Yozgat İli Boğazlıyan İlçesi Tarım Sektörünün İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada Yozgat ili Boğazlıyan ilçesi tarım sektörü çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın materyalini, ilçede tarımsal faaliyet gösteren ve çiftçi kayıt sistemine kayıtlı 105 çiftçi ile yapılan anket verileri oluşturmuştur. Katılımcıların çoğunluğu 41-50 yaş grubunda, evli ve uzun yıllardır tarım sektöründe faaliyet gösteren bireylerden oluşmaktadır. Bu durum tarımsal üretimin ağırlıklı olarak aile emeğine dayalı, geleneksel ve deneyime dayalı olarak yapıldığını ortaya koymaktadır. Eğitim düzeyinin çoğunlukla ortaöğretim olması ve tarımsal üretimin katılımcıların temel geçim kaynağı olması, sektörde yenilikçi ve sistematik iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının yaygınlaşmasını sınırlayan unsurlar olarak değerlendirilebilir. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) konusundaki bilgi düzeyleri incelendiğinde, katılımcıların önemli bir kısmının İSG kavramını ve ilgili mevzuatı bildiğini ifade etmesine rağmen, bu bilginin büyük ölçüde kitle iletişim araçları ile edinildiği ve resmî eğitimlerle desteklenmediği görülmektedir. İSG’ye yönelik tutumlar değerlendirildiğinde, katılımcıların iş güvenliğini yüksek öncelik olarak algıladıkları ve kişisel koruyucu donanımların yararlılığı konusunda olumlu görüş bildirdikleri belirlenmiştir. Katılımcıların önemli bir kısmı tarım sektöründe çalışırken en az bir kez iş kazası geçirmiş olması ve yaygın kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları yaşaması, tarım sektörünün yalnızca ani kazalar açısından değil, aynı zamanda uzun vadeli sağlık sorunları açısından da yüksek risk taşıdığını göstermektedir. Sonuç olarak Yozgat ili Boğazlıyan ilçesinde tarım sektöründe İSG konusunda belirli bir farkındalık düzeyinin mevcut olduğunu; ancak bu farkındalığın eğitim ve koruyucu önlemlerin etkin kullanımı ile yeterince desteklenmediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, tarım sektöründe İSG eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve koruyucu önlemlerin uygulanabilirliğinin artırılması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tarım
• İş sağlığı ve güvenliği
• Yozgat
• Farkındalık

Evaluation of the Agricultural Sector in Boğazlıyan District of Yozgat Province in Terms of Occupational Health and Safety

Öz

This study aims to examine the occupational health and safety of agricultural sector workers in Boğazlıyan district of Yozgat province. The study material consists of survey data collected from 105 farmers registered in the farmer registration system and engaged in agricultural activities in the district. The majority of participants are in the 41-50 age group, married, and have been working in the agricultural sector for many years. This situation reveals that agricultural production is predominantly based on family labor, traditional, and experience-based. The fact that the majority of education levels are secondary education and that agricultural production is the participants' primary source of livelihood can be considered as factors limiting the widespread adoption of innovative and systematic occupational health and safety practices in the sector. When examining the level of knowledge on occupational health and safety (OHS), although a significant portion of the participants stated that they knew the concept of OHS and the relevant legislation, it was observed that this knowledge was largely acquired through mass media and was not supported by formal training. When attitudes towards OHS were evaluated, it was determined that the participants perceived occupational safety as a high priority and expressed positive opinions regarding the usefulness of personal protective equipment. The fact that a significant number of participants had experienced at least one occupational accident and suffered widespread musculoskeletal disorders while working in the agricultural sector indicates that the agricultural sector carries a high risk not only in terms of sudden accidents but also in terms of long-term health problems. In conclusion, this study reveals that a certain level of awareness regarding occupational safety and health (OSH) exists in the agricultural sector in Boğazlıyan district of Yozgat province; however, this awareness is not sufficiently supported by training and the effective use of preventive measures. These findings suggest the need to expand OSH training and increase the applicability of preventive measures in the agricultural sector.

Anahtar Kelimeler

• Agriculture
• Occupational Health and Safety
• Yozgat
• Awareness

Kaynakça

1. Akpınar, T. ve Özyıldırım, K. (2016). Trakya Bölgesi’nde tarımsal faaliyette bulunan çiftçilerin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi. Çalışma ve Toplum, (3): 1231-1270.
2. Balkır, Z.G., (2012). İş sağlığı ve güvenliği hakkının korunması: işverenin iş sağlığı ve güvenliği organizasyonu. Sosyal Güvenlik Dergisi, 2(1): 56-91.
3. Dizdar, E.N. ve Önder, H. (2023). Sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği algılarının araştırılması: Çankırı ili örneği. International Journal of Engineering Research and Development, 15(2): 497-516.
4. Erbaş, N. (2016). Tarım sektörünün Yozgat ekonomisindeki yeri ve önemi. I. Uluslararası Bozok Sempozyumu. Bildiri Kitabı, 200 2015 Yozgat
5. İnci, Ş., Özbilger, M.K., Filizci, A.E.A., Budak, G., Öztaş, D. ve Eraslan, E. (2024). İş Yerlerinde Periyodik Sağlık Taraması. Editör: Dilek Öztaş, İş Sağlığı ve Güvenliğinde Güncel Araştırmalar, 55-64, Livre de Lyon, ISBN: 978-2-38236-762-9.
6. Lindahl, C., Lundqvist, P., Hagevoort, G. R., Lunner Kolstrup, C., Douphrate, D.I., Pinzke, S. and Grandin, T. (2013). Occupational health and safety aspects of animal handling in dairy production. Journal of agromedicine, 18(3): 274-283.
7. Molina-Guzmán, L.P. and Ríos-Osorio, L.A. (2020). Occupational health and safety in agriculture. A systematic review. Revista de la Facultad de Medicina 68, 625-638. https://doi.org/10.15446/revfacmed.v68n4.76519.
8. Newbold, P. (1995). Statistics for Business and Economics. Prentice-Hall International, New Jersey, US, pp: 147.

9. Onan Erdal, B. (2020). COVİD-19 Pandemisinde tarımda iş sağlığı ve güvenliği. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, Tarım ve Mühendislik, Sayı (129-130), s 38,49.
10. Özel, C. ve Güğerçin, Ö. (2020). Tarımda çalışan kadın işçilerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki bilgi düzeylerinin algı düzeylerine etkisi: İzmir örneği. Ç.Ü. Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 39(11): 87 96.
11. Shah, N.H. and Nazir, N. (2025). Occupational Stress Research: A Systematic and Bibliometric Review (2010-2023). Journal of Social Signs Review, 3(03), 1-23.
12. SPSS. (2016). IBM Corp. Released 2016. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 24.0. IBM Corp, Armonk, NY, US.
13. Yurtlu, Y.B., Öz, E., Alayunt, F.N., Çakmak, B. ve Şimşek, Z. (2015). Tarımda İş Güvenliği ve Sağlığı. Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi, Bildiriler Kitabı 2, 1435-1454, 12-16 Ocak, Ankara.