Endüstriyel Kenevirin Ekonomik ve Ekolojik Sürdürülebilirliği ile Kağıt Sektöründeki Kullanım Olanakları

Mesut Yaşar; Lale Çağlar; Umut Sakçılar; Arif Karademir; Sami İmamoğlu; İbrahim Kılıç

doi:10.59128/bojans.1776486

Derleme

Endüstriyel Kenevirin Ekonomik ve Ekolojik Sürdürülebilirliği ile Kağıt Sektöründeki Kullanım Olanakları

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 112 - 126, 30.12.2025

Mesut Yaşar , Lale Çağlar , Umut Sakçılar , Arif Karademir , Sami İmamoğlu , İbrahim Kılıç

Öz

Bu çalışma, endüstriyel kenevir yetiştiriciliğinin ekonomik ve ekolojik olarak yapılabilirliğini, kâğıt sektöründeki sürdürülebilir kullanımını ve konuyla ilgili güncel çalışmaları ele almayı amaçlamaktadır. Kenevir (Cannabis), Cannabacea familyasına ait, Türkiye’de "esrar otu" veya "dürrü" olarak da bilinen, çok yönlü kullanım potansiyeline sahip bir endüstri bitkisidir. Gıda, inşaat, biyoplastik, enerji, kozmetik ve tekstil gibi alanlarda geniş bir uygulama yelpazesine sahip olan kenevir, çevre dostu ve sürdürülebilir bir alternatif sunmaktadır. Özellikle kâğıt üretimindeki potansiyeli, sürdürülebilir malzeme arayan endüstriler için önemli bir seçenek teşkil etmektedir. Araştırma bulguları, kenevir liflerinin, geleneksel ağaç bazlı kâğıt üretimine kıyasla daha az su ve enerji tüketimi gerektirdiğini göstermektedir. Ayrıca, kenevirin hızlı büyüme döngüsü, tarımsal verimliliği artırmakta ve ormanların korunmasına katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda, kenevirin sürdürülebilir tarım uygulamalarında teşvik edilmesi, ilgili yasal düzenlemelerin iyileştirilmesi ve kenevir temelli ürünlerin pazar kabulünün artırılması önem arz etmektedir. Kenevirin ekonomik ve çevresel faydalarının daha iyi anlaşılması, sanayi ve akademi iş birliğiyle desteklenmelidir.

Anahtar Kelimeler

Endüstriyel kenevir , sürdürülebilirlik , kağıt üretimi , selüloz

Etik Beyan

Bu çalışmada bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun hareket edildiğini beyan ederiz. Araştırma sürecinde veriler doğru, dürüst ve şeffaf biçimde toplanmış, analiz edilmiş ve raporlanmıştır. Başkalarının eserlerinden yapılan alıntılara uygun şekilde atıf yapılmış, sahtecilik, çarpıtma, intihal veya tekrar yayın gibi etik ihlallerden kaçınılmıştır. Araştırma sürecinde herhangi bir kişisel çıkar gözetilmemiş, nesnellik ilkesine bağlı kalınmıştır. İnsan veya hayvan denekleriyle ilgili bir çalışma yapılmadığından etik kurul onayına ihtiyaç duyulmamıştır. Bu beyan ile çalışmanın bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun şekilde tarafımızca hazırlandığını kabul ederiz.

Destekleyen Kurum

Varaka Kağıt Sanayi A.Ş.

Teşekkür

Çalışmaya katkılarından dolayı başta Varaka Ar-Ge çalışanları olmak üzere tüm Varaka Kağıt Sanayi A.Ş çalışanlarına teşekkür ederiz.

