Yozgat Ekolojik Koşullarına Uygun Endüstriyel Yağlı Tohumlu Bitkiler: Pelemir (Cephalaria syriaca (L.) Schrad) ve Camelina (Camelina sativa (L.) Crantz)

Öz

Yozgat deniz seviyesinden 1300 m yükseklikte olup yarı kurak karasal iklime sahiptir. Yıllık yağış ortalama 595,7 mm'dir. İlin toplam tarım alanı 6 130 324 dekar olup, bu alanın yaklaşık %76'sında tarla bitkileri yetiştirilmektedir. Bu sahalarda, kuraklığa ve soğuğa dayanıklı ve sonbaharda ekilebilen çeşitli yağlı tohum bitkileri mevcut üretim deseni içinde değerlendirebilmek mümkündür. Bu kapsamda, tohumlarından elde edilen yağı farklı endüstri alanlarında (gıda, kozmetik, biyodizel vb.) kullanılabilen pelemir [Cephalaria syriaca (L.) Schrad] ve ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz]) öne çıkmaktadır. Bu bitkilerin iklim ve toprak seçiciliği çok düşük olup önemli alternatifler olarak dikkat çekmektedir

Anahtar Kelimeler

• Ketencik
• Kuraklık
• Pelemir
• Tarım
• Tohum yağı

Industrial Oilseed Crops for Yozgat Ecological Conditions: Pelemir (Cephalaria syriaca (L.) Schrad) and Camelina (Camelina sativa (L.) Crantz)

Öz

Yozgat has a semi-arid continental climate at an altitude of 1300 m above sea level. Annual precipitation is about 595.7 mm. The total agricultural area of the province is 6 130 324 decares, and field crops are grown in approximately 76% of this area. On the other hand, various oilseed plants that are drought and cold-resistant and can be planted in autumn can be evaluated within the current production pattern. In this context, pelemir [Cephalaria syriaca (L.) Schrad] and camelina [Camelina sativa (L.) Crantz] plants, its oil obtained from their seeds can be used in different fields of industry (food, cosmetics, biodiesel, etc.). Also these plants have very low climate and soil selectivity, drawing attention as important alternatives.

Anahtar Kelimeler

• Camelina
• cultivation
• cultivation
• Camelina
• cultivation
• cultivation
• drought
• pelemir
• seed oil

Kaynakça

1. Altıniğne, N. ve Saygın, E. (1985). Pelemir katımlı unlardan yapılan ekmeklerde bayatlama süresi. Gıda. 5, 323–332.
2. Anonim, (2013). Yozgat İli İmalat Sanayi Raporu.
3. Anonim, (2022). Yozgat tarım ürünleri neler, hangi ürünler yetişir? https://www.gidahatti.com/haber/11568918/yozgat-tarim-urunleri-neler-hangi-urunler-yetisir Access date: 21.10.2022.
4. Arslan, Y., Katar, D., Subaşı, İ. ve Kodaş, R. (2012). Farklı Azot ve Fosfor Dozlarının Pelemir Bitkisi (Cephalaria syriaca L.)’nin Verim ve Yağ Oranı Üzerine Olan Etkisinin Belirlenmesi. 1. Uluslararası Iğdır Sempozyumu.
5. Arslan, Y., Subaşı, İ., Yaşar, M., ve İşler, B. (2022). Pelemir (Cephalaria syriaca). Bölüm. ISBN: 978-625-8405-49-1, Chapter Page: 357-376.
6. Baytop, T. (1999). Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi. Ankara Nobel Tıp, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:464, ISBN: 9789754200218, İstanbul.
7. Berti, M., Wilckens, R., Fischer, S., Solis, A. and Johnson, B. (2011). Seeding date influence on camelina seed yield, yield components, and oil content in Chile. Industrial Crops and Products, 34(2), 1358-1365.
8. Chrząaszcz, M., Krzemiska, B., Szewczyk, C., and Szewczyk, K. (2021). Phenolic composition and antioxidant activity of plants belonging to the Cephalaria (Caprifoliaceae) genus. Plants, 10, 952.

9. Dağ Subaş, E. (2022). Farklı ekim zamanlarının ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz] bitkisinin verim ve verim öğeleri üzerine etkisinin değerlendirilmesi. Yozgat Bozok Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Bölümü Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
10. Ehrensing, D.T., Guy, S.O. (2008). Camelina. Oregon State University, Corvalis. http:// extension.oregonstate.edu/catalog/pdf/em/em8953-e.pdf. Access date: 01.10.2022
11. Eryılmaz, T., Şahin, S., Ertuğrul, M. ve Çelik, S.A. (2022). Ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz] yağı biyodizelinin ve karışım yakıtlarının fizikokimyasal özelliklerinin araştırılması. Konya Mühendislik Bilimleri Dergisi, 10(2), 287-300.
12. Flachowsky, G., Langbein, T., Böhme, H., Schneider, A., and Aulrich, K. (2011). Effect of false flax expeller combined with short-term vitamin E supplementation in pig feeding on the fatty acid pattern, vitamin E concentration and oxidative stability of various tissues. J Anim Physiol Anim Nutr, 78, 187–195.
13. Gokturk, R.S., and Sumbul, H.A. (2014). Taxonomic revision of the genus cephalaria (Caprifoliaceae) in Turkey. Turkish. J. Bot., 38, 927–968. https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/20190523172453_0.pdf. Access date: 02.11.2022
14. Iskandarov, U., Kim, H.J., and Cahoon, E.B. (2014). Plant and Bioenergy. SpringerLink, Volume: 4, Paper page:1 31-140 ISBN: 978-1-4614-9329-7, Switzerland. Katar, D., Arslan, Y., Subaşı, İ., and Kodaş, R. (2012). Ankara ekolojik koşullarında farklı ekim zamanlarının Pelemir bitkisi (Cephalaria syriaca)’nin verim ve verim ögelerine etkisi. Biological Diversity and Conservation, 5(3), 48- 53.
15. McVay, K.A., and Lamb, P.F. (2008). Camelina production in Montana, Montana State University Extension Field Crops, D-16, 1-8.
16. MGM, (2022). Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=YOZGAT Erişim Tarihi: 21.10.2022. Moser, B.R. (2010). Camelina (Camelina sativa L.) oil as a biofuels feedstock: golden opportunity or false hope? Lipid Technol., 22, 270–273.
17. Sezgin, M., Tezcan, H., Şahin, M., Arslan, Y., Subaşı, İ., Demir, İ., Koç, H. (2017). Bazı pelemir (Cephalaria syriaca L.) genotiplerinin Türkiye’nin farklı ekolojik koşullarında verim ve kalite değerlerinin belirlenmesi. KSÜ Doğa Bil. Derg., 20(Özel Sayı), 192-195.
18. TUİK, (2022). Türkiye İstatistik Kurumu, Bitkisel Üretim İstatistikleri. https://www.tuik.gov.tr. Erişim Tarihi: 21.10.2022
19. Urbaniak, S.D., Caldwell, C.D., Zheljazkov, V.D., Lada, R., and Luan, L. (2008). The effect of cultivar and applied nitrogen on the performance of Camelina sativa L. in the Maritime Provinces of Canada. Canadian Journal of Plant Science, 88(1), 111-119.
20. Zubr, J. (1997). Oil-seed crop: Camelina sativa. Industrial crops and products, 6(2), 113-119.