Araştırma Makalesi

Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite

Cilt: 5 Sayı: 1 26 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite

Öz

Bu çalışma, depolanmış ürün zararlılarından Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae) ergin bireyleri üzerinde mikrodalga radyasyonunun etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Artan dünya nüfusu ve buna bağlı gıda ihtiyacı, depolama sürecinde oluşan zararlı kaynaklı kayıpların azaltılmasını zorunlu kılmaktadır. Kimyasal pestisitlerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle alternatif mücadele yöntemlerine olan ihtiyaç artmış, bu kapsamda mikrodalga gibi fiziksel yöntemler ön plana çıkmıştır. Araştırmada, farklı mikrodalga güçleri (120–700 Watt) ve uygulama sürelerinin (5–100 saniye) mortalite üzerindeki etkileri laboratuvar koşullarında değerlendirilmiştir. Sonuçlar hem güç hem de süre artışına bağlı olarak ölüm oranlarının önemli ölçüde yükseldiğini göstermiştir. Düşük güç ve kısa sürelerde mortalite sınırlı kalırken, özellikle 600–700 Watt ve 60 saniye üzerindeki uygulamalarda %100’e varan ölüm oranları elde edilmiştir. Ayrıca, radyasyon gücü arttıkça LT₅₀ ve LT₉₀ değerlerinin belirgin şekilde azaldığı ve ölümün daha kısa sürede gerçekleştiği belirlenmiştir. İstatistiksel analizler, uygulamalar arasındaki farkların anlamlı olduğunu ortaya koymuş ve mikrodalga uygulamalarının güçlü bir doz–yanıt ilişkisi sergilediğini doğrulamıştır. Bulgular, mikrodalga radyasyonunun böceklerde ısıl stres oluşturarak hızlı ve etkili bir ölüm mekanizması sağladığını göstermektedir. Sonuç olarak, mikrodalga uygulamaları, kalıntı bırakmayan ve çevre dostu bir yöntem olarak T. molitor kontrolünde kimyasal mücadeleye alternatif veya tamamlayıcı bir strateji olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abd El-Raheem, A. M., & Said, S. M. (2016). Does microwave radiation have an effect on stored product insects and their host food quality? Academic Journal of Entomology, 9(4), 51–61.
  2. Adamaki-Sotiraki, C., Rumbos, C. I., & Athanassiou, C. G. (2025). From a stored-product pest to a promising protein source: A U-turn of human perspective for the yellow mealworm Tenebrio molitor. Journal of Pest Science, 98(1), 113–129.
  3. Adler, C. (2004). Integrated stored product protection methods to replace the use of methyl bromide for pest control in grains, dried fruits and nuts. In Proceedings of the International Conference on Alternatives to Methyl Bromide (pp. 227–231), Lisbon, Portugal, 27–30 September 2004.
  4. Agha, W. N. A., Amin, A. H., Khidr, S. K., & Ismail, A. Y. (2017). Entomocidal activity of microwave energy and some aqueous plant extracts against Tribolium castaneum Herbst and Trogoderma granarium Everts. In 6th International Conference and Workshops on Basic and Applied Sciences, AIP Conf. Proc. 1888, 1–13.
  5. Ahmed, M. (2001). Disinfestations of stored grains, pulses, dried fruits, nuts and other dried foods. In R. Molins (Ed.), Food Irradiation: Principles and Applications (pp. 77–112). John Wiley & Sons, New York, NY.
  6. Arthur, F. H. (1996). Grain protectants: Current status and prospects for the future. Journal of Stored Products Research, 32, 293–302.
  7. Ayvaz, A., Albayrak, S., & Karabörklü, S. (2008). Gamma radiation sensitivity of the eggs, larvae and pupae of Indian meal moth Plodia interpunctella (Hübner) (Lepidoptera: Pyralidae). Pest Management Science, 64, 505–512.
  8. Ayvaz, A., Albayrak, S., & Tuncbilek, A. S. (2007). Inherited sterility in Mediterranean flour moth Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae): Effect of gamma radiation doses on insect fecundity, fertility and developmental period. Journal of Stored Products Research, 43, 234–239.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

24 Nisan 2026

Kabul Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kayahan, B. (2026). Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 5(1), 10-20. https://doi.org/10.59128/bojans.1937412
AMA
1.Kayahan B. Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite. BOJANS. 2026;5(1):10-20. doi:10.59128/bojans.1937412
Chicago
Kayahan, Betül. 2026. “Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite”. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 5 (1): 10-20. https://doi.org/10.59128/bojans.1937412.
EndNote
Kayahan B (01 Ağustos 2026) Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 5 1 10–20.
IEEE
[1]B. Kayahan, “Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite”, BOJANS, c. 5, sy 1, ss. 10–20, Ağu. 2026, doi: 10.59128/bojans.1937412.
ISNAD
Kayahan, Betül. “Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite”. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 5/1 (01 Ağustos 2026): 10-20. https://doi.org/10.59128/bojans.1937412.
JAMA
1.Kayahan B. Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite. BOJANS. 2026;5:10–20.
MLA
Kayahan, Betül. “Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite”. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 1, Ağustos 2026, ss. 10-20, doi:10.59128/bojans.1937412.
Vancouver
1.Betül Kayahan. Sarı un kurdu Tenebrio molitor L. (Coleoptera: Tenebrionidae)’nda Mikrodalga Radyasyonunun Neden Olduğu Mortalite. BOJANS. 01 Ağustos 2026;5(1):10-2. doi:10.59128/bojans.1937412