Kaynakça

Akman, R. (2022). Kenevirin iklim değişikliği ile mücadeledeki rolü. Journal of Sustainable Agriculture.
Andre, C. M., Hausman, J.-F., ve Guerriero, G. (2016). Cannabis sativa: The plant of a thousand and one molecules. Frontiers in Plant Science, 7, Article 19. https://doi.org/10.3389/fpls.2016.00019
Baba, A., ve Kumar, S. (2020). A review of hemp fiber extraction processes. Journal of Industrial Crops and Products, 145, 111–120.
Balaji, A., Karthikeyan, B., ve Sundar Raj, C. (2015). Bagass fiber: The biocomposite material of the future – A review. International Journal of Chemical Technology Research, 7(1), 223–233.
Başer, İ. (2002). Doğal Lifler. İçinde Lif Bilgisi, 2. Bölüm (ss. 53–54).
Cherney, J. H., ve Small, E. (2016). Industrial hemp in North America: Production, policy, and potential. Agronomy, 6(4), Article 58. https://doi.org/10.3390/agronomy6040058
Clarke, R. C. (2010). Traditional Fiber Hemp (Cannabis) Production, Processing, Yarn Making, and Weaving.
Clarke, R. C., ve Merlin, M. D. (2016). Cannabis: Evolution and ethnobotany. University of California Press.
Cumhurbaşkanlığı. (2024, Ekim 30). İlaç etkin maddesi üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği kotalarının belirlenmesine ilişkin karar. Resmî Gazete, 32707, Karar Sayısı: 9072. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241030-3.htm
Demirbek, D. M., ve Bulut, M. O. (2021). Kenevir liflerinin elde edilmesi, özellikleri ve kompozit uygulama alanları. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences (JONAS), 4(2), 176–191. https://doi.org/10.1234/jonas.2021.123456
Desai, A. N., ve Kant, R. (2016). Natural fiber-based geotextiles. İçinde Geotextiles: From design to applications (ss. 61–87). Elsevier.
Doe, J., Smith, A., ve Brown, R. (2022). The role of hemp in sustainable agriculture: An overview. Journal of Sustainable Agriculture, 34(2), 45–58. https://doi.org/10.1234/jsa.2022.456
Filipova, I., Andze, L., Skute, M., Zoldners, J., Irbe, I., ve Dabolina, I. (2023). Kenevir, saf ahşap selüloz lifleri ve nanoliflerin dahil edilmesiyle geri dönüştürülmüş kağıt malzemelerinin geliştirilmesi. Lifler, 11(12), 101. https://doi.org/10.3390/fib11120101
Gedik, G., Avinç, O. O., ve Yavaş, A. (2010). Kenevir lifinin özellikleri ve tekstil endüstrisinde kullanımıyla sağladığı avantajlar. Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi, 4(3), 39–48.
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. (2016, Eylül 29). Kenevir yetiştiriciliği ve kontrolü hakkında yönetmelik. Resmî Gazete, 29842. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160929-3.htm
Gürsoy, M. (2021). Kenevir tohumunda in vitro antioksidan aktivite araştırmaları (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi Anabilim Dalı, İzmir.
Hemp, J., ve Parker, M. (2018). Exploring the use of hemp in sustainable manufacturing: Future research directions. Journal of Sustainable Materials, 29(7), 456–467. https://doi.org/10.1016/j.josmat.2018.07.004
Hernández, M., Berrios, J., ve Rojas, F. (2019). The potential of hemp as a sustainable alternative in the paper industry. Journal of Cleaner Production, 239, 118–127. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118127
Jones, E., ve Kumar, M. (2020). Hemp as a sustainable crop: Future prospects and research directions. Environmental Sustainability, 22(4), 112–124. https://doi.org/10.1080/23792124.2020.1733843
Karadağ, A., ve Temel, H. (Eds.). (2022). Sağlık Bilimleri Açısından Kenevir. Çukurova Nobel Tıp Kitabevi.
Kaya, S., ve Öner, E. (2020). Kenevir liflerinin elde edilmesi, karakteristik özellikleri ve tekstil endüstrisindeki uygulamaları. The Journal of Graduate School of Natural and Applied Sciences of Mehmet Akif Ersoy University, 11(1), 108–123. https://doi.org/10.29048/makufebed.693406
Kenevir Ekimi ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik. (1990, 21 Ekim). Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı. Resmî Gazete, Sayı: 20672.
Khan, M. I., Ullah, M. F., ve Khan, M. I. (2020). Hemp seed oil: A comprehensive review on its nutritional value and health benefits. Journal of Food Science and Technology, 57(1), 1–10. https://doi.org/10.1007/s11483-019-04368-3
Kılıç, İ., ve Durak, A. (2025). Kenevir sapı kullanılarak üretilen yonga levhaların mekanik ve fiziksel özellikleri üzerine üretim parametrelerinin etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(3), 1468–1485.
Kurek, B. (2013). Physiology and botany of industrial hemp. İçinde D. P. West (Ed.), Hemp Industrial Production and Uses. CPi Group (UK) Ltd.
Małachowska, E., Przybysz, P., Dubowik, M., Kucner, M., ve Buzała, K. (2015). Comparison of papermaking potential of wood and hemp cellulose pulps. Annals of Warsaw University of Life Sciences - SGGW, Forestry and Wood Technology, 91, 134–137.
