Derleme

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları

Öz

Amaç: Bu derleme, gürültüye bağlı işitme kaybının (GBİK) standart saf ses odyogramında herhangi bir değişiklik görülmeden önce saptanmasına olanak tanıyabilecek erken biyobelirteçleri klinik etkinlik ve uygulanabilirlik açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: PubMed, Scopus, Web of Science ve IEEE Xplore veritabanlarında 2009–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar kapsamlı biçimde taranmıştır. Koklear sineraptopati, gizli işitme kaybı, otoakustik emisyonlar, ABR ve elektrokleografi konularını kapsayan çalışmalar dahil edilmiştir. Bulgular: Normal işitme eşiklerine karşın yoğun gürültüye maruz kalan bireylerde iç tüylü hücre–spiral ganglion nöron sinaptik bağlantısının kalıcı olarak hasarlanabileceğine ilişkin kanıtlar giderek güçlenmektedir. ABR Dalga-I amplitüdündeki azalma, elektrokleografi SP/AP oranı ve genişletilmiş yüksek frekans DPOAE değişimleri, bu hasarı yansıtma potansiyeli taşıyan elektrofizyolojik belirteçler arasında öne çıkmaktadır. Bununla birlikte insan çalışmalarında protokol heterojenliği ve yüksek bireyler arası varyabilite nedeniyle bireysel tanısal güvenilirlik henüz sınırlı kalmaktadır. Sonuç: GBİK'in erken tespitinde standart odyometri yetersiz kalabilmekte; mevcut kanıtlar doğrultusunda çok bileşenli biyobelirteç temelli bir tarama yaklaşımının klinik pratikte uygulanması önerilmektedir. Ancak klinik protokollerin standardizasyonu için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aryal, S., Trevino, M., Rodrigo, H. & Mishra, S. (2025). Is noise exposure associated with impaired extended high frequency hearing despite a normal audiogram? A systematic review and meta-analysis. Trends in Hearing, 29. DOI: https://doi.org/10.1177/23312165251343757
  2. Bao, J., Jegede, S. L., Hawks, J. W., Dade, B., Guan, Q., Middaugh, S., Qiu, Z., Levina, A. & Tsai, T. H. (2022). Detecting cochlear synaptopathy through curvature quantification of the auditory brainstem response. Frontiers in Cellular Neuroscience, 16, s. 851500. DOI: https://doi.org/10.3389/fncel.2022.851500
  3. Bharadwaj, H. M., Hustedt-Mai, A. R., Ginsberg, H. M., Dougherty, K. M., Muthaiah, V. P. K., Hagedorn, A., Simpson, J. M. & Heinz, M. G. (2022). Cross-species experiments reveal widespread cochlear neural damage in normal hearing. Communications Biology, 5, s. 733. DOI: https://doi.org/10.1038/s42003-022-03691-4
  4. Bramhall, N. F., Beach, E. F., Epp, B., Le Prell, C. G., Lopez-Poveda, E. A., Plack, C. J., Schaette, R., Verhulst, S. & Canlon, B. (2019). The search for noise-induced cochlear synaptopathy in humans: Mission impossible? Hearing Research, 377, s. 88–103. DOI: https://doi.org/10.1016/j.heares.2019.02.016
  5. Chen, K. H., Su, S. B. & Chen, K. T. (2020). An overview of occupational noise-induced hearing loss among workers: Epidemiology, pathogenesis, and preventive measures. Environmental Health and Preventive Medicine, 25(1), s. 65. DOI: https://doi.org/10.1186/s12199-020-00906-0
  6. Gong, X., Yi, M., Jiang, C., Xiong, Q., Xu, B., Weng, F., Zeng, L., Lu, R., Chen, Z., Yan, C., Li, Q. & Zhang, Q. (2025). Global burden and trends of occupational noise-induced hearing loss (1990–2021) and projection to 2040. Frontiers in Public Health, 13, s. 1682413. DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1682413
  7. Goodman, S. S., Lichtenhan, J. T. & Jennings, S. G. (2023). Minimum detectable differences in electrocochleography measurements: Bayesian-based predictions. Journal of the Association for Research in Otolaryngology, 24(2), s. 217–237. DOI: https://doi.org/10.1007/s10162-023-00888-0
  8. Kujawa, S. G. & Liberman, M. C. (2009). Adding insult to injury: Cochlear nerve degeneration after “temporary” noise-induced hearing loss. The Journal of Neuroscience, 29(45), s. 14077–14085. DOI: https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.2845-09.2009

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2026

Kabul Tarihi

6 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Erdur Uzut, S. (2026). Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1). https://izlik.org/JA59EU75LM
AMA
1.Erdur Uzut S. Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları. BSEBD. 2026;9(1). https://izlik.org/JA59EU75LM
Chicago
Erdur Uzut, Senem. 2026. “Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9 (1). https://izlik.org/JA59EU75LM.
EndNote
Erdur Uzut S (01 Haziran 2026) Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9 1
IEEE
[1]S. Erdur Uzut, “Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları”, BSEBD, c. 9, sy 1, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59EU75LM
ISNAD
Erdur Uzut, Senem. “Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9/1 (01 Haziran 2026). https://izlik.org/JA59EU75LM.
JAMA
1.Erdur Uzut S. Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları. BSEBD. 2026;9. Available at https://izlik.org/JA59EU75LM.
MLA
Erdur Uzut, Senem. “Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2026, https://izlik.org/JA59EU75LM.
Vancouver
1.Senem Erdur Uzut. Gürültüye Bağlı İşitme Kaybında Erken Biyobelirteçler: Klinik Tarama ve Tanı Yaklaşımları. BSEBD [Internet]. 01 Haziran 2026;9(1). Erişim adresi: https://izlik.org/JA59EU75LM