İmar Planlarında Yeşil Altyapı Yaklaşımının Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi: Çankırı Örneği

Öz

Mevzuat, kentlerin sağlıklı bir şekilde planlanmasında hayati bir rol oynamaktadır. Özellikle yeşil alanlar, ekolojik dengenin korunması ve yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik planlamada önemli bir rol üstlenmektedir. Ancak son yıllarda iklim değişikliğinin artan etkisi, geleneksel planlama yaklaşımlarını yetersiz hale getirmiştir. Bu bağlamda, yeşil altyapı sistemleri kentsel planlamada önemli bir rol oynamaktadır. Yeşil altyapı, sadece rekreasyon alanlarını değil, aynı zamanda ekosistem hizmetleri sunan, birbirine bağlı, çok işlevli bir açık yeşil alan ağını da ifade etmektedir. Bu çalışma, mevzuat çerçevesinde yeşil altyapı sistemlerini incelemektedir. Çalışmanın amacı, Çankırı Merkez İlçesi 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı’ndaki yeşil alanları yeşil altyapı yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmek ve mevzuattaki eksiklikleri tespit etmektir. Yeşil alanların mekânsal dağılımı ve erişilebilirliği Netcad 8 GIS programı kullanılarak analiz edilmiş ve bulgular Mekânsal Planlama Yönetmeliği ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, yeşil alanların erişilebilirlik açısından yönetmeliklere uygun olduğu ancak kent genelinde dengesiz dağıldığı, artık parsellerin yeşil alana dönüştürüldüğü, mevcut sistemin ise bağlantısallık ve ekolojik süreklilik açısından sınırlı olduğu tespit edilmiştir

Anahtar Kelimeler

• Mevzuat
• Yeşil Altyapı
• İmar Planı
• Çankırı

Etik Beyan

Bu makalenin yayınlanmasında herhangi bir etik sorun bulunmamaktadır.

An Evaluation of the Green Infrastructure Approach in Zoning Plans from a Legal Perspective: The Case of Çankırı

Öz

Legislation plays a vital role in ensuring the healthy planning of cities. Green spaces, in particular, play a significant role in planning aimed at preserving ecological balance and improving quality of life. However, the increasing impact of climate change in recent years has rendered traditional planning approaches inadequate. In this context, green infrastructure systems play a significant role in urban planning. Green infrastructure refers not only to recreational areas but also to an interconnected, multifunctional network of open green spaces that provide ecosystem services. This study examines green infrastructure systems within the framework of legislation. The objective of the study is to evaluate the green spaces in the 1/1000-scale Revision Implementation Zoning Plan for Çankırı Central District within the framework of the green infrastructure approach and to identify gaps in the legislation. The spatial distribution and accessibility of green spaces were analyzed using the Netcad 8 GIS program, and the findings were compared with the Spatial Planning Regulation. As a result, it was determined that while green spaces comply with regulations in terms of accessibility, they are unevenly distributed across the city; vacant lots have been converted into green spaces; and the current system is limited in terms of connectivity and ecological continuity.

Anahtar Kelimeler

• Legislation
• Green Infrastructure
• Zoning Plans
• Çankırı

Etik Beyan

There are no ethical issues regarding the publication of this article.

Kaynakça

1. K. Yazar ve O. Dede, “Sustainable urban planning in developed countries: lessons for Turkey”, International Journal of sustainable Development and Planning, 7(1), 2012, 26–47. https://doi.org/10.2495/sdp-v7-n1-26-47 .
2. A. Lerario ve S. Di Turi, “Sustainable Urban Tourism: Reflections on the Need for Building-Related Indicators”. Sustainability, 10(6), 2018, 1981. https://doi.org/10.3390/su10061981.
3. S.G. Meydan Yıldız ve M. Topuz, "Kayseri Gesi Koruma Bölgesi'nin turizm potansiyelinin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi", ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 10(22), 2023, 65–86. https://doi.org/10.58724/assam.1262951.
4. N.Ş. Pınarcıoğlu ve A. Kanbak, “Sürdürülebilir Kent Modelleri”, IJOPEC Publication No: 2020/25, ISBN: 978-1-913809-16-4. 2020.
5. B. Tülek ve M. Ersoy Mirici, “Kentsel Sistemlerde Yeşil Altyapı ve Ekosistem Hizmetleri,” PEYZAJ - Eğitim, Bilim, Kültür ve Sanat Dergisi, 1(2), 2019, 1-11. https://izlik.org/JA99NZ99RP.
6. B. Gülgün Aslan ve K. Yazıcı, “Yeşil Altyapı Sistemlerinde Mevcut Uygulamalar”, Ziraat Mühendisliği, 363, 2016, 31–37.
7. E. Karakurt Tosun, “Sürdürülebilir kentsel gelişim sürecinde kompakt kent modelinin analizi,” Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 2013, 103-120.
8. S.G. Meydan Yıldız, “Eko-kent planlama modelinde kadın girişimciliğinin rolü”, Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 7(3), 2018, 20–31.

