Araştırma Makalesi

Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi

Cilt: 4 Sayı: 7 14 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi

Öz

Bu makalede kapitalist üretim ve tüketim süreçlerinin insani deneyimlerin düzenlenmesine, özellikle de dinlenme zamanı ile ilşkili olan uykunun düzenlenmesine dayandığı iddiasından yola çıkılarak içinde bulunulan yeni uykusuz insan/özne yapım aşaması, 20. yüzyıldan bugüne değin spesifik örnekler üzerinden incelenmiştir. Makalede Rus mimar ve ressam Konstantin Melnikov’un “Uyku Enstitüsü” tasarımı uyku ve dinlenme zamanının çalışmanın ve üretiminin verimliliğinin artırılması için nasıl kullanıldığının gösterilmesi amacıyla incelenmiştir. Bugün dünyamızda 7/24 zamansallık içinde sürekli işleyen kapitalist ticaret akışlarına ve çalışma-tüketme ilişkilerine yönelik bir altyapı mevcuttur; şimdi ise iddiamız şu ki bu akışlara ve ilişkilere uyan; 7/24 uyumadan üretip-tüketebilen yeni özneler yapılmak istenmektedir. Bu yeni öznelerin ön plana çıkan özellikleri, daha fazla kazanç, başarı ve çalışma için uykularından feragat edebilen özneler olmalarıdır, bu özneler bu özellikleri bağlamında uykusuz özneler olarak nitelMakalede uykuyu kontrol etmek için iktidar tarafından kullanılan beden teknolojilerini açıklamak için özgün bir kavram olan “uyku teknolojileri” kavramsallaştırılması üretilmiştir. Uyku teknolojileri kendi içinde içselleştirilmiş kapitalizm ve ilaç endüstrisienmiştir. başlıklarına ayrılarak tartışılmıştır. Makalenin amacı, teknoloji ve kapitalist üretim-tüketim süreçlerinin yoğunlaşması ile bulanıklaşan insan yaşamının sınırlarını, insanın ortak ve yaşamsal deneyimlerinden biri olan uyku üzerinden yeniden çizmektir. Bu çalışmada uyku, “biz”i insan-makine etkileşimine yaklaştırmayı amaçlayan beden teknolojilerine karşı kullanılacak politik bir mesele olarak ele alınarak tarihsel süreç içindeki yeri ve bedeni kontrol etmeyi isteyen iktidar mekanizmaları ile olan ilişkisi üzerinden politik bir mesele olarak yeniden okunmaya çalışılmıştır. Bugün uykuyu “kişisel olan politiktir” şeklinde savunmanın bir şey kazandıramayacağı iddiasından yola çıkılarak makalenin sonuç bölümünde kapitalizm tarafından içselleştirilerek büyük firmaların satış sloganı haline gelen, “kişisel olan politiktir” tezi yerine “kişisel olmayan kişiliktir” şeklinde yeni bir tez önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok.

Etik Beyan

makale teorik bir yazı olması ve literatür taramasına dayanması ile etik herhangi bir kurali ve ilkeyi çiğnemeden yazılmıştır.

Kaynakça

  1. Berger, John (2014), Görme Biçimleri, çev. Y. Salman, İstanbul: Metis Yayınları.
  2. Buck-Morss, Susan (2004), Rüya Alemi ve Felaket: Doğu’da ve Batı’da Kitlesel Ütopyanın Tarihe Karışması, çev. T. Birkan, İstanbul: Metis Yayınları.
  3. Crary, Jonathan (2015), 7/24 Geç Kapitalizm ve Uykuların Sonu, çev. N. Çatlı, İstanbul: Metis Yayınları.
  4. Deleuze, Guattari (1995), Negoriations 1972-1990, New York: Colombia University Press.
  5. Deleuze, Guattari (1999), Foucault, trans. S. Hand, London/New York: Continuum.
  6. Foucault, Michel (1990), The History of Sexuality, Vol I: An Introduction, trans. R. Hurley, New York: Vintage Books.
  7. Foucault, Michel (2015a), Cinselliğin Tarihi, çev. H. Uğur Tanrıöver, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  8. Foucault, Michel (2015b), İktidarın Gözü, çev. I. Ergüden, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Sosyolojisi, Boş Zaman Sosyolojisi, Çalışma Sosyolojisi, Modernleşme Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

14 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2024

Kabul Tarihi

10 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 4 Sayı: 7

Kaynak Göster

APA
Uğur, M. G. (2024). Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(7), 161-175. https://doi.org/10.69787/bitigefd.1476141
AMA
1.Uğur MG. Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi. bitig. 2024;4(7):161-175. doi:10.69787/bitigefd.1476141
Chicago
Uğur, Merve Gizem. 2024. “Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi”. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi 4 (7): 161-75. https://doi.org/10.69787/bitigefd.1476141.
EndNote
Uğur MG (01 Haziran 2024) Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi 4 7 161–175.
IEEE
[1]M. G. Uğur, “Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi”, bitig, c. 4, sy 7, ss. 161–175, Haz. 2024, doi: 10.69787/bitigefd.1476141.
ISNAD
Uğur, Merve Gizem. “Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi”. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi 4/7 (01 Haziran 2024): 161-175. https://doi.org/10.69787/bitigefd.1476141.
JAMA
1.Uğur MG. Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi. bitig. 2024;4:161–175.
MLA
Uğur, Merve Gizem. “Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi”. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 7, Haziran 2024, ss. 161-75, doi:10.69787/bitigefd.1476141.
Vancouver
1.Merve Gizem Uğur. Uykudan Fazlası: Uykunun ve Uykusuz Öznenin Politikleştirilmesi. bitig. 01 Haziran 2024;4(7):161-75. doi:10.69787/bitigefd.1476141
bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi 88x31.png Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.