Araştırma Makalesi

Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi

Cilt: 5 Sayı: 2 1 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi

Öz

Bu çalışma, gözetim kapitalizminin reklam tasarımındaki görsel dile etkisini inceleyerek, dijital platform reklamlarının kişiselleştirilmiş estetik stratejiler yoluyla kullanıcı verilerini nasıl görünmez kıldığını açıklamayı amaçlamaktadır. Temel hedef, veri gözetiminin tasarımda nasıl estetize edildiğini ve bu sürecin kullanıcı-platform ilişkisini nasıl dönüştürdüğünü eleştirel bir çerçevede göstermektir. Yöntem olarak eleştirel görsel söylem analizi benimsenmiş; görsel metinlerin toplumsal, kültürel ve ideolojik bağlamlarda çözümlenmesiyle imgelerin üretim, dolaşım ve anlam rejimleri ortaya konmuştur. Renk, tipografi, kompozisyon ve imge seçimi gibi ögelerin gözetim mantığını nasıl gizlediği ya da meşrulaştırdığı sistematik biçimde incelenmiştir. Kapsam, 2023-2025 arasında amaçlı örnekleme ile seçilen reklamları içerir: Instagram’da Sephora ve Nike By You kampanyaları; TikTok’ta trendlere ve müziğe eklemlenen Dr Pepper reklamları; Google Ads’te arama geçmişine dayalı sağlık, seyahat ve finans görselleştirmeleri; YouTube’da içerik türüne göre hedeflenen teknoloji ve oyun reklamları; Meta Ads Library’de mikro hedeflemeli politik görseller. Veriler doğrudan gözlemle toplanmış; şeffaflık araçları ve güncel medya raporlarıyla desteklenmiştir. Analiz üç strateji saptamaktadır; kişiselleştirme, samimiyet ve güven inşası ile verinin estetize edilmesi. Bulgular, bu stratejilerin veri gözetimini estetik maskelerle görünmez kıldığını göstermektedir. “Performatif şeffaflık”, “kişiselleştirme illüzyonu” ve “estetik kamuflaj” kuramsal katkılar olarak önerilmektedir. Çalışma, gözetim kapitalizminin estetik bir rejim oluşturduğunu vurgulayarak, reklam tasarımında etik sorumluluk ve veri minimizasyonu önerileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AdImpact. (2024, 1 Temmuz). Updated 2024 political projections. AdImpact Reports.
  2. Andrejevic, M. (2020). Automated media. Routledge.
  3. Austin, J.L. (1962). How to do things with words. Oxford University Press.
  4. Awisee. (2025, 4 Haziran). How food & beverages brands go viral on TikTok? Awisee Blog. https://awisee.com/blog/food-and-beverage-tiktok-marketing/ (02.09.2025).
  5. Baldwin-Philippi, J. (2018). Data-driven campaigning. In N. Jomini Stroud & S. McGregor (Eds.), Digital discussions: How big data informs political communication (1st ed.). Routledge.
  6. Barthes, R. (1977). Image, music, text. Fontana Press.
  7. Benjamin, W. (2016). Tekniğin olanaklarıyla yeniden üretilebildiği çağda sanat yapıtı. Pasajlar (s. 50-87). Yapı Kredi Yayınları.
  8. Berger, J. (1972). Ways of seeing. BBC and Penguin Books.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görsel Tasarım, Grafik Tasarımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2025

Kabul Tarihi

8 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Karapekmez, A. V. (2026). Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi. Bodrum Journal of Art and Design, 5(2), 246-263. https://doi.org/10.58850/bodrum.1793585
AMA
1.Karapekmez AV. Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi. Bodrum Journal of Art and Design. 2026;5(2):246-263. doi:10.58850/bodrum.1793585
Chicago
Karapekmez, Artür Vahe. 2026. “Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi”. Bodrum Journal of Art and Design 5 (2): 246-63. https://doi.org/10.58850/bodrum.1793585.
EndNote
Karapekmez AV (01 Ağustos 2026) Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi. Bodrum Journal of Art and Design 5 2 246–263.
IEEE
[1]A. V. Karapekmez, “Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi”, Bodrum Journal of Art and Design, c. 5, sy 2, ss. 246–263, Ağu. 2026, doi: 10.58850/bodrum.1793585.
ISNAD
Karapekmez, Artür Vahe. “Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi”. Bodrum Journal of Art and Design 5/2 (01 Ağustos 2026): 246-263. https://doi.org/10.58850/bodrum.1793585.
JAMA
1.Karapekmez AV. Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi. Bodrum Journal of Art and Design. 2026;5:246–263.
MLA
Karapekmez, Artür Vahe. “Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi”. Bodrum Journal of Art and Design, c. 5, sy 2, Ağustos 2026, ss. 246-63, doi:10.58850/bodrum.1793585.
Vancouver
1.Artür Vahe Karapekmez. Reklam Tasarımında Gözetim Kapitalizminin Görsel Dile Etkisi. Bodrum Journal of Art and Design. 01 Ağustos 2026;5(2):246-63. doi:10.58850/bodrum.1793585