Derleme

Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi

Cilt: 9 Sayı: 1 28 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi

Öz

Ankilozan Spondilit (AS), omurgayı tutan kronik inflamatuvar bir romatizmal hastalık olup en sık bulgularından biri kronik bel ağrısıdır. Hastalığın uzun yıllar biyomedikal model çerçevesinde ele alınmasına karşın, güncel literatür kronik ağrının yalnızca inflamasyon ve yapısal hasarla açıklanamayacak kadar çok boyutlu yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda biyopsikososyal model, kronik ağrı deneyiminin anlaşılmasında bütüncül bir yaklaşım olarak daha fazla kabul görmektedir. Biyopsikososyal model, ağrı algısının yalnızca biyolojik süreçlerden değil; aynı zamanda psikolojik faktörler ve sosyal çevresel değişkenlerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Özellikle santral sensitizasyon, nöroplastisite değişiklikleri ve kronik inflamatuvar süreçler, AS’de ağrının kronikleşmesini açıklayan temel mekanizmalardır. Bu derlemenin amacı, AS’de kronik bel ağrısını biyopsikososyal model çerçevesinde değerlendirerek fizyoterapi temelli müdahalelerin etkinliğini incelemektir. Literatür, egzersiz temelli yaklaşımların ağrı şiddetini azaltma, fonksiyonel kapasiteyi artırma ve yaşam kalitesini iyileştirme üzerinde anlamlı etkiler sağladığını göstermektedir. Ayrıca psikolojik faktörler ve bireysel hasta özelliklerinin tedavi yanıtını etkilediği ve bu nedenle multidisipliner yaklaşımın klinik başarıda rol oynadığı bildirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma literatür derlemesi niteliğinde olduğundan etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Ashton-James, C. E., Anderson, S. R., Mackey, S. C., & Darnall, B. D. (2022). Beyond pain, distress, and disability: The importance of social outcomes in pain management research and practice. Pain, 163(3), e426-e431. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000002404
  2. Bittar, M., & Deodhar, A. (2025). Axial Spondyloarthritis: A Review. JAMA, 333(5), 408-420. https://doi.org/10.1001/jama.2024.20917
  3. Chen, H.-H., Chen, Y.-M., Lai, K.-L., Hsieh, T.-Y., Hung, W.-T., Lin, C.-T., … Chen, Y.-H. (2020). Gender difference in ASAS HI among patients with ankylosing spondylitis. PloS One, 15(7), e0235678. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0235678
  4. Correia, J. C., Waqas, A., Assal, J.-P., Davies, M. J., Somers, F., Golay, A., & Pataky, Z. (2023). Effectiveness of therapeutic patient education interventions for chronic diseases: A systematic review and meta-analyses of randomized controlled trials. Frontiers in Medicine, 9, 996528. https://doi.org/10.3389/fmed.2022.996528
  5. Crombez, G., Veirman, E., Van Ryckeghem, D., Scott, W., & De Paepe, A. (2023). The effect of psychological factors on pain outcomes: Lessons learned for the next generation of research. Pain Reports, 8(6), e1112. https://doi.org/10.1097/PR9.0000000000001112
  6. Danilov, A., Danilov, A., Badaeva, A., Kosareva, A., Popovskaya, K., & Novikov, V. (2025). State-of-the-Art Personalized Therapy Approaches for Chronic Non-Specific Low Back Pain: Understanding the Mechanisms and Drivers. Pain and Therapy, 14(2), 479-496. https://doi.org/10.1007/s40122-025-00706-w
  7. Ding, X., Li, D., Zhang, J., Wang, S., Luo, Z., & Wu, Z. (2026). Factors associated with kinesiophobia in patients with rheumatic and musculoskeletal diseases: A systematic review. Joint Bone Spine, 93(4), 106029. https://doi.org/10.1016/j.jbspin.2025.106029
  8. Dougherty, P., & Beehler, G. (2025). Biopsychosocial management of chronic lower back pain: The role of manual therapy and behavioral health co-management. Frontiers in Musculoskeletal Disorders, 3. https://doi.org/10.3389/fmscd.2025.1646096

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

4 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

19 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aslan Kolukısa, S. (2026). Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1). https://izlik.org/JA86DC84HA
AMA
1.Aslan Kolukısa S. Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi. BSEBD. 2026;9(1). https://izlik.org/JA86DC84HA
Chicago
Aslan Kolukısa, Sidrenur. 2026. “Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9 (1). https://izlik.org/JA86DC84HA.
EndNote
Aslan Kolukısa S (01 Haziran 2026) Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9 1
IEEE
[1]S. Aslan Kolukısa, “Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi”, BSEBD, c. 9, sy 1, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86DC84HA
ISNAD
Aslan Kolukısa, Sidrenur. “Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi 9/1 (01 Haziran 2026). https://izlik.org/JA86DC84HA.
JAMA
1.Aslan Kolukısa S. Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi. BSEBD. 2026;9. Available at https://izlik.org/JA86DC84HA.
MLA
Aslan Kolukısa, Sidrenur. “Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi”. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2026, https://izlik.org/JA86DC84HA.
Vancouver
1.Sidrenur Aslan Kolukısa. Biyopsikososyal Yaklaşım Çerçevesinde Ankilozan Spondilitte Kronik Bel Ağrısı Yönetimi. BSEBD [Internet]. 01 Haziran 2026;9(1). Erişim adresi: https://izlik.org/JA86DC84HA