Artificial Intelligence and the Liability Regime in Austria in the Context of European Union Law

Öz

This study examines the liability regime for artificial intelligence under Austrian law, focusing in particular on fault-based liability, strict liability for dangerous activities, and product liability. It argues that artificial intelligence is not merely a technological innovation but also a phenomenon that challenges the core legal categories of attribution, causation, and responsibility. The paper first addresses the conceptual and technical foundations of AI and shows how learning systems capable of analysing their environment and making partially autonomous decisions differ from traditional deterministic software. In this context, the “black box” problem, namely the opacity of decision making processes, emerges as a central legal issue because it makes attribution and proof of causation  significantly more difficult. The study then analyses the Austrian Civil Code provisions on fault-based liability (§§ 1293 ABGB) and discusses how AI-related harm can be assessed in light of damage, causation, unlawfulness, and fault. The classical liability model, which is built around human conduct, reaches its limits when applied to highly autonomous and self-learning systems. In many cases, it remains unclear whether liability should be attributed to the programmer, the producer, the operator, or the user. This uncertainty becomes particularly acute where AI systems continue to learn after deployment and generate outcomes that were neither fully foreseeable nor directly controllable by any single actor. The paper further demonstrates that Austrian law does not recognise a general rule of strict liability, meaning that no comprehensive no-fault regime automatically applies to AI systems. Instead, strict liability can only arise within specific statutory frameworks. In this regard, the paper discusses operator liability for autonomous vehicles under the EKHG and liability for AI-enabled products under the PHG and the new EU Product Liability Directive (EU) 2024/2853. The study concludes that Austrian liability law is not entirely inadequate for the age of AI, but it requires substantial adaptation. In particular, effective protection against AI-related risks demands evidentiary facilitation, mandatory insurance solutions, risk-based regulation, and new models of legal attribution tailored to learning and autonomous systems.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence
• Austrian law
• liability law
• fault-based liability
• strict liability
• product liability
• ABGB
• EKHG

Avrupa Birliği Hukuku Bağlamında Avusturya’da Yapay Zekâ ve Hukuki Sorumluluk Rejimi

Öz

Bu çalışma, Avusturya hukukunda yapay zekâ sistemlerinin ortaya çıkardığı sorumluluk rejimini özellikle kusura dayalı sorumluluk, tehlike sorumluluğu ve ürün sorumluluğu ekseninde incelemektedir. Yapay zekânın yalnızca teknik bir yenilik olmadığı, aynı zamanda hukuk düzeninin temel isnat ve sorumluluk kategorilerini zorlayan bir olgu hâline geldiği kabul edilmektedir. Çalışmada ilk olarak yapay zekânın kavramsal ve teknik temelleri ele alınmakta; öğrenebilen, çevresini analiz eden ve belirli ölçüde özerk kararlar verebilen sistemlerin klasik deterministik yazılımlardan hangi yönleriyle ayrıldığı gösterilmektedir. Bu çerçevede özellikle “kara kutu” problemi yani karar süreçlerinin şeffaf olmaması, hukuki isnat ve nedensellik bağının kurulmasını güçleştiren temel mesele olarak öne çıkmaktadır. Devamında, Avusturya Medeni Kanunu’nun (§§ 1293 vd. ABGB) kusura dayalı sorumluluk yapısı incelenmekte ve yapay zekâ kaynaklı zararların zarar, nedensellik, hukuka aykırılık ve kusur şartları bakımından nasıl değerlendirilebileceği tartışılmaktadır. İnsan davranışına dayanan klasik sorumluluk modeli, yüksek derecede özerk ve öğrenen sistemler karşısında sınırlarına ulaşmaktadır. Özellikle programcı, üretici, işleten ve kullanıcı arasındaki sorumluluk dağılımı çoğu durumda açık değildir. Çalışma ayrıca Avusturya hukukunda genel bir tehlike sorumluluğu normunun bulunmadığını, bu nedenle yapay zekâya ilişkin kusurdan bağımsız sorumluluğun ancak özel düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilebildiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda EKHG kapsamında otonom araçlar bakımından işleten sorumluluğu, PHG ve AB’nin 2024/2853 sayılı yeni Ürün Sorumluluğu Direktifi kapsamında ise yapay zekâ içeren ürünlerin sorumluluğu incelenmektedir. Sonuç olarak çalışma, mevcut Avusturya sorumluluk hukukunun yapay zekâ çağında tamamen yetersiz olmadığını, ancak öğrenen ve özerk sistemlerin doğurduğu riskleri etkili biçimde karşılamak için ispat kolaylıkları, zorunlu sigorta, risk temelli düzenleme ve yeni isnat modelleriyle desteklenmesi gerektiğini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zekâ
• Avusturya hukuku
• sorumluluk hukuku
• kusura dayalı sorumluluk
• tehlike sorumluluğu
• ürün sorumluluğu
• ABGB
• EKHG

