Çiftçilerin Lisanslı Depoculuk Sistemini Benimsemesi ve Kullanım Düzeylerinin Belirlenmesi: Yozgat İli Örneği

Öz

Öz: Tarımsal ürünler belirli bir dönemde üretilip yıl boyunca tüketildiğinden depolama ihtiyacı ön plana çıkmaktadır. Tarımsal ürünlerin uygun koşullarda depolanması için Lisanslı Depoculuk (LD) mevcuttur. Depolamanın temel amacı, ürün çeşidine göre kalite kaybına neden olmadan ürünü uygun değer koşullarında korumaktır. Türkiye'de lisanslı depoculuğun en çok İç Anadolu Bölgesi'nde kurulması nedeniyle araştırmanın evreni olarak Yozgat ili seçilmiştir. Bu araştırmanın temel amaçları, Yozgat ili Sarıkaya ilçesinde LD durumunu ortaya koymak, çiftçilerin LD kullanımında karşılaştıkları sorunları ve kısıtları belirlemek ve çiftçilerin LD kullanma niyetini etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu amaçlara ulaşmak için örnekleme yöntemi kullanılarak 212 örneğin yeterli olacağına karar verilmiştir. Araştırmada LST kullanımına devam etme niyeti faktör analizi ve yapısal eşitlik modelleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda LD kullanımına ilişkin sorunlar ve kısıtlar önem sırasına göre şu şekilde sıralanmıştır; Ödeme dönemindeki gecikme, küçük çiftçiler için sınırlı erişim, çiftçiler tarafından LD'nin iyi bilinmemesi ve yüksek nakliye maliyetleri gibi faktörler çiftçilerin LD'yi güvenli bulduğunu, %83'ünün fiyat beklentilerini karşıladığını ve %80'inin LD'den olumlu etkilendiğini ortaya koymuştur. Algılanan faydanın çiftçilerin LD kullanmaya devam etme niyeti üzerindeki etkisi %50, sosyal inovasyonun etkisi ise %7 olarak hesaplanmıştır. Algılanan maliyetin algılanan fayda üzerindeki etkisinin %34, kurumsal faydanın ise algılanan maliyet üzerindeki etkisinin %56 olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Lisanslı Depolama
• Çiftçi
• Tahıl
• Depolama
• Buğday

Farmers' Adoption of Licensed Warehouse System and Determination of Use Levels: The Case of Yozgat Province

Öz

Since agricultural products are produced in a certain period and consumed throughout the year, the need for storage comes to the fore. Licensed Warehousing (LW) are available for storing agricultural products in appropriate conditions. The main goal of storage is to protect the product in appropriate value conditions without causing quality loss according to the product type. Yozgat province was selected as the universe of the research because the licensed warehouse is established in the Central Anatolia region the most in Türkiye. The main objectives of this research are to reveal the status of LW in Sarıkaya district of Yozgat province, to determine the problems and restrictions farmers encounter in the use of LW and to determine the factors affecting farmers' intention to use LW. In order to achieve these objectives, it was decided that 212 samples would be sufficient by using a sample method. In the research, the intention to continue using LW was analyzed through factor analysis and structural equation models. As a result of the research, the problems, and restrictions regarding the use of LW are listed in order of importance as; delay in payment period, limited access for smallholder farmers, LW not being well known by farmers and high transportation costs. It was found that 98% of farmers found LW safe, 83% met their price expectations and 80% were positively affected by LW. The effect of perceived benefit on farmers' intention to continue using LW was calculated as 50% and social innovation as 7% positive. It was seen that the effect of perceived cost on perceived benefit was 34% and the effect of organizational benefit on perceived cost was 56%.

Anahtar Kelimeler

• Licensed Warehousing
• Farmer
• Grain
• Storage
• Wheat

Kaynakça

1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
2. Benimana, G. U., Ritho, C., & Irungu, P. (2021). Assessment of factors affecting the decision of smallholder farmers to use alternative maize storage technologies in Gatsibo District-Rwanda. Heliyon, 7(10). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e08235
3. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Egitim Yönetimi Dergisi, 8(4), 470–483.
4. Çelik, A. (2019). Türkiye’de lisanslı depoculuk sistemi ve hububat üreticilerinin lisanslı depoculuk sistemine bakışı: Kırşehir ili Mucur ilçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
5. Dani, S. (2015). Food supply chain management and logistics: From farm to fork. Kogan Page Publishers.
6. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 319–340.
7. Davis, F. D., Bagozzi, R. P., & Warshaw, P. R. (1989). Technology acceptance model. J Manag Sci, 35(8), 982–1003.
8. Field A. (2000) Discovering Statistics Using SPSS for Windows. Sage, London.