9. S. Menteşe, “Çevresel Sürdürülebilirlik Açisindan Toprak, Su ve Hava Kirliliği: Teorik Bir İnceleme”, Journal of International Social Research, 10(53). 2017. doi: 10.17719/jisr.20175334127.
10. UNCED (United Nations Conference on Environment and Development), “Rio Declaration on environment and development,” United Nations conference on environment and development. United Nations, Rio, 1992.
11. K. Özcan, “Kent Planlamada Sürdürülebilirlik Gündemi: Bir Kavramsallaştırma Denemesi”, Avrasya Terim Dergisi, 4(2), 2016, 7–17. https://izlik.org/JA22DX94XA.
12. E. Holden, “Ecological Footprints and Sustainable Urban Form”, Journal of Housing and the Built Environment, 19(1), 2004, 91-109. https://doi.org/10.1023/B:JOHO.0000017708.98013.cb.
13. L. Zhang, P.Y. Tan ve J.A. Diehl, “A conceptual framework for studying urban green spaces effects on health”, Journal of Urban Ecology, 3(1), January 2017, jux015, https://doi.org/10.1093/jue/jux015.
14. J. Schipperijn et al. “Associations between physical activity and characteristics of urban green space”, Urban Forestry & Urban Greening, 12(1), 2013, 109–116.
15. M.A. Currie, “A design framework for small parks in ultra-urban, metropolitan, suburban and small-town settings”, Journal of Urban Design, 22(1), 2017, 76–95. https://doi.org/10.1080/13574809.2016.1234334.
16. A. Seiwert ve R. Stefanie, "Understanding the term green infrastructure: origins, rationales, semantic content and purposes as well as its relevance for application in spatial planning”, Land Use Policy, 97, 2020, 104785. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2014.07.025.
17. M. Demuzere, K. Orru, O. Heidrich, E. Olazabal, D. Geneletti, H. Orru, ... ve M. Faehnle, “Mitigating and adapting to climate change: Multi-functional and multi-scale assessment of green urban infrastructure”, Journal of Environmental Management, 146, 2014, 107–115. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.
18. R. Monteiro, J.C. Ferreira, ve P. Antunes, “Green Infrastructure Planning Principles: An Integrated Literature Review,” Land, 9, 525, 2020. https://doi.org/10.3390/land9120525.
19. M. Ignatieva, G.H. Stewart, ve C. Meurk, “Planning and design of ecological networks in urban areas”, Landscape Ecology and Engineering, 7, 2011, 17–25. https://doi.org/10.1007/s11355-010-0143-y.
20. I. Mell, S. Allin, M. Reimer ve J. Wilker, “Strategic green infrastructure planning in Germany and the UK: A transnational evaluation of the evolution of urban greening policy and practice”, International Planning Studies, 22(4), 2017, 333-349.
21. H. Wright, "Understanding green infrastructure: the development of a contested concept in England”, Local Environment, 16(10), 2011, 1003-1019.
22. F.I, Ukonze et al. "A conceptual analytical framework for green infrastructure (GI) towards resilience building in urban contexts: A Stakeholders' collaboration perspective”, Urban Climate, 59, 102254, 2025.
23. S. Serdar. “Yeşil Mutabakat çerçevesinde kentsel yeşil alanların yeşil altyapı sistemine entegrasyonu: Antalya-Konyaaltı örneği”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 25(3), 2012, 636–643.
24. M. Güneş ve Ş. Şahin, “Yeşil Altyapı Ve Kent Kimliği İlişkisi: Ankara Kent Merkezi Örneği”, I. Ulusal Ankara Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Kongresi, 15-17 Ekim, 2015, 445–454.
25. R. Hansen., A.S. Olafsson, A.P. Van Der Jagt., E. Rall ve S. Pauleit, “Planning multifunctional green infrastructure for compact cities: What is the state of practice?” Ecological Indicators, 96, 2019, 99–110.
26. Mevzuat Bilgi Sistemi, 30113 Sayılı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat [Erişim Tarihi: 8 Nisan-2026].
27. Mevzuat Bilgi Sistemi, Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat [Erişim Tarihi: 8 Nisan 2026].
28. Mevzuat Bilgi Sistemi, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat [Erişim Tarihi: 8 Nisan 2026].
29. Coğrafya Harita, http://cografyaharita.com/ [Erişim Tarihi: 18 Mayıs 2026].
30. Çankırı Belediyesi, İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, 2026.
31. Çevre ve Orman Bakanlığı, “Sinop-Kastamonu-Çankiri Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı”, 2007.
32. Türkiye İstatistik Kurumu, https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr [Erişim Tarihi: 8 Nisan 2026].