Uluslararası İlişkiler Disiplininde Epistemolojik Paradigma Tartışmaları: Postpozitivist Kuramlar

Abstract

As the post-Cold War systemic shift influenced the epistemology of international relations, the discipline entered into a new transformation process through the debates of positivism and postpositivism. On account of fractions, separations, and similitude of the structure of system variables, positivist epistemologies and theories failed to explain current practice while the phenomenon of modernity encountered legitimacy crisis. Hereby, Pandora‟s Box was opened again in the all fields of social sciences. With the subsequent interdisciplinary and epistemological interaction, the monopoly of neorealism and neorealist concepts in international relations has expired. Nevertheless, the incapacity of postpositivist theories to have a systematic and holistic approach indicates that it is still early for the paradigm change of the discipline.

Keywords

• Discipline of International Relations, Paradigm, Epistemology, Positivism, Postpositivism, Critical Theory, Normative Theory, Constructivism, Postmodernism, Feminist Theory

ULUSLARARASI İLİŞKİLER DİSİPLİNİNİNDE EPİSTEMOLOJİK PARADİGMA TARTIŞMALARI: POSTPOZİTİVİST KURAMLAR

Öz

Soğuk Savaş sonrasında sistemde yaşanan değişimin uluslararası ilişkiler epistemolojisine yansıması sonucu disiplin, pozitivizm-postpozitivizm ekseninde yürütülen tartışmalar ile yeni bir değişim-dönüşüm sürecine girmiştir. Sistem değişkenlerinin yapısındaki kırılma, benzeşme ve ayrışmalar neticesinde pozitivist epistemoloji ve kuramların güncel pratiği açıklamakta sıkıntı içine düşmesi ve buna paralel olarak modernite olgusunun meşruiyet krizi ile karşı karşıya kalması, sosyal bilimlerde Pandora‟nın kutusunu yeniden açmıştır. Bu kapsamda yaşanan inter-disipliner ve epistemolojik etkileşim sonucu uluslararası ilişkilerde neo-realizmin ve neo-realist kavramların tekeli kırılmıştır. Ancak postpozitivist teorilerin halihazırda sistematik ve bütüncül bir yaklaşım sergileyememesi, disiplinde paradigma değişiminin gerçekleşmesinin henüz erken olduğunu vurgular niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası İlişkiler Disiplini, Paradigma, Epistemoloji, Pozitivizm, Postpozitivizm, Eleştirel Teori, Normatif Kuram, Konstrüktivizm, Postmodernizm, Feminist Kuram

Kaynakça

1. Kitaplar
2. AKARSU, Bedia, Çağdaş Felsefe Akımları, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1979
3. AKARSU, Bedia, Çağdaş Felsefe: Kant’tan Günümüze Felsefe Akımları, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 1994
4. ALTUN, Fahrettin, Modernleşme Kuramı: Eleştirel Bir Giriş, Küre Yayınları, İstanbul, 2005 ARI, Tayyar, Uluslararası İlişkiler Teorileri, Alfa Yayınları, İstanbul, 2004
5. ARIBOĞAN, Deniz Ülke, Uluslararası İlişkiler Düşüncesi, Bahçeşehir Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2007
6. BATTISSELA, Dario, Théories des Rélations Internationales, Presses de Sciences Po, Paris, 2003
7. BAYKAN, Fehmi, Aydınlanma Üzerine Bir Derkenar, Kaknüs Yayınları, İstanbul, 2000 BAYLIS, John, SMITH, Steve (Ed.), The Globalization of World Politics: An Introduction to International Relations, Oxford University Press, Oxford, 2001
8. BOSTANOĞLU, Burcu, OKUR, Mehmet Akif, Uluslararası İlişkilerde Eleştirel Kuram: Hegemonya, Medeniyetler ve Robert W. Cox, İmge Kitabevi, Ankara, 2009