Kaynakça

1. Apathy P ve Riedler A, Bürgerliches Recht Band 3 Verlag Österreich, (2000).
2. Apathy P ve Riedler A, Bürgerliches Recht Band 3 Schuldrecht Besonderer Teil III., Springer Wien, (2008).
3. Amlacher N ve Andreewitch M, ‘Rechtliche Fragen des autonomen Fahrens – Verkehrsrecht (Teil I)’ Lexis Nexis Wien, (jusIT) (2017).
4. Beck S, ‘Künstliche Intelligenz–ethische und rechtliche Herausforderungen’ Philosophisches Handbuch Künstliche Intelligenz. Springer VS, Wiesbaden, (2020).
5. Biselli, ‘Staatsanwaltschaft hat bei Gesichtserkennungssystem gegen Datenschutzrecht verstoßen’, Erişim Tarihi: 20 Temmuz 2025.
6. Bydlinski F, System und Prinzipien des Privatrechts, Springer, Wien New York (1996).
7. Borges G, ‘Der Begriff des KI-Systems—Tatbestandsmerkmale und Auslegungsansätze’ Computer und Recht. De Gruyter Verlag (2023).
8. Bronner P ve Nicolas Z, KI-Haftung Teil I: Die haftungsrechtliche Rebellion der Maschinen? JuWissBlog Nr. 55/2022.