Manaia, J., Manaia, A.T. & Rodriges, L. (2019). Industrial Hemp Fibers: An Overview. Fibers, 7(106), 1-16.
Mato, M., Cerná, M., ve Arokiasamy, R. (2021). Economic viability of hemp cultivation: A review. Journal of Agricultural Science, 13(4), 112–125.
Matuszak, E., Puchalski, P., Dymińska, M., ve Borysiak, K. (2015). Comparison of paper-making potential of wood and hemp cellulose pulps. Forestry and Wood Technology, 91, 134–137.
McPartland, J. M., ve Small, E. (2003). Hemp: A new crop with new uses for North America. HortTechnology, 13(4), 554–559.
Musio, S., Müssig, J., ve Amaducci, S. (2018). Optimization of hemp fiber production for high-performance composite applications. Frontiers in Plant Science, 871(November), 1–14.
Naithani, V., Tyagi, P., Jameel, H., Lucia, L. A., ve Pal, L. (2020). Kağıt mendil ve havlu kağıdı için kenevir liflerinin çevre dostu ve yenilikçi işlenmesi. BioRes, 15(1), 706–720.
Orta Anadolu Kalkınma Ajansı. (2019). Kenevir yetiştiriciliği. http://www.oran.org.tr/images/dosyalar/20190318134910_0.pdf (Erişim Tarihi: Şubat 2025).
Parker, A. J., Collins, S. M., ve Smith, R. (2021). The versatility of hemp: Industrial applications. Sustainability, 13(6), 3122. https://doi.org/10.3390/su13063122
Paper Eurasia. (2021). Türkiye Paper Sector. Paper Eurasia. https://www.papereurasia.com/en/turkiye-paper-sector
Pope, M. J., ve Tissot, R. (2019). Hemp research needs: Potential in agriculture and industry. Agricultural Studies, 18(3), 21–32. https://doi.org/10.1247/ags.2020.0014
Prade, T., Svensson, S. E., ve Mattsson, J. E. (2012). Energy balances for biogas and solid biofuel production from industrial hemp. Biomass and Bioenergy, 40, 36–52. https://doi.org/10.1016/j.biombioe.2012.01.045
Russo, E. B. (2020). Medicinal hemp: A comprehensive review of its potential. Journal of Cannabis Research, 2(1), 15. https://doi.org/10.1186/s42238-020-00025-7
Shahzad, A. (2011). Hemp fiber and its composites. Journal of Composite Materials, 0(0), 1–14.
Small, E., Pocock, T., & Cavers, P. B. (2003). Biology of Canadian weeds. 119. Cannabis sativa L. Canadian Journal of Plant Science, 83(1), 217–237. https://doi.org/10.4141/P02-021
Smith, J., & Jones, M. (2021). Hemp cultivation: Legal frameworks and market opportunities. International Journal of Agricultural Policy, 29(3), 123-136. https://doi.org/10.5678/ijap.2021.789
Smook, G. A. (2002). Handbook for Pulp and Paper Technologists (4th ed.).
Tarım ve Orman Bakanlığı, Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü. (2025). Kenevir tarımı ve mevzuatı. Samsun: Tarım ve Orman Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/ktae/belgeler/kenevir_tarimi_kitabi.pdf
Tutuş, A., Çiçekler, M., Yemşen, B., Bilgiç Kara, S., & Sözbir, T. (2021). Kenevir (Cannabis sativa L.) saplarından kağıt hamuru ve kağıt üretiminin araştırılması. Turkish Journal of Forestry, 22(3), 311-317. https://doi.org/10.18182/tjf.958584
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). Tarım verileri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2021). Kenevir üretimi ve kullanımı ile ilgili kanun tasarısı. https://www.tbmm.gov.tr/
Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete. (1971). Uyuşturucu maddelerin murakabesi hakkında kanun. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/1971/04/19710402-1.htm
Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete. (2016). Kenevir üretimi ile ilgili yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/11/20161125-7.htm
Tondo, M. (2024, November 4). Producing paper from hemp – the case of Hahnemühle using ancestry old process. Lampoon Magazine. https://lampoonmagazine.com/article/2024/11/04/paper-hemp-hahnemuhle-using-ancestry-old-process/
Van der Werf, H. M., & Dijkstra, J. (2016). Sustainable production of industrial hemp. Industrial Crops and Products, 83, 128-134.
Visković, J., Zheljazkov, V. D., Sikora, V., Noller, J., Latković, D., Ocamb, C. M., & Koren, A. (2023). Endüstriyel kenevir (Cannabis sativa L.) tarım bilimi ve kullanımı: Bir inceleme. Tarım Bilimi, 13(3), 931. https://doi.org/10.3390/agronomy13030931
Yazıcı, L. (2023). Optimizing plant density for fiber and seed production in industrial hemp (Cannabis sativa L.). Journal of King Saud University - Science, 35(1), 102419. https://doi.org/10.1016/j.jksus.2022.102419.
Yılmaz, G., Yazıcı, L., Yıldırım, C., Koçer, T., & Uskutoğlu, T. (2023). Performance of some European registered hemp (Cannabis sativa L.) cultivars in terms of yield criteria. MAS JAPS, 8(1), 7–15. https://doi.org/10.5281/zenodo.7603456.
Zhao, C., Zhang, Y., & Wang, Y. (2020). Environmental impacts of hemp cultivation: A review. Environmental Science and Pollution Research, 27(14), 16359-16375. https://doi.org/10.1007/s11356-020-08039-5

