Mimarlık yazınında dış göç, kentsel mekân ve birarada yaşamın (conviviality) marjinalleşmesi: Bibliyometrik haritalama

Öz

Bu çalışma, mimarlık alanında dış göç, kent ve birarada yaşam (conviviality) kavramları etrafında şekillenen akademik literatürün tematik yapısını inceleyerek bu alanın güncel yönelimlerini ve boşluklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, 2010–2025 yılları arasında geniş bir yayın evreninde literatürün yapısını, tematik yönelimlerini ve kavramsal kümelenmelerini sistematik ve tekrarlanabilir biçimde görünür kılmayı hedeflemektedir. Bibliyometrik yaklaşım (science mapping) ve özellikle eş-anahtar sözcük (co-word) analizi, göçün mimarlık literatüründe hangi kavramlar etrafında yoğunlaştığını ve “birarada yaşam (conviviality)”ın bu ağ içindeki konumunu ve temsil düzeyini nicel-kavramsal düzlemde ortaya koymaya elverişli olduğu için seçilmiştir. Elde edilen bulgular, göç üzerine yapılan çalışmaların büyük ölçüde sosyal bilimlerde yoğunlaştığını, mimarlık disiplininin ise bu geniş literatür içerisinde sınırlı bir temsil düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Kent odağıyla daraltılan analizlerde çalışmaların çoğunlukla soylulaştırma, kentsel dönüşüm, konut üretimi ve mekânsal çatışma süreçleri etrafında kümelendiği görülmüştür. Buna karşılık birarada yaşam (conviviality) kavramının mimarlık literatüründe son derece sınırlı biçimde ele alındığı ve özellikle göç ile kamusal mekân bağlamında neredeyse hiç temsil edilmediği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, mimarlık disiplininin göç olgusunu ağırlıklı olarak sorun odaklı ve fiziksel dönüşüm merkezli bir yaklaşımla ele aldığını ortaya koymaktadır. Çalışma, “birarada yaşam (conviviality)” kavramının mimarlık ve kentsel tasarımda mekânsal ve ilişkisel bir analitik araç olarak daha güçlü entegre edilmesi gerektiğini savunarak, gelecek araştırmalar için yeni yönelimler önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• göç
• mimarlık
• kent
• birarada yaşam
• bibliyometri

International migration, urban space, and the marginalization of conviviality in architectural scholarship: A bibliometric mapping

Öz

This study examines the thematic structure of architectural and urban research to identify current trends and gaps in scholarship at the intersection of immigration, the urban, and conviviality. Focusing on 2010–2025, it maps a large corpus of Scopus-indexed publications to reveal dominant themes and conceptual clusters in a systematic and reproducible way. We employ science mapping, particularly co-word (keyword co-occurrence) analysis, to identify the concepts that organise migration-related work within architectural scholarship and to assess the position and level of representation of conviviality within this network. The findings show that migration research is primarily concentrated in the social sciences, while architecture is only marginally represented in this broader literature. When the dataset is restricted to an urban focus, studies cluster around gentrification, urban transformation, housing production, and spatial conflict. By contrast, conviviality appears only sporadically and is almost entirely absent, especially at the intersection of migration and public space. Overall, the results suggest that architectural scholarship tends to approach migration through problem-driven frames centred on physical transformation. We argue for integrating conviviality more robustly as a spatial and relational analytical tool in architecture and urban design, and we outline directions for future research.

