EN
TR
Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi
Öz
Bir yapı konumunda, taban kayasına ulaşan sismik dalgalar, üstündeki zemin aracılığıyla temele doğru yayılır ve dalganın bir kısmı temel ara yüzünden zemine geri yansırken, diğer bir kısmı ise yapıya iletilir ve yapının tepesinden tekrar zemine yansır. Bu süreç hem zeminin ve hem de yapının dinamik davranış özellikleri ile de etkileşim içerisindedir. Bu olayın tamamına Zemin-Yapı Etkileşimi (ZYE) denilmektedir. ZYE hakkında çok sayıda akademik araştırma mevcuttur. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) kazıklı temellerinin ZYE ile deprem etkisi altında gerçekleştirilen analiziyle ilgili ayrıntılı hükümler içermektedir. TBDY tarafından benimsenen en basit yöntemde, kazıklar çubuk elemanlar olarak modellenir; çubuk elemanların düğüm noktalarına zeminin yatay ve düşey basınçlarını temsilen doğrusal olmayan yatay ve düşey yaylar tanımlanır; ayrıca kazığın alt ucuna zeminin düşey basıncını temsilen doğrusal olmayan düşey yay tanımlanır. Zeminin yatay, düşey ve kazık uç direnci için basınç-yerdeğiştirme ilişkisi sırasıyla p-y, t-z ve Q-z ile gösterilir. Bu çalışmada, kazıklı temele sahip bir rüzgâr türbininin dinamik davranışı, i) yukarıda açıklanan doğrusal olmayan zemin yaylarının dikkate alındığı ve ii) temelin ankastre mesnet kabul edildiği durumlar için incelenmiştir. Bu iki durum için ayrıca yatay yerdeğiştirmenin esas alındığı kırılganlık eğrileri elde edilmiştir. Yapılan sayısal analizler sonucunda rüzgâr türbini kulesi iç kuvvet istemlerinde önemli sayılabilecek farklılıkların oluştuğu, ancak kulenin yatay yerdeğiştirme istemindeki farkın ihmal edilebilir mertebede olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- API - American Petroleum Institute. 2002. Recommended practice for planning, designing and constructing fixed offshore platforms – working stress design, API- RP 2A-WSD. URL: https://www.api.org/~/media/files/publications/whats%20new/2a-wsd_e22%20pa.pdf (accessed date: March 18, 2024).
- Asareh MA. 2015. Dynamic behavior of operational wind turbines considering aerodynamic and seismic load interaction, Ph.D. Thesis, Missouri University of Science and Technology, Missouri, USA, pp: 148.
- Aydınoğlu MN. 2011. Zayıf zeminlerde yapılan binalarda dinamik yapı-kazık-zemin etkileşimi için uygulamaya yönelik bir hesap yöntemi. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Rapor No. 2011/1, İstanbul, Türkiye, ss: 15.
- Aydınoğlu MN, Celep UU, Önem G. 2014. A practical method for structure – pile – soil interaction under seismic action. Symposium on Developments and Experiences in Geotechnics, in honour of Prof. Dr. Kutay ÖZAYDIN, Yıldız Technical University, June 2, Istanbul, Türkiye, pp:68.
- Baker JW. 2015. Efficient analytical fragility function fitting using dynamic structural analysis. Earthquake Spectra. 31(1):579-599.
- Bildik S, Savaşeri K, Polat ŞŞ, Laman M. 2017. A case study on the investigation of the behavior of piles by kinematic interaction analysis. 7. Geoteknik Sempozyumu, November 22-24, İstanbul, Türkiye, pp: 54.
- Federal Emergency Management Agency – FEMA. 2009. quantification of building seismic performance factors (FEMA P695, ATC-63). FEMA, Washington, USA, pp: 421.
- Matlock H. 1970. Correlation for design of laterally loaded piles in soft clay. 2nd Annual Offshore Technology Conference, Paper No. OTC 1204, 31 March–2 April, Houston, Texas, USA, pp: 577-594
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Deprem Mühendisliği, İnşaat Geoteknik Mühendisliği, Yapı Dinamiği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Ocak 2025
Gönderilme Tarihi
23 Kasım 2024
Kabul Tarihi
25 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Dilsiz, A., & Özuygur, A. R. (2025). Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 8(1), 234-242. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1590228
AMA
1.Dilsiz A, Özuygur AR. Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2025;8(1):234-242. doi:10.34248/bsengineering.1590228
Chicago
Dilsiz, Abdullah, ve Ali Ruzi Özuygur. 2025. “Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 8 (1): 234-42. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1590228.
EndNote
Dilsiz A, Özuygur AR (01 Ocak 2025) Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi. Black Sea Journal of Engineering and Science 8 1 234–242.
IEEE
[1]A. Dilsiz ve A. R. Özuygur, “Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi”, BSJ Eng. Sci., c. 8, sy 1, ss. 234–242, Oca. 2025, doi: 10.34248/bsengineering.1590228.
ISNAD
Dilsiz, Abdullah - Özuygur, Ali Ruzi. “Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 8/1 (01 Ocak 2025): 234-242. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1590228.
JAMA
1.Dilsiz A, Özuygur AR. Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2025;8:234–242.
MLA
Dilsiz, Abdullah, ve Ali Ruzi Özuygur. “Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 8, sy 1, Ocak 2025, ss. 234-42, doi:10.34248/bsengineering.1590228.
Vancouver
1.Abdullah Dilsiz, Ali Ruzi Özuygur. Kazık-Zemin Etkileşiminin Rüzgâr Türbinlerinin Deprem Davranışı ve Kırılganlık Eğrisi Üzerindeki Etkisi. BSJ Eng. Sci. 01 Ocak 2025;8(1):234-42. doi:10.34248/bsengineering.1590228