9. Clara I, Minihold AM ve Marleen R, Haftungsfragen beim Einsatz künstlicher Intelligenz, Linde Verlag Wien, (2020).
10. Crolly‚‘Künstlche Intelligenz im Straßenverkehr- Wenn die Polizei mehrfach anrücken muss’ Erişim Tarihi: 20 Temmuz 2025.
11. Die Österreichischen Rechtsanwältinnen und Rechtsanwälte Erişim Tarihi: 02 Eylül 2025.
12. Ensthaler J, Künstliche Intelligenz (KI) - einige Gedanken zu den vorhandenen und geplanten Schutzmaßnahmen, Deutscher Fachverlag, (2024). Eustacchio A ve Felix Ruhmannseder F/Norbert Wess (Hrsg), Handbuch Corporate Compliance, Manz Wien, (2022).
13. Fideser LM, Praxishandbuch Produkthaftung, Linde Verlag Wien (2023). Fida S, Updates, Patches & Co. Zivilrechtliche Fragen zur Softwareaktualisierung, Manz Wien, (2022).
14. Hacker P, Proposal for a directive on adapting non-contractual civil liability rules to artificial intelligence, European Parliamentary Research Service (EPRS), European Parliament. (2024).
15. Hasenbein M, Mensch und KI in Organisationen, Springer, (2023).
16. Haslinger P, Sozialversicherung und Schadenersatz, Linde Verlag Wien (2021).
17. Hanzl M ve Fabian R, ‘Rechtsfähigkeit von KI’ in Hanzl/Pelzmann/Schragl (Hrsg), Handbuch Digitalisierung, Linde Verlag Wien (2021).
18. Helmich, Kletečka A ve Schauer M (Hrsg), ABGB-ON § 285 ABGB, Manz Wien, (2022).
19. Hermann, ‘Falscher Freund KI’ (2025) Erişim Tarihi: 12 Eylül 2025.
20. Joana Gonçalves S ve Flávio P, ‘Societal Implications of Recommendation Systems: A Technical Perspective’, in Henrique Sousa Antunes/Pedro Miguel Freitas/Arlindo L. Oliveira/Clara Martins Pereira/Elsa Vaz de Sequeira/Luís Barreto Xavier (Hrsg), Multidisciplinary Perspectives on Artificial Intelligence and the Law, Springer-Verlag (2024).
21. Kolbitsch-Franz L, in Kolbitsch-Franz/Schima (Hrsg), Praxishandbuch Schadenersatzrecht, Linde Verlag Wien (2024).
22. Koziol H, Österreichisches Haftpflichtrecht I, Manz Wien (1997) und II, Manz Wien (1984).
23. Koziol H, Haftpflichtrecht I, Jan Sramek Verlag, (2020).
24. Koziol H, Grundfragen des Schadenersatzrechts, Jan Sramek Verlag (2010).
25. Koziol H, Apathy P ve Koch BA, Haftpflichtrecht III, Manz Wien (2014).
26. Lober A ve Klein S, Recht der Künstlichen Intelligenz, ADVANT Beiten (2023).
27. Longin Alexander, 19. Fälligkeit und Verjährung von Schadenersatzansprüchen, in Lena Kolbitsch-Franz and Beatrix Schima (eds), Praxishandbuch Schadenersatzrecht, Linde Verlag Wien (2024).
28. Oremus, ‘Tesla autopilot crash victim Joshua Brown was watching a movie when he died‘ (2016) Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025.
29. Perner S, Spitzer M ve Kodek G, Bürgerliches Recht, Manz Wien (2019).
30. Rabl C, Produkthaftungsgesetz § 4, Manz Wien (2017).
31. Rainer G, Künstliche Intelligenz im Handel 1 - Überblick, Digitale Komplexität Managen und Entscheidungen unterstützen I, Springer-Verlag (2018). Reinisch F, ‘Künstliche Intelligenz - Haftungsfragen 4.0 und weitere zivilrechtliche Überlegungen zu autonomen Systemen’, Manz Wien, 37 ÖJZ (2019).
32. Riss Oliver, in P.Bydlinski/Perner/Spitzer (Hrsg), Kurzkommentar zum ABGB 7.Auflage, § 285 ABGB. Verlag Österreich Juristische Blätter (JBI), (2023).
33. Rutherford, Drake and The Weeknd AI song pulled from Spotify and Apple, ; deutscher Beitrag hierzu: Erişim Tarihi: 20 Temmuz 2025.
34. Teubner G, ‘Digitale Rechtssubjekte? Zum privatrechtlichen Status autonomer Softwareagenten’ (2018) 218(2) Archiv für die civilistische Praxis (AcP) 155–205.
35. Zöchling-Jud B, ‘Künstliche Intelligenz und zivilrechtliche Haftung’, in Reindl-Krauskopf/Grafl (Hrsg), Künstliche Intelligenz - Fluch oder Segen, 8. ALES – Tagung, Verlag Österreich, 2019 (2020).
36. Zöchling-Jud B ve Forgo N, Das Vertragsrecht des ABGB auf dem Prüfstand:Überlegungen im digitalen Zeitalter, Manz Verlag Wien (20. ÖJT II/I 2018).
37. Zankl W, Rechtshandbuch der Digitalisierung, Manz Verlag Wien (2021).
38. Wagner Gerhard, Produkthaftung für autonome Systeme, Working Paper No. 3 des Forschungsinstituts für Recht und digitale Transformation, Humboldt-Universität zu Berlin, (2019).
39. Welser R ve Zöchling-Jud B, Grundriss des Bürgerliches Recht II, Manz Verlag Wien 14. Auflage (2015).
40. Windisch, ChatGPT soll Jugendlichem beim Suizid geholfen haben: Eltern klagen OpenAI, (2025) Erişim Tarihi: 30 Ağustos 2025.
41. Wolf E ve Ertel G, Software im österreichischen Zivilrecht, Wirtschaftsverlag Orac Wien (1991).
42. OGH 2 Ob 74/95. OGH 15.10.1998, 8 Ob 103/97y. OGH 11.11.1992, 1 Ob 644/92.
43. OGH 26.1.2010, 9 Ob 1/10b.
44. 8 Ob 86/68 in SZ 41/43.