Dijitalleşme ile Deneyim Alanına Dönüşen Sergileme Tasarımı

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1, 55 - 68, 01.02.2026

Ayşegül Sezer

https://doi.org/10.58850/bodrum.1664050

Öz

Bu çalışmada bilgi, teknoloji ve iletişim üzerine kurulu ve insanlık tarihi kadar eski olan sergileme kavramının geçirmiş olduğu tarihsel süreç üzerinde durulurken aynı zamanda farklı dönemlerde meydana gelen sosyolojik, kültürel ve teknolojik değişimlere bağlı olarak dönüşüme uğrayan sergileme tasarımı kavramı incelenmektedir. Sergileme tasarımı, farklı disiplinlerin bir araya gelerek serginin mekânla iletişiminin de söz konusu olduğu bir çalışma alanıdır. Tarihsel süreçte hem süreli hem de sürekli sergilerin tasarımında farklı sergileme yöntemleri kullanılmıştır. Dijitalleşme sonrası kullanılan yeni teknolojik araçlar sergileme tasarımında ifadeyi de dönüştürerek hedef kitlenin işitsel, görsel ve dokunsal olarak deneyim yaşayabildiği mekânlara dönüşmüştür. Çalışmanın amacı, bir deneyim ortamına dönüşen sergileme tasarımı kavramını dijitalleşmenin getirdiği yeni ifade araçlarıyla ele almaktır. Araştırma kapsamında, sergileme tasarımı kavramının yeni dijital ifade dilini oluşturan sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve karma gerçeklik uygulamaları ile oluşturulan güncel sergileme tasarımı örneklerine odaklanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak bu kapsamda yer alan veri kaynakları incelenerek, ele alınan örnekler betimsel olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, sergileme tasarımında kullanılan bu yeni dijital ifade tekniklerinin, serginin bulunduğu mekânın da ötesine geçerek sergi ziyaretçilerine farklı zaman dilimlerinde gerçekleşen olayların geçmişi, şimdisi ve geleceği ile bağlantı kurma fırsatı sunduğu ve farklı arka plan ve yaş grubuna hitap eden bir öğrenme ortamını da beraberinde getirdiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sergileme Tasarımı , Yapay Zeka , Sanal Gerçeklik , Artırılmış Gerçeklik , Karma Gerçeklik

Exhibition Design Transforming into a Space of Experience with Digitalization

Öz

This study focuses on the historical process of the concept of exhibition, which is founded on information, technology and communication and as old as human history, while examining the concept of exhibition design, which has transformed depending on the sociological, cultural and technological changes that occurred in different periods. Exhibition Design is a field of study where different disciplines come together and involves the interaction between the exhibition and the space. Different exhibition methods have been used in the design of both temporary and permanent exhibitions in the historical process. The new technological tools used after digitalization have transformed the expression in exhibition design and have turned into spaces where the target audience can experience auditory, visual and tactile experiences. The aim of the study is to address the concept of exhibition design, which has transformed into an experiential environment through the new means of expression introduced by digitalization. Within the scope of the research, the focus is on current exhibition design examples created through virtual, augmented, and mixed reality applications that constitute the new digital expression language of the concept of exhibition design. In the study, the qualitative research method was used, and the data sources included in this scope were examined and the examples discussed were analyzed descriptively. As a result of the study, it is thought that these new digital expression techniques used in exhibition design go beyond the venue where the exhibition is located, providing exhibition visitors with the opportunity to connect with the past, present, and future of events that took place in different time periods, while also creating a learning environment appealing to diverse backgrounds and age groups.

Anahtar Kelimeler

Exhibition Design , Artificial Intelligence , Virtual Reality , Augmented Reality , Mixed Reality

Kaynakça

• Ahmad, S., Abbas, M., Taib, M., & Masri, M. (2014). Museum exhibition design: Communication of meaning and the shaping of knowledge. Procedia - Social and Behavioral Science, 153(2024), 254-265. https://doi.org/gmp4m2
• Ambrose, G., & Harris, P. (2017). Grafik tasarımın temelleri. Literatür Yayınevi.
• Artun, A. (2014). Müze ve modernlik tarih sahneleri - sanat müzeleri. İletişim Yayınları.
• Atagök, T. (2002). Müzelerin anlaşılır kılınması, iç mekan ve sergi tasarımları. Mimar-ist, 4, 56-64.
• Avlonitou, C., & Papadaki, E. (2024). Using extended reality technologies in modern museums. Arts&Communication, 3(1). https://doi.org/p43z
• Barbieri, L., Bruno, F., & Muzzupappa, M. (2018). User centered design of a virtual reality exhibit for archeological museums. Int J Interact Des Manuf, 12, 561-571. https://doi.org/gf53px
• Bitgood, S. (1994). Designing effective exhibits: Criteria for success, exhibit design approaches, and research strategies. Visitor Behavior, 9(4), 4-15.
• Boyraz, B. (2021). Rasyonel bir sergileme teknolojisi olarak artırılmış gerçeklik ve sanat müzelerindeki izdüşümü. A. Güney, & E. Bilici içinde, Sergileme tasarımı bilim merkezleri ve müzeler için bir kılavuz (s. 31-51). Çizgi Kitabevi.
• Çelik, Z. (2005). Şark’ın sergilenişi. Tarih Vakfı.
• Dean, D. (1994). Museum exhibition, theory, practice. Routledge.
• Erbay, M. (2022). Müzelerde sergileme ve sunum teknikleri. Beta Basım Yayın. Künüçen, H., & Samur, S. (2021). Dijital çağın gerçeklikleri: Sanal, artırılmış, karma ve genişletilmiş gerçeklikler üzerine bir değerlendirme. Yeni Medya (11), 37-62.
• Li, J., Zheng, X., Watanabe, I., & Ochiai, Y. (2024). A systematic review of digital transformation technologies in museum exhibition. Computers in Behavior, 161(C), 1-30. https://doi.org/p433
• Locker, P. (2011). Exhibition design. Ava Publishing.
• Lorenc, J., Skolnick, L., & Berger, C. (2007). What is exhibition design? RotoVision Book.
• McKenna-Cress, P., & Kamien, J. (2013). Creating exhibitions: Collaboration in the planning, development, and design of innovative experiences. Wiley.
• Noh, Y.-G., & Hong, J.-H. (2021). Designing reenacted chatbots to enhance museum experience. Applied Sciences, 11(16), 2-15. https://doi.org/gpgc66
• Piehl, J. (2021). Graphic design in museum exhibitions display, identity and narrative. Routledge.
• Skolnick, L., Marwit, D., & Secor, J. (2017). In encyclopedia of library and information sciences. CRC Press.
• Taşcıoğlu, M. (2020). Bir görsel iletişim platformu olarak mekan. Dost Kitabevi.
• Wallace, M. (2006). Museum branding how to create and maintain image, loyalty and support. Altamira Press.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi.