EN
TR
Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı
Öz
Gebelik döneminde anne sağlığı risklerinin erken tespiti ve uygun müdahalelerin yapılması, anne ve bebek sağlığı açısından hayati bir önem taşımaktadır. Bu süreçte, büyük veri kümelerinden elde edilen karmaşık ilişkileri ve desenleri otomatik olarak analiz edebilen makine öğrenme (MÖ) algoritmalarının kullanımı son derece kritik bir rol oynamaktadır. MÖ algoritmaları, büyük veri setlerindeki gizli bilgileri açığa çıkararak, gebelikle ilişkili risk faktörlerini daha doğru bir şekilde belirleme imkanı sunmaktadır. Bu bağlamda gerçekleştirilen bu çalışmada, gebelik sürecinde anne sağlığı risk seviyelerinin özellikle yüksek riskli hamileliklerin tahmininde başarının arttırılmasına odaklanılmıştır. Bunun için öncelikle başarımı artıracak önemli (kritik) özellikler belirlenmiş ve altı farklı makine öğrenme algoritması kullanılarak en etkili bilgisayar temelli karar destek sistemi tasarlanmaya çalışılmıştır. Ki-Kare testi SelectKBest yöntemiyle birlikte uygulanarak, veri setindeki en kritik özelliklerin yaş, sistolik kan basıncı ve diyastolik kan basıncı olduğu tespit edilmiştir. Yanı sıra veri setindeki dengesizliği gidermek için sentetik azınlık aşırı örnekleme tekniğinden (SMOTE) yararlanılmıştır. Önerilen modelde kullanılan MÖ algoritmalarının başarımları hold-out performans değerlendirme yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, SMOTE tekniğinin kullanılmasının gebelikteki risk seviyelerinin tahmininde model başarımlarını artırmada olumlu bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Önerilen modelde her bir sınıflandırma algoritması için en yüksek sınıflandırma başarımı yüksek risk sınıfı için elde edilmiştir. Kullanılan algoritmalar arasında, %97 başarı oranıyla en üstün performansa sahip olanının ekstrem gradyan arttırma algoritması olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak elde edilen sonuçlar, önerilen modelin yüksek risk taşıyan gebeliklerin tespitinde son derece etkili olduğunu doğrulamaktadır. Bu bulgu, önerilen MÖ temelli karar destek sisteminin uzman hekimlere gebelik sürecinde daha doğru teşhisler koyma ve gerekli müdahaleleri daha hızlı bir şekilde gerçekleştirme konusunda önemli bir destek sağlama potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abacı İ, Yıldız K. 2023. SMOTE vs. KNNOR: An evaluation of oversampling techniques in machine learning. Gümüşhane Üniv Fen Bil Derg, 13(3): 767-779.
- Ahmed M, Kashem MA, Rahman M, Khatun S. 2020. Review and analysis of risk factor of maternal health in remote area using the Internet of Things (IoT). 5th International Conference on Electrical, Control & Computer Engineering, July 29, Kuantan, Pahang, Malaysia, pp: 357-365.
- Ahmed M, Kashem MA. 2020. IoT based risk level prediction model for maternal health care in the context of Bangladesh. 2nd International Conference on Sustainable Technologies for Industry 4.0, December 19-20, Dhaka, Bangladesh, pp: 1-6.
- Ahmed M. 2023. Maternal health risk. UCI Machine Learning Repository. DOI: https://doi.org/10.24432/C5DP5D (erişim tarihi: 2 Şubat 2023).
- Al-Hindi MY, Al Sayari TA, Al Solami R, Baiti AKA, Alnemri JA, Mirza IM, Faden YA. 2020. Association of antenatal risk score with maternal and neonatal mortality and morbidity. Cureus, 12(12): e12230.
- Diamantoulaki I, Diamantoulakis PD, Bouzinis PS, Sarigiannidis P, Karagiannidis GK. 2022. Health risk assessment with federated learning. International Balkan Conference on Communications and Networking, Aug. 22-24, Sarajevo • Bosnia and Herzegovina, pp: 57-61.
- Edayath P. 2022. Analysis of factors affecting maternal health using data mining techniques. Doctoral dissertation, The University of Texas at El Paso, US.
- Elen A, Baş S, Közkurt C. 2022. An adaptive gaussian kernel for support vector machine. Arabian J Sci Eng, 47(8): 10579-10588.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri, Bilgi Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
15 Mayıs 2024
Gönderilme Tarihi
19 Mart 2024
Kabul Tarihi
29 Nisan 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 3
APA
Şenyer Yapıcı, İ., & Uzun Arslan, R. (2024). Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı. Black Sea Journal of Engineering and Science, 7(3), 509-520. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1455473
AMA
1.Şenyer Yapıcı İ, Uzun Arslan R. Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı. BSJ Eng. Sci. 2024;7(3):509-520. doi:10.34248/bsengineering.1455473
Chicago
Şenyer Yapıcı, İrem, ve Rukiye Uzun Arslan. 2024. “Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı”. Black Sea Journal of Engineering and Science 7 (3): 509-20. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1455473.
EndNote
Şenyer Yapıcı İ, Uzun Arslan R (01 Mayıs 2024) Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı. Black Sea Journal of Engineering and Science 7 3 509–520.
IEEE
[1]İ. Şenyer Yapıcı ve R. Uzun Arslan, “Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı”, BSJ Eng. Sci., c. 7, sy 3, ss. 509–520, May. 2024, doi: 10.34248/bsengineering.1455473.
ISNAD
Şenyer Yapıcı, İrem - Uzun Arslan, Rukiye. “Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı”. Black Sea Journal of Engineering and Science 7/3 (01 Mayıs 2024): 509-520. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1455473.
JAMA
1.Şenyer Yapıcı İ, Uzun Arslan R. Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı. BSJ Eng. Sci. 2024;7:509–520.
MLA
Şenyer Yapıcı, İrem, ve Rukiye Uzun Arslan. “Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 7, sy 3, Mayıs 2024, ss. 509-20, doi:10.34248/bsengineering.1455473.
Vancouver
1.İrem Şenyer Yapıcı, Rukiye Uzun Arslan. Gebelikte Anne Sağlığı Risk Gruplarının Tahminine Yönelik Makine Öğrenmesi Tabanlı Bir Karar Destek Sistem Tasarımı. BSJ Eng. Sci. 01 Mayıs 2024;7(3):509-20. doi:10.34248/bsengineering.1455473
Cited By
Şizofren Hastalarının Tespitinde Yapay Zeka Tabanlı Performans Analizi
Black Sea Journal of Engineering and Science
https://doi.org/10.34248/bsengineering.1583759Askıda Katı Madde Konsantrasyonunun Tahmininde Yığma Modelleri ve Hiperparametre Optimizasyonunun Etkisi: Filyos Çayı Örneği
Karaelmas Science and Engineering Journal
https://doi.org/10.7212/karaelmasfen.1655059