Çevre Sorunlarının Küreselleşme Bağlamında Sosyolojik Analizi

Özet: Bu makalede özellikle 1970’ lerde ve sonrasında küresel çevre sorunlarının bir çığ haline dönüşmesi ile değişen çevre algısı, doğa ve insan temelli geniş parametreler çerçevesinde sosyolojik bir şekilde irdelenmiştir. Makalenin temel amacı; İnsan ve doğa arasında yüzyıllardır süren ilişkinin sanayileşme ve küreselleşme neticesinde toplumsal çevre üzerindeki makro ve mikro değişimleri sosyolojik bir perspektif ile açığa çıkarmaktır. Sosyal bilim paradigmaları eşliğinde çevresel olay ve fikirlerin çevre sosyolojisine ilişkin bağlantıları açıklanmıştır. Çevre olgusunun gelişimi sürecindeki karmaşıklıklar; nedensel yönler, mekânsal farklılıklar ve toplumsal ekolojik küresel ilişkiler tartışılmıştır. İnsan ve doğa ilişkilerinin kurulu olduğu toplumsal mekanizmalar çevre kuramları ile aydınlatılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın giriş bölümünde insan ve çevre ilişkisinin genel hatları çizilmiştir. Kavramsal bir çerçevede doğa ve çevre kavramlarının anlaşılması ve küresel süreçler içerisindeki değişen algılar aydınlatılmıştır. Küreselleşme ve çevre sorunları başlığı ile tarihsel bir değerlendirme ile gezegenin mevcut şartları ve temel problematiğine yönelik değerlendirmeler söz konusudur. Makalenin amacına uygun olarak karşılaştırmalı literatür taraması çalışmanın metodolojisini oluşturmaktadır. Anahtar kelime olarak belirlenen: çevre ve küreselleşme kavramları arasındaki ilişkiselliğin çok boyutlu değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın amacını orataya çıkarmak için belirlenen çevre sosyolojisi teorileri içerisinden “insan istisnalığı paradigması, yeni ekolojik paradigma, ekomarksist teori, çevresel adalet, derin ekoloji ve risk toplumu kuramı olmak üzere altı yaklaşım açıklanmıştır. Tartışma bölümünde; makalenin gelişim süresince elde edilen bulgular değerlendirilmiştir. Tartışma bulgularının sonuç bölümü için gerekli tespitlerin yapılması hedeflenmiştir. Çalışmanın bütününe ve amacına yönelik bir sonuç bölümü yazılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevre, Küreselleşme, Küresel Çevre Sorunları, Çevre Sosyolojisi Kuramları