9. BROWN, Chris, AINLEY, Kirsten, Uluslararası İlişkileri Anlamak, çev: OYACIOĞLU, Arzu, Yayın Odası, İstanbul, 2006
10. CEVİZCİ, Ahmet, Aydınlanma Felsefesi Tarihi, Asa Kitabevi, Bursa, 2007
11. CEVİZCİ, Ahmet, Felsefe Sözlüğü, Engin Yayıncılık, İstanbul, 1999
12. ÇİĞDEM, Ahmet, Akıl ve Toplumun Özgürleşimi: Jürgen Habermas ve Eleştirel Epistemoloji Üzerine Bir Çalışma, İletişim Yayınları, İstanbul, 2008
13. ÇİĞDEM, Ahmet, Aydınlanma Düşüncesi, İletişim Yayınları, İstanbul, 1997
14. DAĞI, İhsan, İnsan Hakları, Küresel Siyaset ve Türkiye, Boyut Kitapları, İstanbul, 2000 EVANS, Graham, NEWNHAM, Jeffrey (Ed.), Uluslararası İlişkiler Sözlüğü, çev: UTKU, Ahsen, Gökkubbe Yayınları, İstanbul, 2007
15. FALK, Richard, Dünya Düzeni Nereye: Amerikan Emperyal Jeopolitikası, (Çev.) DOMANİÇ, Neşenur, ARHAN, Nusret, Metis Yayınları, İstanbul, 2005
16. FALK, Richard, Küreselleşme ve Din, (Çev.) BAŞOĞLU, Hasan Tuncay, Küre Yayınları, İstanbul, 2003
17. FEATHERSTONE, Mike, LASH, Scott, ROBERTSON, Roland (Ed.), Global Modernities, Sage Publications, London, 1995
18. FEYERABEND, Paul, Özgür Bir Toplumda Bilim, (Çev.) KARDAM, Ahmet, Ayrıntı Yayınevi, İstanbul, 1991
19. GENEST, Marc A., Conflict and Cooperation: Evolving Theories of International Relations, Thomson Wadworth, USA, 2004.
20. JACKSON, Robert, SØRENSEN, Georg, Introduction to International Relations, Oxford, University Press, New York, 1999
21. KEJANLIOĞLU, Beybin, Frankfurt Okulu’nun Eleştirel Bir Uğrağı: İletişim ve Medya, Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara, 2005
22. KEYMAN, Fuat, Uluslararası İlişkiler Kuramını Yeniden Düşünmek, Alfa Yayınları, İstanbul, 2000
23. KONGAR, Emre, Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2007
24. KNUTSEN, Torbjon L., Uluslararası İlişkiler Teorisi Tarihi, (Çev.) ÖZAY, Mehmet, Açılım Kitap, İstanbul, 2006
25. KUHN, Thomas, Bilimsel Devrimlerin Yapısı, (Çev.) KUYAŞ, Nilüfer, Alan Yayıncılık, İstanbul, 1991
26. MAGEE, Bryan, Karl Popper’in Bilim Felsefesi ve Siyaset Kuramı, (Çev.) TUNÇAY, Mete, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1990
27. MILLER, David (haz.), Blackwell’in Siyasal Düşünce Ansiklopedisi, (Çev.) PEKER, Bülent, KIRAÇ, Nevzat, Ümit Yayıncılık, Ankara, 1995
28. MICHEL, Andrée, Feminizm, (Çev.) TEKELİ, Şirin, İletişim Yayınları, Cep Üniversitesi, İstanbul, tarihsiz
29. OUTHWAITE, William (Ed.), Modern Toplumsal Düşünce Sözlüğü, çev: PAKDEMİR, Melih, İletişim Yayınları, İstanbul, 2008
30. ÖZİPEK, Bekir Berat, Muhafazakârlık: Akıl, Toplum, Siyaset, Kadim Yayınları, Ankara, 2005 POPPER, Karl, Bilimsel Araştırmanın Mantığı, (Çev.) AKA, İlknur, TURAN, İbrahim, Kazım Taşkent Klasik Yapıtlar Dizisi, Yapı Kredi Bankası, İstanbul, 1998 ROUSSEAU, Jean Jacques, Emile, (Çev.) ARUNÇ, Yaşar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2009
31. SLATER, Phil, Frankfurt Okulu, (Çev.) ÖZDEN, Ahmet, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 1998 SÖNMEZOGLU, Faruk, Uluslararası Politika ve Dış Politika Analizi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1995 Makaleler
32. ALATLI, Alev, “ 'Doğu-Batı' İçi Boş Bir Tasnif”, Doğu Batı, Sayı: 2, 1998
33. BAĞCE, Emre, “İbni Haldun‟un İdeoloji Kuramı: Karşılaştırmalı Bir Çözümleme”, Doğu-Batı, Sayı: 31, 2005
34. BOZDAĞLIOĞLU, Yücel, “Yapılandırmacı Yaklaşım (Konstrüktivizm), Uluslararası İlişkiler, Giriş, Kavram ve Teoriler, (Ed.) ÇAKMAK, Haydar, Platin Yayınları, Ankara, 2007
35. COŞKUN, Birgül Demirtaş, “Post-modern Yaklaşım”, içinde: Uluslararası İlişkiler, Giriş, Kavram ve Teoriler, (Ed.) ÇAKMAK, Haydar, Platin Yayınları, Ankara, 2007 DAĞI, İhsan, “Normatif Yaklaşımlar: Adalet, Eşitlik ve İnsan Hakları”, içinde: Devlet, Sistem ve Kimlik, (Der.) DAĞI, İhsan D., ERALP, Atila…, İletişim Yayınları, İstanbul, 2007
36. ERALP, Atila, “Uluslararası İlişkiler Disiplininin Oluşumu: İdealizm-Realizm Tartışması”, Devlet, Sistem ve Kimlik, (Der.) DAĞI, İhsan D., ERALP, Atila…,