromos

Öz

This study aims to examine the multilayered structure and cultural continuity of Euromos, one of the prominent cities of the Carian Region, within the context of its architectural and historical development. Strategically located at a transitional point between the coastal and inland areas, the city appears in written sources as early as the Archaic Period, and demonstrates significant military, social, and religious development during the Hellenistic and Roman periods. Monumental public structures such as the Temple of Zeus Lepsynos, the agora, theatre, bath complex, necropoleis, and the fortification system reflect the city's transformation over time and its diverse urban functions. Since 2011, systematic archaeological excavations and restoration efforts have been carried out, particularly in the temple sector and other public areas, yielding significant data. The discovery of kouroi dated to the Archaic Period provides unique insights into the city’s early sacred spaces and artistic expressions. Furthermore, architectural remains from the Byzantine Period offer new perspectives on the settlement patterns and religious architecture of the Late Antiquity in Euromos. In this context, the ancient city of Euromos, with its architectural diversity, social structure, and cultural continuity, represents not only a key site for understanding the regional history of Caria but also serves as a valuable field of study for the archaeology of Western Anatolia.

Anahtar Kelimeler

• Euromos
• Caria
• Mylasa
• Temple of Zeus Lepsynos.

Euromos Antik Kenti Kazıları ve Araştırma Sonuçları Üzerine Güncel Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, Karia Bölgesi’nin önemli kentlerinden biri olan Euromos’un çok katmanlı yapısını, mimari ve kültürel sürekliliği bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Kıyı ile iç kesimler arasında stratejik bir geçiş noktasında konumlanan kent, Arkaik Dönem’den itibaren yazılı kaynaklarda yer almakta; Hellenistik ve Roma Dönemlerinde ise askeri, sosyal ve dini alanlarda önemli bir gelişim göstermektedir. Kentin en anıtsal yapısı olan Zeus Lepsynos Tapınağı başta olmak üzere, agora, tiyatro, hamam, nekropoller ve sur sistemi gibi kamusal yapılar, Euromos’un tarihsel süreç içerisindeki dönüşümünü ve kentsel işlevlerini çok yönlü biçimde yansıtmaktadır. 2011 yılından bu yana sistematik olarak sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmaları, özellikle tapınak sektörü ve diğer kamusal alanlarda önemli veriler ortaya koymuştur. Arkaik Dönem’e tarihlenen kuros heykelleri, kentin erken dönem kutsal alan kullanımı ve sanatsal ifadesi hakkında özgün bilgiler sunmaktadır. Ayrıca Bizans Dönemi’ne ait kalıntılar da, Euromos’un geç dönem yerleşim sürecine ve dini yapılarındaki sürekliliğe dair yeni değerlendirmelere olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda, Euromos antik kenti; mimari çeşitliliği, sosyal dokusu ve kültürel sürekliliğiyle yalnızca Karia bölgesi için değil, tüm Batı Anadolu arkeolojisi için de değerli bir araştırma alanı niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Euromos
• Karia
• Mylasa
• Zeus Lepsynos Tapınağı.

Kaynakça

1. Akarca, A. & Akarca, T. (1954). Milas coğrafyası, tarihi ve arkeolojisi. İstanbul.
2. Akarca, A. (1959). Les Monaien Grecques de Mylasa. Paris.
3. Anabolu, M. (1964). Euromos (Ayaklı) Tapınağı. İstanbul.
4. Aran, B. (1968). Euromos Tapınağı tarihlendirilmesi hakkında bir not. Anadolu Sanatı Araştırmaları, 1, s. 60-66.
5. Arslan, B. (2021). The Stylistic Features and Stonework Details of the Prohedriai and Lion’s Feet in the Metropolis Theater. ADALYA 24, s. 123-152.
6. Ashton, R. (2003). Lepsynos at Euromos. In R. Ashton & P. Kinns (Eds.), Opuscula Anatolica II (pp. 1–47). Numismatic Chronicle, 163, s. 32–36.
7. Ateşlier, S. (2006). Euromos Arkaik Mimari Terrakottaları Üzerine İlk Gözlemler [First preliminary report on the Archaic architectural terracottas from Euromos. Arkeoloji Dergisi, 8, s. 59–78.
8. Ateşlier, S. (2009). “Euromos arkaik mimari terrakottaları. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 26, s. 151–158.