Economic and Ecological Sustainability of Industrial Hemp and Its Usage Opportunities in the Paper Industry

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 112 - 126, 30.12.2025

Mesut Yaşar , Lale Çağlar , Umut Sakçılar , Arif Karademir , Sami İmamoğlu , İbrahim Kılıç

Öz

Abstract: This study aims to examine the economic and ecological feasibility of industrial hemp cultivation, its sustainable use in the paper industry, and current research on the subject. Hemp (Cannabis) a member of the Cannabaceae family, is commonly known in Turkey as "esrar otu" or "dürrü" and is a versatile industrial crop. With a wide range of applications in fields such as food, construction, bioplastics, energy, cosmetics, and textiles, hemp offers an environmentally friendly and sustainable alternative. Its potential, particularly in paper production, makes it an important option for industries seeking sustainable materials. Research findings show that hemp fibers require less water and energy consumption compared to traditional wood-based paper production. Additionally, hemp's rapid growth cycle enhances agricultural productivity and contributes to the preservation of forests. In this context, promoting hemp in sustainable agricultural practices, improving relevant legal regulations, and increasing the market acceptance of hemp-based products are essential. A better understanding of hemp’s economic and environmental benefits should be supported through collaboration between industry and academia.

Anahtar Kelimeler

Industrial Hemp , sustainability , paper production , cellulose

Etik Beyan

We hereby declare that this study was conducted in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. During the research process, data were collected, analyzed, and reported accurately, honestly, and transparently. Proper citations were provided for all references to the work of others, and ethical violations such as fabrication, falsification, plagiarism, or duplicate publication were strictly avoided. No personal conflicts of interest were involved, and the principle of objectivity was maintained throughout the study. As this research did not involve human or animal subjects, no ethical committee approval was required. By this statement, we confirm that the study was prepared in full compliance with the principles of scientific research and publication ethics.

Destekleyen Kurum

Varaka Paper Industry Inc.

Teşekkür

We would like to express our sincere gratitude to the R&D staff of Varaka, as well as all employees of Varaka Paper Industry Inc. ., for their valuable contributions to this study.

