The Use Of Letters As A Supporting Element in The Establishment Of The Fictional World in Oğuz Atay’s Stories And His Stories Written in Letter Form

Öz

In the shortest definition, the letter, which is a means of talking to someone who is not close by, has gained a prominent place in the literary world in direct proportion to the history of individualization that has been developing since the 18th century. Letters, in which the most sincere and intimate feelings are revealed and natural language is reflected as it is, are divided into various groups according to their subjects, but their common characteristics are the transfer of individual desires, wishes, thoughts and complaints. Postmodern narrative, in which the individual is most clearly present, makes use of the letter genre at this point. The sincere style of the letter enriches the language of the story and increases the psychological depth of the story. The possibilities of the letter feed the multi-layered structure of postmodern narrative. Oguz Atay, one of the pioneers of postmodern narrative in Turkish literature, frequently utilizes the aforementioned possibilities of the letter in his stories. In this study, Oguz Atay's only short story book, Korkuyu Beklerken (Waiting for Fear), which contains eight stories, is analyzed. In Korkuyu Beklerken, the stories written in the letter genre have been identified and at the same time, the function of the letter, which exists as an auxiliary element to fiction in the stories, has been tried to be determined. In the analysis of the stories, both the structure of postmodern narrative and the possibilities of psychoanalytic criticism have been utilized.

Anahtar Kelimeler

• Oğuz atay
• letter
• postmodern
• story
• literature

Oğuz Atay’ın Öykülerinde İtibari Âlemin Kurulmasına Yardımcı Bir Unsur Olarak Mektup Türünün Kullanımı ve Mektup Türünde Yazılmış Öyküleri

Öz

En kısa tanımıyla yakında olmayan biriyle konuşma aracı olan mektubun, 18. yüzyıl itibariyle gelişme gösteren bireyleşme tarihi ile doğru orantılı olarak yazın dünyasındaki yeri belirginleşmiştir. En içten ve samimi hislerin ortaya çıktığı, doğal dilin olduğu gibi yansıtıldığı mektuplar, konularına göre çeşitli gruplara ayrılsalar da ortak özellikleri bireysel arzu, istek, düşünce ve şikâyetlerin aktarımıdır. Bireyin en açık biçimde varlık bulduğu postmodern anlatı bu noktada mektup türünden faydalanır. Mektubun samimi üslubu öykünün dilini zenginleştirirken öykünün psikolojik derinliğini arttırır. Mektubun imkanları postmodern anlatının çok katmanlı yapısını besler. Türk edebiyatında postmodern anlatının öncü isimlerinden biri olan Oğuz Atay, öykülerinde mektup türünün bahsi geçen imkanlarına sıklıkla başvurur. Mektubun metinlerarası göndermelerle kurduğu ilişkiler ve anlatıcıya sağladığı çok katmanlı ifade imkanları kayda değerdir. Mektup, Oğuz Atay’ın kurgusunda yalnızca yazılı bir iletişim formu olmaktan çıkarak bireyin kendilik dünyasını açık ettiği, modern insanın iletişim kurmadaki başarısızlığı ve varoluşsal yalnızlığınını dile getirdiği, hatta kimi zaman kimlik parçalanmasının somutlaştığı bir alan olarak kullanılır. Ayrıca mektup onun öykülerinde farklı seslerin bir arada kullanımına imkân tanıyarak anlatının ritmini arttırır. Bu çalışmada Oğuz Atay’ın tek öykü kitabı olan ve sekiz öyküsünü içeren Korkuyu Beklerken adlı eseri incelenmiştir. Korkuyu Beklerken’de mektup türünde yazılmış öyküler tespit edilmiş aynı zamanda öykülerde kurguya yardımcı bir unsur olarak var olan mektubun işlevi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda “Bir Mektup”, “Ne Evet Ne Hayır, “Korkuyu Beklerken”, “Tahta At” ve “Babama Mektup” ele alınan öykülerdir. Öyküler üzerine yapılan incelemede hem postmodern anlatının yapısı üzerine düşünülmüş hem psikanalitik eleştirinin imkanlarından faydalanılmıştır. Mektup türünün öykülerdeki işlevini belirlemek adına zaman zaman Oğuz Atay’ın kurmaca dünyasını besleyen yazarların eserlerine de başvurulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Oğuz Atay
• mektup
• postmodern
• öykü
• edebiyat

Destekleyen Kurum

İstanbul Üniversitesi

Etik Beyan

Bu makalenin yayınlamasında herhangi bir etik sorun yoktur.

Kaynakça

1. Altman, Janet G. Epistolarity: Approaches to a Form. Ohio State University Press, 1982.
2. Atay, Oğuz. Günlükler. İletişim Yayınları, 2013.
3. Atay, Oğuz. Korkuyu Beklerken. İletişim Yayınları, 2002.
4. Çehov, Anton. Korkunç Bir Gece: Öyküler. Çev. Mehmet Özgül, Can Yayınları, 2015.
5. Donbay, Ali. “Edebiyatımızda ‘Mektup’ Türü ile İlgili Başlıca Çalışmalar.” Erdem İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2011, ss. 83-102.
6. Dostoyevsky, Fyodor M. Öteki. Çev. Tansu Akgün, İş Bankası Yayınları, 2018.
7. Ecevit, Yıldız. “Ben Buradayım…” Oğuz Atay’ın Biyofrafik ve Kurmaca Dünyası. İletişim Yayınları, 2005.
8. Freud, Sigmund. Düşlerin yorumu I. Çev. Emre Kapkın, Payel Yayınları, 1999.

9. Gogol, Nikolay V. Palto. Çev. Aslı Takanay, Ayrıntı Yayınları, 2017.
10. Jung, Carl G. Analitik Psikoloji. Çev. Ender Gürol, Payel Yayınları, 1997.
11. Kefeli, Emel. Anlatım Tekniği Olarak Mektup. Kitapevi Yayınları, 2002.
12. Okay, Orhan. “Mektup.” İslam Ansiklopedisi. Diyanet Vakfı Yayınları, (https://islamansiklopedisi.org.tr/mektup#4-turk-edebiyati): Erişim Tarihi: 16. 04. 2025.
13. Tekin, Mehmet. Roman Sanatı 1- Romanın Unsurları. Ötüken Yayınları, 2016.
14. Tezgör Hilmi (Haz.). “Korkuyu Beklerken” Gelenler-Oğuz Atay Üzerine Yazılar. İletişim Yayınları, 2011.
15. Tura, Saffet M. Freud’dan Lacan’a Psikanaliz. Kanat Kitap, 2010.