Nesîmî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Bazı Şiirlerinin Nesre Çeviri ve Açıklamaları

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 10, 335 - 339, 29.12.2025

Kamila Osmanlı

Öz

Azerbaycan Türk edebiyatında Nizâmî ve Fuzûlî arasında yaşayan en büyük Türk şairi olarak kabul edilen Nesîmî, Klâsik Türk edebiyatında müstesna bir yere sahiptir. Özellikle Azerbaycan Türkçesiyle yazılmış ilk Dîvân’ın sahibi olması, kullandığı yeni mazmunlarla şiire zenginlik katması ve dilin ifade gücünü genişletmesi onun edebiyat tarihindeki önemini belirginleştirmiştir. Bu yönleriyle çığır açan şair, yalnızca sanatıyla değil, düşünce dünyasıyla da geniş bir etki uyandırmış hem yaşadığı dönemde hem de sonraki yüzyıllarda güçlü bir iz bırakmıştır. Nesîmî’nin edebî mirası, modern dönemde de araştırmacıların ilgisini çekmeye devam eder. Klâsik Türk edebiyatının zengin mirasını günümüze taşıyan Prof. Dr. Gencay Zavotçu, kaleme aldığı Klasik Türk Edebiyatı Sözlüğü, Aşk İlinden Gönül Dilinden İnciler, Divan Şairlerinden Gazeller, Zamansız Şiirler, Tezkire-i Rızâ gibi eserleri ile tanınır. Onun edebî hafızamıza kattığı önemli çalışmalardan bir diğeri de geleneksel şerh geleneğini sürdürdüğü edebî şerhler serisidir. Bu serinin ilk halkasını Nef’î Hayatı, Edebî Kişiliği Eserleri, Bazı Şiirlerinin Nesre Çeviri ve Açıklamaları, ikinci halkasını ise Şeyhî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Bazı Şiirlerinin Nesre Çeviri ve Açıklamaları adlı eserler oluşturur. Serinin üçüncü kitabı ise Nesîmî: Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Bazı Şiirlerinin Nesre Çeviri ve Açıklamaları’dır. Yazar, bu çalışmasında Nesîmî’nin gazellerini kültürel ve felsefî bir bakış açısından ele alarak yorumlar. Böylelikle eser hem akademik dünyada hem de edebiyatseverler arasında geniş bir yankı uyandırma imkânı bulur.

Anahtar Kelimeler

Nesîmî , Klasik Türk Edebiyatı , Kitap İncelemesi , Gencay Zavotçu

Nesim His Life, Literary Personality, Works, Prose Translations and Explanations of Some of His Poems

Öz

Nesîmî, recognized as the greatest Turkish poet between Nizâmî and Fuzûlî in Azerbaijani Turkish literature, holds a unique place in Classical Turkish literature. His importance in literary history is highlighted by his authorship of the first Divan written in Azerbaijani Turkish, his enrichment of poetry with new themes, and his expansion of the expressive power of the language. A pioneering poet in these respects, he made a powerful impact not only with his art but also with his world of thought, leaving a strong mark both during his lifetime and in subsequent centuries. Nesîmî's literary legacy continues to attract the interest of researchers in the modern era. Prof. Dr. Gencay Zavotçu, who carries the rich heritage of classical Turkish literature into the present day, is known for his works such as the Dictionary of Classical Turkish Literature, Pearls from the Language of Love, Ghazals from Divan Poets, Timeless Poems, and Tezkire-i Rızâ. Another important contribution he has made to our literary memory is his series of literary commentaries, which continue the traditional commentary tradition. The first volume of this series is Nef'î Hayatı, Edebî Kişiliği Eserleri, Bazı Şiirlerinin Nesre Çeviri ve Açıklamaları (The Life of Nef'î, His Literary Personality, His Works, Prose Translations and Explanations of Some of His Poems), while the second volume is Şeyhî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Bazı Şiirlerinin Nesre Çeviri ve Açıklamaları (The Life of Şeyhî, His Literary Personality, His Works, Prose Translations and Explanations of Some of His Poems). The third book in the series is Nesîmî: His Life, Literary Personality, Works, Prose Translations and Explanations of Some of His Poems. In this work, the author interprets Nesîmî's ghazals from a cultural and philosophical perspective.

Anahtar Kelimeler

classical Turkish literature , Nesimi , Gencay Zavotcu , book review

Kaynakça

• Ayan, H. (2014). Nesîmî Hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve Türkçe divanının tenkitli metni. TDK Yayınları.
• Karabey, T. (1997). Nesîmî’nin hayatı ve Farsça divanı. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (7), 67-75.
• Mengi, M. (2000). Dîvân şiiri yazıları. Akçağ Yayınları.
• Zavotçu, G. (2025). Nesîmî: Hayatı, edebî kişiliği, eserleri, bazı şiirlerinin nesre çeviri ve açıklamaları. Paradigma Akademi Yayınları.