Müze Olarak İşlevlendirilen Tarihi Yapılarda Dijital Teknoloji Kullanımı: Ankara Kelime Müzesi Örneği

Öz

Bu çalışma, Ankara Kelime Müzesi’nin yeniden işlevlendirilme sürecini ve dijital sergileme yöntemlerini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, müzenin özgün tarihi dokusunu koruyarak yeniden işlevlendirilmesinin kültürel mirasın korunması açısından nasıl bir model sunduğunu ortaya koymaktır. Aynı zamanda, müze sergilemelerinde dijital teknolojilerin kullanımını analiz etmek ve bu teknolojilerin etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Planet Kelime Müzesi, Portekiz Dil Müzesi ve Kanada Dil Müzesi, bağlamsal karşılaştırmalar sağlamak ve analizlere derinlik katmak amacıyla araştırmaya dahil edilmiştir. Bu müzeler, yeniden işlevlendirme süreçleri ve dijital sergileme yöntemleri açısından karşılaştırmalı değerlendirme yapmaya olanak tanımıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, literatür taraması, saha gözlemleri, görsel kayıtlar, belgeler ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş ve mekânsal organizasyon, sergileme yöntemleri ile teknoloji kullanımı bağlamında temalar oluşturulmuştur. Sonuç olarak, Ankara Kelime Müzesi’nin özgün tarihi dokusunu büyük ölçüde koruduğu, ancak sergileme yöntemlerinin dijital teknolojiler açısından geliştirilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Bu araştırma, kültürel mirasın korunması ve dijital sergileme yöntemlerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunmakta ve gelecekteki çalışmalar için metodolojik bir temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İç Mimari
• Koruma ve Yenileme
• Yeniden İşlevlendirme
• Müzelerde Dijital Teknoloji Kullanımı
• Ankara Kelime Müzesi

Use of Digital Technology in Historical Buildings Re-Functioned as Museums: The Ankara Word Museum Example

Öz

This study examines the re-functionalization process of the Ankara Word Museum and digital exhibition methods. The main purpose of the research is to reveal how the re-functioning of the museum by preserving its original historical texture offers a model for the protection of cultural heritage. At the same time, it aims to analyze the use of digital technologies in museum exhibitions and evaluate their impact. The Planet Word Museum, the Portuguese Language Museum and the Canadian Language Museum were included in the study to provide contextual comparisons and add depth to the analyses. These museums allowed for comparative evaluation in terms of re-functionalization processes and digital exhibition methods. The research was conducted using a case study design and qualitative research methods. Data were collected through a literature review, field observations, visual records, documents and semi-structured interviews. The collected data were evaluated by content analysis method and themes were formed in the context of spatial organization, exhibition methods and technology use. As a result, it was determined that the Ankara Vocabulary Museum has preserved its original historical texture to a great extent, but its exhibition methods need to be improved in terms of digital technologies. This research provides recommendations for the preservation of cultural heritage and the development of digital exhibition methods and provides a methodological basis for future studies.

Anahtar Kelimeler

• Interior Architecture
• Conservation and Renovation
• Refunctioning
• Use of Digital Technology in Museums
• Ankara Word Museum

Kaynakça

1. Arslan, H. D., Orhan, Ş. B., Dişli, G. (2020). Tarihi çevrede yeni yapı tasarımının müze işlevi özelinde değerlendirilmesi. Art-e Sanat Dergisi, 13, 71-101. https://doi.org/10.21602/sduarte.593963
2. Aydın, A., Şahin, Ö. (2018). Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi: Isparta Aya Ishotya (Yorgi) kilisesinin gül müzesine dönüşümü. TÜBA- KED, 17, 63-75. https://doi.org/10.22520/tubaked.2018.17.004
3. Aykaç, A. D. (2023). Müzelerde teknoloji kullanımının ziyaretçi deneyimindeki rolü [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi].
4. Ayna, A., Olgun, İ., Çifter, A. S., Çabuk, Ş. (2024). Rehber: görme engelli ziyaretçiler için müze/sergi deneyimi tasarlanması. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yayınları. https://acikerisim.msgsu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.14124/5720
5. Bahar, Z., Açıcı Kurak, F. (2021). Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi: Kayseri Lisesi örneği. Artium, 9(2), 68-78. https://doi.org/10.51664/artium.880347
6. Baskın, E. (2020). Çağdaş müzecilik kapsamında interaktif uygulamalar: Antalya Kaleiçi örneği [Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi].
7. Burden, E. (2004). Illustrated dictionary of architectural preservation: restoration, renovation, rehabilitation, reuse. McGraw-Hill Press.
8. Buyurgan, S. (2019). Giriş. S. Buyurgan (Ed.), Müzede eğitim öğrenme ortamı olarak müzeler içinde (1. Baskı, ss. 1-5) Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/ 9786052416372