9. Franke, G., & Sarstedt, M. (2019). Heuristics versus statistics in discriminant validity testing: a comparison of four procedures. Internet Research, 29(3), 430–447. https://doi.org/10.1108/IntR-12-2017-0515
10. Gunawan, E., Kuwornu, J. K. M., Datta, A., & Nguyen, L. T. (2019). Factors influencing farmers’ use of the warehouse receipt system in Indonesia. Agricultural Finance Review, 79(4), 537–563.
11. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
12. Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36.
13. Kline, P. (1994). A general description of factor analysis. An Easy Guide to Factor Analysis. New York, NY: Routledge.
14. Kumar, C., Ram, C. L., Jha, S. N., & Vishwakarma, R. K. (2021). Warehouse Storage Management of Wheat and Their Role in Food Security. Frontiers in Sustainable Food Systems, 5. https://www.frontiersin.org/journals/sustainable-food-systems/articles/10.3389/fsufs.2021.675626
15. Lam, T., & Hsu, C. H. C. (2006). Predicting behavioral intention of choosing a travel destination. Tourism Management, 27(4), 589–599.
16. Mumi, A. M. (2013). Assessment of Effectiveness of Warehouse Receipt System in Cashewnut Marketing in Tandahimba District. The Open University of Tanzania.
17. Safo, N. K. (2017). Impact of warehouse receipt system on access to markets and income of smallholder maize farmers in the Northern Region of Ghana. University of Ghana.
18. Sağlam, N. (2019). Şanlıurfa'da buğdayın en uygun satış zamanının saptanması/Determination of wheat the best selling time in Sanliurfa (Doctoral dissertation).
19. Sparks, B., & Pan, G. W. (2009). Chinese Outbound tourists: Understanding their attitudes, constraints and use of information sources. Tourism Management, 30(4), 483–494. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.tourman.2008.10.014
20. Sulistyaningsih, S., Wibowo, R., Hariyati, Y., & Hani, E. S. (2019). Farmers’ Understanding Toward The Warehouse Receipt System’s Policy In East Java Indonesia. Farmers’ Understanding Toward The Warehouse Receipt System’s Policy In East Java Indonesia, 7(5), 152–169.
21. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6). pearson Boston, MA.
22. Tasçı, R., Özercan, B., Bolat, M., Arslan, S., Yazar, S., Karabak, S., & Bayramoglu, Z. (2020). Yozgat İlinde Makarnalık Buğday Üretim ve Pazarlama Yapısının İncelenmesi. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 30(2), 207–220. https://doi.org/10.18615/anadolu.834935
23. Telli Üçler, Y., & Çolak, M. (2024). Licensed Warehousing for Cereal Production and Export: Central Anatolian Example. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(1), 44–56. https://doi.org/10.30711/utead.1466855
24. Turan, E. (2021). Lisanslı Depoculuğun Çiftçiler Açısından Değerlendirilmesi. [ Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana]. Ulusal Tez Merkezi.
25. TurkStat. (2024). Turkish Statistical Institute, Ankara, 03,03,2025. https://www.tuik.gov.tr/
26. Van der Vorst, J. G. A. J., Da Silva, C., & Trienekens, J. H. (2007). Agro-industrial supply chain management: concepts and applications. FAO.
27. Widodo, A. S., & Sholicha, M. (2018). Interest of Rice Farmers to Apply Warehouse Receipt System in Bantul Indonesia: Theory of Planned Behavior Approach BT - Proceedings of the International Conference on Food, Agriculture and Natural Resources (FANRes 2018). 244–249. https://doi.org/10.2991/fanres-18.2018.50
28. Yazar, F., & Secer, A. (2023). Why Farmers Prefer to Use Warehouse Receipt System in Turkey: An Integrated Model Approach. In Sustainability (Vol. 15, Issue 21). https://doi.org/10.3390/su152115232