9. Ateşlier, S. (2011). Euromos arkaik mimari terrakottaları. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 28, s. 123–139.
10. Bayburtluoğlu, C. (1982). Arkeoloji. Ankara.
11. Bean, G. E. (1987). Karia. İstanbul.
12. Bean, G. E. (2000), Eskiçağda Menderes’in ötesi. İstanbul.
13. Bean, G. E. ve Cook, John M. (1957). The Carian Coast III. The Annual of the British School at Athens, 52, s. 58–146.
14. Blümel, W. (1996). Ergänzungen in dem Funktionärsbrief aus Euromos. Epigraphica Anatolica, 27, s. 61–62.
15. Blümel, W. (1998). Einheimische Ortsnamen in Karien. Epigraphica Anatolica, 30, s. 163–184.
16. Bieber, M. (1961). The Greek and Roman Theater. Oxford.
17. Chandler, R. (1821). Antiquities of Ionia. London.
18. Choiseul, G. ve Maria, G. A. (1842). Voyages pittoresques dans l’Empire Ottoman, en Grèce, dans la Troade, les îles de l’archipel et sur les côtes de l’Asie Mineure. Paris.
19. Doğan, T. (2020). Euromos Zeus Lepsynos Tapınağı [Doktora tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
20. Erdoğan, A. (1991). Batı Anadolu şehir surlarının gelişimi [Yüksek Lisans tezi, Ege Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Errington, R. M. (1993). Inschriften von Euromos. Epigraphica Anatolica, 21, s. 15–31.
22. Farrington, A. (1995). The Roman Baths of Lycia: An Architectural Study. London.
23. Fellows, C. (1839). A journal written during an excursion in Asia Minor. London.
24. Isler, H. P. (2018). Antike Theaterbauten: Ein Handbuch, Bd. 27; Denkschriften der phil.-hist. Klasse, Band 490. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
25. Kızıl, A. (2002). Uygarlıkların başkenti Mylasa ve çevresi. İzmir.
26. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2014). Euromos 2013 yılı kazı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 36(1), s. 401–425.
27. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2016). Euromos 2014 yılı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 37(2), s. 209–232.
28. Kızıl, A. vd. (2016). Eurômos: Rapport préliminaire sur les travaux réalisés en 2015. Anatolia Antiqua, 24, s. 321–338.
29. Kızıl, A., Konuk, K., Alemdar, S., Capdetrey, L., Descat, R., Laroche, D., Le Quere, E., Prost, F. & Vergnaud, B. (2017).
30. Eurômos: Rapport préliminaire sur les travaux réalisés en 2016. Anatolia Antiqua, 25, s. 161–186.
31. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2017). Euromos 2015 yılı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 38(1), s. 497–520.
32. Kızıl, A. vd. (2018a). Euromos 2016 yılı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 39(3), s. 623–644.
33. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2018b). Euromos Güney Nekropolis’te ortaya çıkarılan geometrik ve arkaik dönem mezarları. TÜBA-AR, 23, s. 137–157.
34. Kızıl, A. vd. (2018). Eurômos: Rapport préliminaire sur les travaux réalisés en 2017. Anatolia Antiqua, 26, s. 165–208.
35. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2019). Euromos 2017 yılı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 40(1), s. 1–18.
36. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2020). Euromos kazısı 2018 yılı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 41(1), s. 15–34.
37. Kızıl, A. ve Adiego, I-X. (2021). A new Carian inscription on the left leg of a kouros found south of the Temple of Zeus Lepsynos in Euromos. Kadmos, 60(1–2), s. 83–98.
38. Kızıl, A., Talatas, L. ve Laroche, D. (2021). Honorific statue base for the demos of the Mylaseans at Euromos. Arctos, 55, s. 133–141.
39. Kızıl, A. ve Doğan, T. (2022). Euromos 2019–2020 yılı kazı çalışmaları. 2019-2020 Yılı Kazı Çalışmaları, s. 19–34.
40. Kızıl, A. (2022a). Euromos Agorası Kuzey Stoa üzerine bir ön değerlendirme. Höyük, 9, s. 1–32.
41. Kızıl, A. (2023). Euromos Antik Kenti 2021 yılı çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 42(1), s. 19-34.
42. Kızıl, A. (2024a). Euromos Agorası Güney Stoasında 2021 yılında yapılan kazılarda ele geçen çiviler. Höyük, 14, s. 131–168.
43. Kızıl, A. (2024b). Euromos Antik Kenti 2022 yılı kazı ve restorasyon çalışmaları. 43. Kazı Sonuçları Toplantısı 43(4), s. 9–24.
44. Kızıl, A. ve Talatas, L. (2024). Two Archaic leontophoroi statues from Euromos. Revue Archéologique, 2, s. 229–253.
45. Kızıl, A, Bernini, J., Fröhlich, P. ve Capdetrey, L. (2024). Inscriptions inédites d’Eurômos: I Dédicaces et inscriptions honorifiques de l’agora. Revue des Études Anciennes (REA), 126(1), s. 3–43.
46. Kızıl, A. ve Çur, M. (2025). Euromos Antik Kenti 2023 yılı kazı ve restorasyon çalışmaları. Kazı Sonuçları Toplantısı, 44(4), s. 13–28.
47. Labuff, J. (2015). Polis Expansion And Elite Power İn Hellenistic Karia. London.
48. Laumonier, A. (1958). Les cultes indigenes en Carie. Paris.
49. Leake, W. M. (1824). Journal of a tour in Asia Minor. London.
50. Meritt, B. D., (1975). Perikles, the Athenian mint, and the Hephaisteion. Proceedings of the American Philosophical Society, 119(4), s. 267–274.
51. Özgen, H. (2005). Işık ülkesi Milas. Milas.
52. Özer, Y. (2007). Karia coğrafyası ve tarihi [Yüksek Lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
53. Özkan, E. (1979). Karya Milas tarih ve arkeoloji. Milas.
54. Plin., Natural History (Books 3–7, Trans. H. Rackham). Boston.
55. Polyb., The Histories (Vol. 5, Trans. W. R. Paton). Boston.
56. Pülz, S. (1989). Zur Bauornamentik des Zeustempels von Euromos. Istanbuler Mitteilungen, 39, s. 451–453.
57. Robert, L. (1935). Rapport sommaire sur un premier voyage en Carie. American Journal of Archaeology, 39(3), s. 331–340.
58. Strabon, Geographika: XII–XIII–XIV, (Çev. A. Pekman, İstanbul 1993).
59. Titus Livius, he history of Rome (Books 43–45, Trans. A. C. Schlesinger, London 1951).
60. Vergnaud, B. (2016). La muraille d’Eurômos (2014–2015). In A. Kızıl et al., Euromos: Rapport préliminaire sur les travaux réalisés en 2015. Anatolia Antiqua, 24, s. 325–333.
61. Vickers, M. (1996). Fifth century chronology and the coinage decree. The Journal of Hellenic Studies, 116, s. 171–174.
62. Voutiras, E. (1995). Zu einer Metrischen Inschrift aus Euromos. Epigraphica Anatolica, 24, s. 15-19.
63. Yegül, F. (2006). Antik Çağ’da hamamlar ve yıkanma. İstanbul.