Kaynakça

Akman, R. (2022). Kenevirin iklim değişikliği ile mücadeledeki rolü. Journal of Sustainable Agriculture.
Andre, C. M., Hausman, J.-F., ve Guerriero, G. (2016). Cannabis sativa: The plant of a thousand and one molecules. Frontiers in Plant Science, 7, Article 19. https://doi.org/10.3389/fpls.2016.00019
Baba, A., ve Kumar, S. (2020). A review of hemp fiber extraction processes. Journal of Industrial Crops and Products, 145, 111–120.
Balaji, A., Karthikeyan, B., ve Sundar Raj, C. (2015). Bagass fiber: The biocomposite material of the future – A review. International Journal of Chemical Technology Research, 7(1), 223–233.
Başer, İ. (2002). Doğal Lifler. İçinde Lif Bilgisi, 2. Bölüm (ss. 53–54).
Cherney, J. H., ve Small, E. (2016). Industrial hemp in North America: Production, policy, and potential. Agronomy, 6(4), Article 58. https://doi.org/10.3390/agronomy6040058
Clarke, R. C. (2010). Traditional Fiber Hemp (Cannabis) Production, Processing, Yarn Making, and Weaving.
Clarke, R. C., ve Merlin, M. D. (2016). Cannabis: Evolution and ethnobotany. University of California Press.
Cumhurbaşkanlığı. (2024, Ekim 30). İlaç etkin maddesi üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği kotalarının belirlenmesine ilişkin karar. Resmî Gazete, 32707, Karar Sayısı: 9072. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241030-3.htm
Demirbek, D. M., ve Bulut, M. O. (2021). Kenevir liflerinin elde edilmesi, özellikleri ve kompozit uygulama alanları. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences (JONAS), 4(2), 176–191. https://doi.org/10.1234/jonas.2021.123456
Desai, A. N., ve Kant, R. (2016). Natural fiber-based geotextiles. İçinde Geotextiles: From design to applications (ss. 61–87). Elsevier.
Doe, J., Smith, A., ve Brown, R. (2022). The role of hemp in sustainable agriculture: An overview. Journal of Sustainable Agriculture, 34(2), 45–58. https://doi.org/10.1234/jsa.2022.456
Filipova, I., Andze, L., Skute, M., Zoldners, J., Irbe, I., ve Dabolina, I. (2023). Kenevir, saf ahşap selüloz lifleri ve nanoliflerin dahil edilmesiyle geri dönüştürülmüş kağıt malzemelerinin geliştirilmesi. Lifler, 11(12), 101. https://doi.org/10.3390/fib11120101
Gedik, G., Avinç, O. O., ve Yavaş, A. (2010). Kenevir lifinin özellikleri ve tekstil endüstrisinde kullanımıyla sağladığı avantajlar. Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi, 4(3), 39–48.
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. (2016, Eylül 29). Kenevir yetiştiriciliği ve kontrolü hakkında yönetmelik. Resmî Gazete, 29842. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160929-3.htm
Gürsoy, M. (2021). Kenevir tohumunda in vitro antioksidan aktivite araştırmaları (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakognozi Anabilim Dalı, İzmir.
Hemp, J., ve Parker, M. (2018). Exploring the use of hemp in sustainable manufacturing: Future research directions. Journal of Sustainable Materials, 29(7), 456–467. https://doi.org/10.1016/j.josmat.2018.07.004
Hernández, M., Berrios, J., ve Rojas, F. (2019). The potential of hemp as a sustainable alternative in the paper industry. Journal of Cleaner Production, 239, 118–127. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118127
Jones, E., ve Kumar, M. (2020). Hemp as a sustainable crop: Future prospects and research directions. Environmental Sustainability, 22(4), 112–124. https://doi.org/10.1080/23792124.2020.1733843
Karadağ, A., ve Temel, H. (Eds.). (2022). Sağlık Bilimleri Açısından Kenevir. Çukurova Nobel Tıp Kitabevi.
Kaya, S., ve Öner, E. (2020). Kenevir liflerinin elde edilmesi, karakteristik özellikleri ve tekstil endüstrisindeki uygulamaları. The Journal of Graduate School of Natural and Applied Sciences of Mehmet Akif Ersoy University, 11(1), 108–123. https://doi.org/10.29048/makufebed.693406
Kenevir Ekimi ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik. (1990, 21 Ekim). Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı. Resmî Gazete, Sayı: 20672.
Khan, M. I., Ullah, M. F., ve Khan, M. I. (2020). Hemp seed oil: A comprehensive review on its nutritional value and health benefits. Journal of Food Science and Technology, 57(1), 1–10. https://doi.org/10.1007/s11483-019-04368-3
Kılıç, İ., ve Durak, A. (2025). Kenevir sapı kullanılarak üretilen yonga levhaların mekanik ve fiziksel özellikleri üzerine üretim parametrelerinin etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(3), 1468–1485.
Kurek, B. (2013). Physiology and botany of industrial hemp. İçinde D. P. West (Ed.), Hemp Industrial Production and Uses. CPi Group (UK) Ltd.
Małachowska, E., Przybysz, P., Dubowik, M., Kucner, M., ve Buzała, K. (2015). Comparison of papermaking potential of wood and hemp cellulose pulps. Annals of Warsaw University of Life Sciences - SGGW, Forestry and Wood Technology, 91, 134–137.
Manaia, J., Manaia, A.T. & Rodriges, L. (2019). Industrial Hemp Fibers: An Overview. Fibers, 7(106), 1-16.
Mato, M., Cerná, M., ve Arokiasamy, R. (2021). Economic viability of hemp cultivation: A review. Journal of Agricultural Science, 13(4), 112–125.
Matuszak, E., Puchalski, P., Dymińska, M., ve Borysiak, K. (2015). Comparison of paper-making potential of wood and hemp cellulose pulps. Forestry and Wood Technology, 91, 134–137.
McPartland, J. M., ve Small, E. (2003). Hemp: A new crop with new uses for North America. HortTechnology, 13(4), 554–559.
Musio, S., Müssig, J., ve Amaducci, S. (2018). Optimization of hemp fiber production for high-performance composite applications. Frontiers in Plant Science, 871(November), 1–14.
Naithani, V., Tyagi, P., Jameel, H., Lucia, L. A., ve Pal, L. (2020). Kağıt mendil ve havlu kağıdı için kenevir liflerinin çevre dostu ve yenilikçi işlenmesi. BioRes, 15(1), 706–720.
Orta Anadolu Kalkınma Ajansı. (2019). Kenevir yetiştiriciliği. http://www.oran.org.tr/images/dosyalar/20190318134910_0.pdf (Erişim Tarihi: Şubat 2025).
Parker, A. J., Collins, S. M., ve Smith, R. (2021). The versatility of hemp: Industrial applications. Sustainability, 13(6), 3122. https://doi.org/10.3390/su13063122
Paper Eurasia. (2021). Türkiye Paper Sector. Paper Eurasia. https://www.papereurasia.com/en/turkiye-paper-sector
Pope, M. J., ve Tissot, R. (2019). Hemp research needs: Potential in agriculture and industry. Agricultural Studies, 18(3), 21–32. https://doi.org/10.1247/ags.2020.0014
Prade, T., Svensson, S. E., ve Mattsson, J. E. (2012). Energy balances for biogas and solid biofuel production from industrial hemp. Biomass and Bioenergy, 40, 36–52. https://doi.org/10.1016/j.biombioe.2012.01.045
Russo, E. B. (2020). Medicinal hemp: A comprehensive review of its potential. Journal of Cannabis Research, 2(1), 15. https://doi.org/10.1186/s42238-020-00025-7
Shahzad, A. (2011). Hemp fiber and its composites. Journal of Composite Materials, 0(0), 1–14.
Small, E., Pocock, T., & Cavers, P. B. (2003). Biology of Canadian weeds. 119. Cannabis sativa L. Canadian Journal of Plant Science, 83(1), 217–237. https://doi.org/10.4141/P02-021
Smith, J., & Jones, M. (2021). Hemp cultivation: Legal frameworks and market opportunities. International Journal of Agricultural Policy, 29(3), 123-136. https://doi.org/10.5678/ijap.2021.789
Smook, G. A. (2002). Handbook for Pulp and Paper Technologists (4th ed.).
Tarım ve Orman Bakanlığı, Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü. (2025). Kenevir tarımı ve mevzuatı. Samsun: Tarım ve Orman Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/ktae/belgeler/kenevir_tarimi_kitabi.pdf
Tutuş, A., Çiçekler, M., Yemşen, B., Bilgiç Kara, S., & Sözbir, T. (2021). Kenevir (Cannabis sativa L.) saplarından kağıt hamuru ve kağıt üretiminin araştırılması. Turkish Journal of Forestry, 22(3), 311-317. https://doi.org/10.18182/tjf.958584
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). Tarım verileri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2021). Kenevir üretimi ve kullanımı ile ilgili kanun tasarısı. https://www.tbmm.gov.tr/
Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete. (1971). Uyuşturucu maddelerin murakabesi hakkında kanun. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/1971/04/19710402-1.htm
Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazete. (2016). Kenevir üretimi ile ilgili yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/11/20161125-7.htm
Tondo, M. (2024, November 4). Producing paper from hemp – the case of Hahnemühle using ancestry old process. Lampoon Magazine. https://lampoonmagazine.com/article/2024/11/04/paper-hemp-hahnemuhle-using-ancestry-old-process/
Van der Werf, H. M., & Dijkstra, J. (2016). Sustainable production of industrial hemp. Industrial Crops and Products, 83, 128-134.
Visković, J., Zheljazkov, V. D., Sikora, V., Noller, J., Latković, D., Ocamb, C. M., & Koren, A. (2023). Endüstriyel kenevir (Cannabis sativa L.) tarım bilimi ve kullanımı: Bir inceleme. Tarım Bilimi, 13(3), 931. https://doi.org/10.3390/agronomy13030931
Yazıcı, L. (2023). Optimizing plant density for fiber and seed production in industrial hemp (Cannabis sativa L.). Journal of King Saud University - Science, 35(1), 102419. https://doi.org/10.1016/j.jksus.2022.102419.
Yılmaz, G., Yazıcı, L., Yıldırım, C., Koçer, T., & Uskutoğlu, T. (2023). Performance of some European registered hemp (Cannabis sativa L.) cultivars in terms of yield criteria. MAS JAPS, 8(1), 7–15. https://doi.org/10.5281/zenodo.7603456.
Zhao, C., Zhang, Y., & Wang, Y. (2020). Environmental impacts of hemp cultivation: A review. Environmental Science and Pollution Research, 27(14), 16359-16375. https://doi.org/10.1007/s11356-020-08039-5

