Bor elementinin bitkiler için önemi
Öz
Bitkilerde bor noksanlığı, en çok kumlu ve organik maddesi düşük olan, yıkanmanın fazla olduğu ve kireçlemenin sıklıkla yapıldığı asit topraklarda ortaya çıkar. Ayrıca, bor adsorpsiyonu/fiksasyonu yüksek olan killi ve pH’sı yüksek topraklarda da bor noksanlığına rastlanmaktadır. Bor noksanlığının ortaya çıkışıyla birlikte öncelikle hücre duvarlarının oluşumu, yapısal bütünlüğü ve işlevi zarar görmektedir. Bitkilerdeki borun yaklaşık % 90’a varan bölümü, hücre duvarlarında yapısal bir element olarak yer almakta ve biyolojik membranların stabilitesini korumaktadır. Bu özelliği ile bor, bitkinin büyüme ve verimi üzerinde ve besin elementi alımında belirleyici bir role sahiptir. Bitkilerin hücre duvarlarında pektin maddesine bağlı olarak bulunan bor, hücre duvarlarına önemli bir sağlamlık ve bütünlük kazandırmaktadır. Böylece bor bitki dokularını, patojen girişine ve enfeksiyona karşı koruyucu bir rol üstlenmekte ve bitkilerin hastalıklara karşı direncini arttıran önemli bir besin elementi olarak karşımıza çıkmaktadır. Borun en dikkat çekici işlevlerinden birisi de, polen oluşumu /tozlaşma, döllenme ve meyve tutumundaki rolüdür. Çoğunlukla, bor noksanlığı çeken bitkilerde vejetatif büyüme etkilenmezken, generatif büyümede ve meyve oluşumunda ciddi azalmalar ortaya çıkar. Bor bitki içinde floem iletim demetinde zor taşınan bir element olarak bilinir ve noksanlık belirtileri genç yapraklarda ve sürgünlerde ortaya çıkar. Bu yüzden, özellikle çiçeklenme ve meyve/tane oluşum döneminde yapraklardan bitkilere kontrollü bir bor gübrelemesinin yapılması yüksek verim için bir verimi garanti etmek adına önemlidir. Bor noksanlığı problemi, topraklarda veya yapraklarda borun yeterli olması durumunda dahi ortaya çıkabilir. Bu durum, daha çok hava neminin yüksek ve transpirasyonun düşük olduğu koşullarda belirgin biçimde ortaya çıkar. Hücre duvarı kompozisyonu ve pektin maddesi miktarına bağlı olmak üzere bitkilerin bor gereksinimi türden türe önemli farklılıklar göstermektedir. Genelde, tahıllar gibi bor gereksinimi düşük olan bitkilere 100 -200 g/da bor önerilirken; bu oran, şeker pancarı, kolza, ayçiçeği gibi bora gereksinimi yüksek olan bitkilerde 400 g’a çıkabilmektedir. Yapraktan yapılacak bor gübrelemesinde ise genelde kabul gören oran 250-300 mg B/litre olacak şekilde önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Reid, R., Fitzpatrick K., Influence of leaf tolerance mechanisms and rain on boron toxicity in barley and wheat, Plant Physiol., 151, 413-420, 2009.
- [2] Chen W.T., Ho S. B., Lee D. Y., Effect of pH on boron adsorption-desorption hysteresis of soils, Soil Sci., 174, 330-338, 2009.
- [3] Steiner F., Lana M. C., Effect of pH on boron adsorption in some soils of Parana, Brazil, Chilean J. Agric. Res., 73, 181-186, 2013.
- [4] Sarkar D., Ghosh S., Batabyal K., Mandal B., Chattopadhyay A. P., Liming effects on extractable boron in six acidic soils, Comm. Soil Sci. Plant Anal., 46, 1320-1325, 2015.
- [5] Marschner P., Marschner’s Mineral Nutrition of Higher Plants, 3rd Edn. Elsevier, Academic Press, USA., 2012.
- [6] Cartwright B., Tiller K. G., Zarcinas B. A., Spouncer L. R., The chemical assessment of the boron status of soils, Aust. J. Soil Res., 21, 321-332, 1983.
- [7] Aitken R. L., Jeffrey A. J., Compton B. L., Evaluation of selected extractants for boron in some Queensland soils, Aust. J. Soil Res., 25, 263- 273, 1987.
- [8] Sarkar D., Mandal B., Mazumdar D., Plant availability of boron in acid soils as assessed by different extractants, J. Plant Nutr. Soil Sci., 171, 249-254, 2008.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Mühendislik
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Aydın Güneş
0000-0003-2903-5816
Türkiye
Sait Gezgin
Türkiye
Kadriye Kalinbacak
Türkiye
Hesna Ozcan
Türkiye
İsmail Cakmak
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
10 Kasım 2017
Kabul Tarihi
20 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 2 Sayı: 3