Araştırma Makalesi

Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi

Cilt: 5 Sayı: 2 1 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi

Öz

Malzeme bilimi sürdürülebilir bir dünya inşa etmek için çalışırken, çoğu zaman endüstriyel tasarımcılar malzeme süreçlerine dahil olamamaktadır. Bu çalışmada, endüstriyel tasarımcıların malzeme konusunda yenilik üretme potansiyelini desteklemek adına, fikir geliştirme süreçlerinde kullanabilecekleri yabancılaştırma tekniği önerisi geliştirilmiştir. Bu öneriyi geliştirirken fikir geliştirme ve yaratıcı düşünce yöntemlerinin yanı sıra bir edebi biçem olan yabancılaştırma tekniği incelenmiştir. Bir yandan da tasarım alanyazınındaki malzeme bazlı çalışmalar incelenerek malzemelerin anlamlandığı boyutlar, fiziksel özellikler, ki bu özellikler ürünlere ve diğer malzemelerin özelliklerine bağlıdır, pratikler ve sosyal bağlam olarak analiz edilmiştir. Daha sonra bu boyutlarda yabancılaştırmaya odaklanılarak, yabancılaştırma tekniğinin edebiyat ve dilbilim alanından, malzeme geliştirme alanına kavramsal olarak uygulanması konusunda egzersizler geliştirilmiştir. Yabancılaştırma tekniğinin fikir geliştirme sürecinde kullanılmasına dair bu egzersizler, her birine yaklaşık 90 öğrencinin katıldığı 3 dizi çalıştayda denenerek nitel yöntemlerle değerlendirilmiş ve yenilik, nitelik ve akış açısında başarılı olduğu görülmüştür. Modelin son hali, tanımlı bir proje kapsamında 14 öğrenci ile denenmiştir. Özetle, bu çalışma ile hem malzeme bazlı tasarım yaklaşımları için tasarımcıya yol gösteren bir model sunulmuş hem de genel anlamda fikir geliştirme süreçlerine uyarlanabilecek bir “yabancılaştırma” tekniği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Etik Kurulu tarafından 21/03/2025 tarihli 0127-ODTÜİAEK-2025 sayılı etik kurulu onayı alınmıştır.

Kaynakça

  1. Ashby, M. F., Brechet, Y. J. M., Cebon, D., & Salvo, L. (2004). Selection strategies for materials and processes. Materials & Design, 25(1), 51-67. https://doi.org/10.1016/S0261-3069(03)00159-6
  2. Barry, A. (2005). Pharmaceutical matters: The invention of informed materials. Theory, Culture & Society, 22(1), 51-69. https://doi.org/10.1177/0263276405048433
  3. Bell, G., Blythe, M., & Sengers, P. (2005). Making by making strange: Defamiliarization and the design of domestic technologies. ACM Transactions on Computer-Human Interaction (TOCHI), 12(2), 149-173. https://doi.org/10.1145/1067860.1067862.
  4. Bennett, J. (2010). Vibrant matter: A political ecology of things. Duke University Press.
  5. Bensaude-Vincent, B., & Stengers, I. (1996). A history of chemistry. Harvard University Press.
  6. Bergdoll, B., & Dickerman, L. (2009). Bauhaus 1919-1933: Workshops for modernity. The Museum of Modern Art.
  7. Borgianni, Y., Maccioni, L., Fiorineschi, L., & Rotini, F. (2020). Forms of stimuli and their effects on idea generation in terms of creativity metrics and non-obviousness. International Journal of Design Creativity and Innovation, 8(3), 147-164. https://doi.org/10.1080/21650349.2020.1766379
  8. Callon, M., Méadel, C., & Rabeharisoa, V. (2002). The economy of qualities. Economy and society, 31(2), 194-217. https://doi.org/10.1080/03085140220123126

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstriyel Ürün Tasarımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

15 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

8 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Tonuk, D. (2026). Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi. Bodrum Journal of Art and Design, 5(2), 279-297. https://doi.org/10.58850/bodrum.1765700
AMA
1.Tonuk D. Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi. Bodrum Journal of Art and Design. 2026;5(2):279-297. doi:10.58850/bodrum.1765700
Chicago
Tonuk, Damla. 2026. “Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin ‘Yabancılaştırma’ Aracı Önerisi”. Bodrum Journal of Art and Design 5 (2): 279-97. https://doi.org/10.58850/bodrum.1765700.
EndNote
Tonuk D (01 Ağustos 2026) Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi. Bodrum Journal of Art and Design 5 2 279–297.
IEEE
[1]D. Tonuk, “Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin ‘Yabancılaştırma’ Aracı Önerisi”, Bodrum Journal of Art and Design, c. 5, sy 2, ss. 279–297, Ağu. 2026, doi: 10.58850/bodrum.1765700.
ISNAD
Tonuk, Damla. “Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin ‘Yabancılaştırma’ Aracı Önerisi”. Bodrum Journal of Art and Design 5/2 (01 Ağustos 2026): 279-297. https://doi.org/10.58850/bodrum.1765700.
JAMA
1.Tonuk D. Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi. Bodrum Journal of Art and Design. 2026;5:279–297.
MLA
Tonuk, Damla. “Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin ‘Yabancılaştırma’ Aracı Önerisi”. Bodrum Journal of Art and Design, c. 5, sy 2, Ağustos 2026, ss. 279-97, doi:10.58850/bodrum.1765700.
Vancouver
1.Damla Tonuk. Malzeme Bazlı Tasarımda Fikir Geliştirme Süreci İçin “Yabancılaştırma” Aracı Önerisi. Bodrum Journal of Art and Design. 01 Ağustos 2026;5(2):279-97. doi:10.58850/bodrum.1765700