9. Buyurgan, S., Buyurgan, U. (2020). Sanat eğitimi ve öğretimi eğitimin her kademesine yönelik yöntem ve tekniklerle. Pegem Akademi.
10. Carmigniani, J., Furht, B. (2011). Augmented Reality: An Overview. B. Furht (Ed.), Handbook of augmented reality içinde (ss. 3-46). Springer New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-0064-6_1
11. Çetin, İ. C. (2021). Tarihi yapıların sergileme mekânı olarak yeniden işlevlendirilmesi: Tate Modern ve Orsay Müzesi örneği, STAR Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 2(3), 227-253.
12. Erbay, M. (2011). Müzelerde sergileme ve sunum tekniklerinin planlanması. Beta Yayıncılık.
13. Erbay, M. (2021). Müzelerde kullanılan iletişim teknolojileri. Yeni Yüzyılda İletişim Çalışmaları Dergisi, 1(3), 32-38.
14. Erder, C. (1977). Venedik Tüzüğü tarihi bir anıt gibi korunmalıdır, O.D.T.Ü. Mimarlık Fakültesi Dergisi. 3(2), 167-190.
15. Gerçek, F. (1999). Türk müzeciliği. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
16. Glendon’s History. (t.y.). Glendon York, Glendon Campus. https://www.yorku.ca/glendon/our-history/ (08.11.2024).
17. Glover, B., Bhatt, H. (2006). RFID essentials. O’Reilly Media.
18. Gucht, D. V. (1991). Art at risk in the hands of the museum: from the museum to the private collection? International Sociology, 6(3), 361-372. https://doi.org/10.1177/0268580910060030
19. Gürçay, S. (2024). Kelime müzesi. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/kelime-muzesi (05.12.2024).
20. Hallett, V. (2020, 21 October). Planet Word, a new D.C.museum, explores the landscape of language. The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/lifestyle/kidspost/kids-planet-word/2020/10/21/5cd62dd6-0e5a-11eb-8a35-237ef1eb2ef7_story.html (21.11.2024).
21. Uluslararası Müzeler Konseyi (International Council of Museums/ICOM). (2022, 24 August). Museum definition. International Council of Museums. https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/ (30.10.2024).
22. İslamoğlu, Ö. (2018). Tarihi yapıların yeniden kullanılmasında yapı-işlev uyumu: Rize Müzesi örneği, Journal of History Culture and Art Research, 7(5), 510-523. http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i5.1573
23. İtez, Ö. (2017, 23 Şubat). Seka Kağıt Müzesi ve Kocaeli Bilim Merkezi, Arkitera. https://www.arkitera.com/proje/seka-kagit-muzesi-ve-kocaeli-bilim-merkezi/ (24.11.2024).
24. Jayaram, S., Connacher, H. I., & Lyons, K. W. (1997). Virtual assembly using virtual reality techniques. Computer Aided Design, 29, 575-584. https://doi.org/10.1016/S0010-4485(96)00094-2
25. Kalyoncuoğlu, Y. (2022, 22 Eylül). Türkiye’nin ilk kelime müzesi ziyaretçilerini bekliyor. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turkiyenin-ilk-kelime-muzesi-ziyaretcilerini-bekliyor/2695301 (20.11.2024)
26. Karadeniz, C. (2015). Çağdaş müze ve kültürel çeşitlilik: Arkeoloji müzesi uzmanlarının kültürel çeşitliliğe ilişkin yaklaşımlarının değerlendirilmesi [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi].
27. Karayılanoğlu, G. (2016). Çağdaş sanat müzelerinde yeni müzecilik anlayışıyla değişen iç mekân organizasyonunun İstanbul’dan örneklerle analizi [Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Üniversitesi].
28. Kaymakçı, S. (2022). Tarihi yapıların müze olarak işlevlendirilmesinin İstanbul’dan örneklerle incelenmesi. Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 7(2), 647-667. https://doi.org/10.26835/my.1130594
29. Koca, B., Gölpunar, Y. S. (2023). Kelime Müzesi üzerine değerlendirme: yazı mı, tura mı?. Sanat ve İnsan Dergisi, 7(2), 45-62.
30. Krippendorff, K. (2013). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. SAGE Publication. Local Projects. (2024). Planet Word: The world’s first voice-activated museum. Local Projects. https://www.localprojects.com/work/museums-attractions/planet-word-museum-of-words-and-language/ (06.12.2024).
31. Maynard, N. F. (2022, 25 May). A school from the 1860s is transformed into a museum of language. Metropolis. https://metropolismag.com/projects/planet-word-the-worlds-first-voice-activated-museum-of-language/ (10.11.2024).
32. McNair, K. S. (2017, 20 November). Why Kanada needs a language musem. Government of Canada. https://www.noslangues-ourlanguages.gc.ca/en/blogue-blog/musee-langues-language-museum-eng (10.11.2024).
33. Mısırlısoy, D., Günçe, K. (2016). Assessment of the adaptive reuse of castles as museums: case of Cyprus, International Journal of Sustainable Development and Planning, 11(2), 147–159. http://dx.doi.org/10.2495/SDP-V11-N2-147-159
34. Museu De Lingua Portuguesa. (2024a). The museum. Museu De Lingua Portuguesa. https://www.museudalinguaportuguesa.org.br/en/ (05.11.2024).
35. Museu De Lingua Portuguesa. (2024b). Main exhition. Museu De Lingua Portuguesa. https://www.museudalinguaportuguesa.org.br/mlp/nova-exposicao-principal/ (05.11.2024).
36. Özalp, H. (2000). Türkiye’de otel olarak yeniden işlevlendirilen kervansarayların iç mimari ve çevre tasarımı açısından irdelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi].
37. Pera Müzesi. (2024, 3 Temmuz). Pera Müzesi, Brandverse Awards’ta altın ödül kazandı!. Pera Müzesi. https://www.peramuzesi.org.tr/basin-bultenleri/pera-muzesi-brandverse-awards%E2%80%99ta-altin-odul-kazandi/5822 (05.12.2024).
38. Planet Word. (t.y). About us. Planet Word Museum. https://planetwordmuseum.org/about/ (10.11.2024) Poroy, A. Ö. (2014). Sosyal bir platform, müzeler. Yalın Yayıncılık.
39. Scott, P., Lee, A.J. (t.y). Franklin School. SAH Archipedia. https://sah-archipedia.org/buildings/DC-01-DE19 (06.11.2024).
40. Seka Kağıt Müzesi. (2016). Müze hakkında. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Seka Kağıt Müzesi. https://sekakagitmuzesi.com/#! (05.11.2024).
41. Salt. (t.y.) Salt Galata. Salt Online. https://saltonline.org/tr/42/salt-galata (05.11.2024).
42. Sezgin Özrili, A., Özrili, Y. (2021). Müzelerde interaktif (etkileşimli) sergileme uygulamaları, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 11(24), 85-102. https://doi.org/10.16950/iujad.938628
43. Stratton, M. (2000). Industrial buildings: Conservation and regeneration. E&FN Spon.
44. Şencan, G. (2022). Yurt dışı dil müzeleri ve Türkiye model örneği incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi].
45. Tekin, F. (2024). Kolektif belleğin mekâna yerleştirilmesi: Kelime Müzesi örneği. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38), 887-907. https://doi.org/10.29000/rumelide.1440253
46. Themed Experience. (2023). Talking tech: the magic behind the interactives. Planet Word Museum. https://planetwordmuseum.org/wp-content/uploads/2023/02/Talking-Tech-Themed-Experience.pdf (31.10.2024).
47. Us, F. (2019, 22-24 Kasım). Tarihi yapıların müze olarak yeniden işlevlendirilmesinin çağdaş müzecilik yaklaşımı üzerinden değerlendirilmesi: Samsun Kent Müzesi ve Panorama 1919 Müzesi. 4th International Symposium on Innovative Approaches in Architecture, Planning and Design, Samsun, Türkiye. https://www.set-science.com/?go=d1001a2417e2b87d5b7c53e16c5e1675&conf_id=85&paper_id=39
48. Vargün, Ö. (2022). Teknolojinin belirleyiciliğinde müzelerde dijitalleşme süreci ve insan odaklı tasarım yaklaşımları. İdil, 92, 565-584. https://doi.org/10.7816/idil-11-92-09
49. Venedik Tüzüğü. (1964). Venedik Tüzüğü maddeleri. Vikipedi Özgür Ansiklopedisi. https://tr.wikipedia.org/wiki/Venedik_T%C3%BCz%C3%BC%C4%9F%C3%BC (12.09.2024).
50. Yoh, M. S. (2001, 25-27 October). The reality of virtual reality. In Proceedings Seventh International Conference on Virtual Systems and Multimedia. Berkeley, USA. https://ieeexplore.ieee.org/document/969726