Anahtar Kelimeler

• Migration
• Architecture
• Urban
• Conviviality
• Bibliometrics

Kaynakça

1. A. Elshater, “Food consumption in the everyday life of liveable cities: design implications for conviviality”. Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, vol. 13, no. 1, pp. 68–96, Sept. 2019, doi: 10.1080/17549175.2019.1666026.
2. S. Neal, K. Bennett, A. Cochrane, and G. Mohan, “Community and Conviviality? Informal Social Life in Multicultural Places”. Sociology, vol. 53, no.1, pp. 69–86, Apr. 2018, doi: 10.1177/0038038518763518.
3. I. Zupic and T. Cater, “Bibliometric methods in management and organization”. Organizational Research Methods, vol. 18, no. 3, pp. 429–472, Dec. 2014, doi: 10.1177/10944281145626.
4. N. Donthu, S. Kumar, D. Mukherjee, N. Pandey, and W. M. Lim, “How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines”. Journal of Business Research, vol.133, pp. 285–296, Sept. 2021, doi: 10.1016/j.jbusres.2021.04.070.
5. N. J. van Eck, and L. Waltman, “Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping”. Scientometrics, vol. 84, no. 2, pp. 523–538, Aug. 2010, doi: 10.1007/s11192-009-0146-3.
6. S. Castles, H. De Haas, and M. J. Miller, “The age of migration: International population movements in the modern world”. (6th ed.), Bloomsbury Publishing, 2019.
7. N. Nunn, “The long-term effects of Africa's slave trades”. The Quarterly Journal of Economics, vol. 123, no. 1, pp. 139-176, Feb. 2008, doi: 10.1162/qjec.2008.123.1.139.
8. R. Abramitzky and L. Boustan, “Immigration in American economic history”. Journal of Economic Literature, vol. 55, no. 4, pp. 1311–1345, Dec. 2017, doi: 10.1257/jel.20151189.

9. International Organization for Migration (IOM). “Glossary on migration (International Migration Law No. 34)”, 2019. https://publications.iom.int/system/files/pdf/iml_34_glossary.pdf [Accessed: 18-February -2026].
10. L. D. Noronha, “The conviviality of the overpoliced, detained and expelled: Refusing race and salvaging the human at the borders of Britain”. The Sociological Review, vol. 70, no.1, pp. 159-177, Sept. 2021, doi: 10.1177/00380261211048.
11. A. Wise, and G. Noble, “Convivialities: An orientation”. Journal of Intercultural Studies, vol. 37, no. 5, pp. 423-431, Aug. 2016, doi: 10.1080/07256868.2016.1213786.
12. S. Vertovec, “Super-diversity and its implications”. Ethnic and Racial Studies, vol. 30, no. 6, pp. 1024–1054, Sep. 2007, doi: 10.1080/01419870701599465.
13. Migration Data Portal: the bigger picture, “Total number of international migrants at mid-year 2024, Source: UN DESA, 2025”, https://www.migrationdataportal.org/international-data?i=stock_abs_&t=2024 [Accessed: 02-April -2026].
14. United Nations Department of Economic and Social Affairs (UN DESA), “International Migrant Stock 2024, Documentation: Key facts and figures”, https://www.un.org/development/desa/pd/content/international-migrant-stock?utm [Accessed: 02-April -2026].
15. N. Papastergiadis, “The Turbulence of Migration: Globalization, Deterritorialization and Hybridity”. Blackwell Publishers, 2000.
16. O. Hemer, M. Frykman and P. Ristilammi, “Conviviality Vis-à-Vis Cosmopolitanism and Creolisation: Probing the Concepts,” in Conviviality at the Crossroads: The Poetics and Politics of Everyday Encounters, (ed.) Oscar Hemer, Maja Povrzanović Frykman, Per-Markku Ristilammi, Switzerland: Palgrave Macmillan, pp. 1-14, 2019, doi: 10.1007/978-3-030-28979-9.
17. I. Illich, “Tools for conviviality”. Harper & Row, Publishers, 1973.
18. C. Rishbeth and B. Rogaly, “Sitting outside: Conviviality, self-care and the design of benches in urban public space”. Transactions of the Institute of British Geographers, vol. 43, no. 2, pp. 284–298, June 2018, doi: 10.1111/tran.12212.
19. M. Nowicka, “Fantasy of Conviviality: Banalities of Multicultural Settings and What We Do (Not) Notice When We Look at Them”, in Conviviality at the Crossroads: The Poetics and Politics of Everyday Encounters, (ed.) Oscar Hemer, Maja Povrzanović Frykman, Per-Markku Ristilammi. Switzerland: Palgrave Macmillan, 2019, pp. 15-42, doi: 10.1007/978-3-030-28979-9_2.