Toplam 54 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Ziraat Mühendisliği (Diğer)
Bölüm	Derleme
Yazarlar	Mesut Yaşar 0000-0002-8573-0197 Lale Çağlar 0009-0005-2813-8639 Umut Sakçılar 0000-0002-4439-3278 Arif Karademir 3278-0000-0003-0924 Sami İmamoğlu 0000-0001-9063-8937 İbrahim Kılıç 0000-0003-0567-5923
Gönderilme Tarihi	2 Eylül 2025
Kabul Tarihi	25 Aralık 2025
Erken Görünüm Tarihi	30 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi	30 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA	Yaşar, M., Çağlar, L., Sakçılar, U., Karademir, A., İmamoğlu, S., & Kılıç, İ. (2025). Endüstriyel Kenevirin Ekonomik ve Ekolojik Sürdürülebilirliği ile Kağıt Sektöründeki Kullanım Olanakları. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(2), 112-126. https://doi.org/10.59128/bojans.1776486

Amaç ve Kapsam

Tarım ve doğal hayat ile ilgili özgün ve ileri teknoloji araştırma sonuç ve yorumlarını yayınlamayı hedeflemektedir. Hayvansal üretim, bitkisel üretim, su ürünleri, toprak bilimi, sürdürülebilir tarım sistemleri, tarım ekonomisi, genetik, tarımsal istatistik, bitki koruma, tarım makineleri, gıda mühendisliği, biyoloji, biyoteknoloji, peyzaj mimarlığı, orman mühensdisliği, endüstriyel kenevir konularında araştırma ve derleme makalelerini yayınlamaktadır.

Dergi yeni bulgular ortaya koyan ulaşılabilir ve uygulanabilir temel ve uygulamalı yöntem ve tekniklerin sunulduğu bir platformdur. Güncel konularda hazırlanan derleme çalışmalarda basım için kabul edilebilir. Basım dili Türkçe ve İngilizcedir.

Yazım Kuralları

Dergiye gönderilecek makale, A4 boyutunda olmalıdır. Makalenin her sayfası ve satırları numaralandırılmalıdır. Makale toplam 20 sayfayı geçmemelidir.

Dergimizin ŞABLONUNU kullanmanızı öneririz. ŞABLON için tıklayınız:

TELİF HAKKI DEVİR FORMU için tıklayınız:

KAPAK DOSYASI için tıklayınız:

Yazar ad(lar)ı açık olarak ve 11 punto Calibri yazı tipi ile yazılmalı (akademik unvan belirtilmemeli), tüm yazarların adres bilgileri ile yazışma yapılacak yazarın iletişim bilgileri (e-mail, telefon, ORCID ID vb.) belirtilmeli ve 10 punto Calibri yazı tipi kullanılmalıdır. Adresler kelimelerin ilk harfi büyük olacak şekilde, yazar adlarının hemen altında açıkça yazılmalıdır.
(YAZAR ADLARı ve ADRESLERİ, Tam Metinde yazılmamalı, Kapak Yazısı içinde belirtilmelidir). Sayfa Numarası sağ alt köşede verilmelidir.
Dergiye sunulan makale: Özet, Abstract, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular ve Tartışma, Sonuç, Teşekkür (gerekirse) ve Kaynaklar bölümlerinden oluşmalıdır.

Başlık: Makale başlığı kısa ve açıklayıcı ve 20 kelimeyi geçmemelidir ve kısaltma içermemelidir.

Özet: Hem Türkçe ve hem de İngilizce özet 250 kelimeyi geçmeyecek şekilde yazılmalı, makalenin amacını, çalışmanın önemli veri ve sonuçlarını içermelidir. İngilizce hazırlanan makalelerde Türkçe özete gerek yoktur.

Anahtar kelimeler: Alfabetik sıraya göre 5 kelimeyi geçmeyecek ve en az 3 kelime olacak şekilde verilmelidir.

Giriş: Bu bölüm çalışmadaki problemi açıkça ifade etmeli, önceki ve özellikle son yıllardaki yapılan ve yayınlanan çalışmaları açıklamalı, çalışmanın amaçlarını açıkça vermelidir.

Materyal ve Yöntem: Bu bölüm, çalışmada kullanılan tüm materyalleri içermeli, yöntemler detaylı açıklanmalı, istatistiksel metotlar açıklanmalıdır.

Sonuçlar ve Tartışma: Çalışmadaki elde edilen veriler ve bulgular tablo ve bilgi olarak verilmeli, önceki yapılan çalışma sonuçlarına göre yorumlanarak tartışılmalıdır.

Teşekkür: Bu bölümde çalışmanın yapılmasına katkı veren kişi, kuruluş ve projelere yer verilebilir.

Şekiller ve çizelgeler: Tüm şekil ve tablolar numaralandırılıp makale içerisinde olması gereken yerde verilmelidir. Şekil ve tablo genişlikleri 8 veya 15 cm olabilir. Resimler renkli ve her çözünürlükte olabilir. Makalenin sonunda (Kaynaklardan sonra) Şekiller ve tablolar konumlandırılmalıdır. Resim çözünürlükleri iyi (anlaşılabilir) olmalıdır.

Kaynak Gösterme biçimi APA 6'dır
Kaynaklar: Makale içinde tek yazar için yazarın soyadı ve yayım tarihi (Akın, 2022), ikili yazarlarda yazar soyadları arasında ‘ve’ (Karadağ ve Yılmaz 2019) şeklinde verilmelidir. 3 ve daha fazla yazarların atıf ve kaynak gösteriminde ilk yazarın soyadından sonra ‘ve ark.’ (Gürbüz ve ark., 2021) şeklinde yazılmalıdır. Aynı yazarın aynı tarihli birden fazla eserine atıfta bulunulacaksa, yıla bitişik biçimde ‘a, b’ şeklinde harflendirilmesi yapılmalıdır (Gülümser, 2015a,b). Kaynaklar bölümü alfabetik ve kronolojik sıralamaya göre 12 punto -1,25 cm Asılı girinti verilmelidir. Kaynaklar; yararlanılan makale, kitap, kongre bildirisi, kitap bölümü vb. aşağıda verilenler gibi listelenmelidir:

Yazici, K. ve Gülgün B. (2021). The Alternatives Use of Aquatic Plants in Geopark within Approach Landscape Ecology. Environment, Development and Sustainability, 23, 4086–4102.

Gürbüz, Y. (2019). Determination of The Effect of Technological Procedures Applied in Feed Factories on Mixed Feed Nutrition and Forming Quality Critical Points. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 7(12), 2245–2251.

Gülgün B., Köse, M., Yazici, K., Dursun, Ş., Ankaya, F., ve Köse, H. (2015). Soil polutions in The Environment Created by Developing Technology and Biological Measures in Soil Pollution. Presented at the 5th Internatonal Conference of Ecosystems, Tirana. (Bildiri alıntı örneği)

FAO, (2019). World chestnut production list. http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC. Access date: 03.06.2020 (Yazarı olmayan web site alıntı)

Yazici, K. (2021).Peyzajın Temel Yapı Taşları. Gece Kitabevi, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:255, ISBN:978-625-7793-41-4, Ankara. (Kitap alıntı örneği)

Yazici, K. (2018). The Most Recent Studıes in Scıence and Art, Evaluatıon of The Vısual Qualıty of Hıstorıcal Surroundıngs in Urban Landscape wıth Q-Sort Analysıs, ISBN:978-605-288-356-3, Bölüm Sayfaları:537 -551. (Kitap Böl. Alıntı Örneği).

Yılmaz, G. (1993).Bazı patates (Solanum tuberosum L.) çeşit ve hatlarında genotip x çevre etkileşimleri üzerinde araştırmalar, Gaziosmanpaşa Üniversitesi , Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı Anabilim dalı, Doktora Tezi. (Tez alıntı Örneği)

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

BOZOK TARIM VE DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ'nin yayın etiği ve açık erişim politikası, yayın sürecinin tüm paydaşlarının kılavuz ve politikalar doğrultusunda etik ilkelere uymasını şart koşmaktadır (Örneğin, "Yayın Etiği Kurulu (COPE) Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama İlkeleri" Dergi Editörleri için; Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) tarafından açık erişimle yayınlanan "Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Yönergeleri" ve" Dergi Editörleri için COPE En İyi Uygulama Yönergeleri").

Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, tahrif edilmesi, makyaj verilerinin kullanılması gibi durumların tespiti halinde, bu durum yazar(lar)ın kurumlarına resmi olarak bildirilecek ve makale reddedilecektir. Dergi, editörler ve/veya hakemler tarafından verilen geri bildirimlere göre yazarların analiz sonuçlarının çıktı dosyalarını talep etme hakkına sahiptir.

Yayıncının Etik Sorumlulukları

BOZOK TARIM VE DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ' kamu yararınadır ve kar amacı gütmez. Derginin yayın kurulu bir baş editör, bir editör yardımcısı ve alan editörlerinden oluşur. Ayrılan üyenin yerine yeni üye atanır. Editör, makalenin konusuna göre, gerektiğinde yayın kurulu üyesi olmayan ve en az doktora derecesine sahip öğretim üyelerine alan editörü olarak değerlendirilmek üzere makale gönderebilir.

Dergi Yayın Kurulunun Sorumlulukları

Dergiye gönderilen her yazıdan yayın kurulu sorumludur ve yayın kurulu bu sorumluluğun bilincindedir.
Yayın kurulu, dergiyi geliştirmek ve yayın kalitesini sürekli artırmak için çalışmaktadır.
Yayın kurulu, yayın, kör hakemlik, değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesini ve uygulanmasını sağlar.
Yayın kurulu, makale ve dergilerde fikri mülkiyet hakları, bilim dışı, etik dışı davranışlar ve intihal ile ilgili önlemlerin alınmasından sorumludur.
Dergiye gönderilen yazılar için uzman hakem atama sorumluluğu yayın kuruluna aittir.