EN
TR
Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz
Öz
Mental hastalıklar dünya çapında milyarlarca insanı çeşitli seviyelerde etkilemektedir. Bu durum toplum sağlığı açısından bir risk teşkil etmektedir. Hastalıkların seviyeleri ve etkileri değişiklik gösterse de genel olarak mental rahatsızlıklar kişilerin kendileri ve çevreleri ile sağlıklı bir ilişki kurmalarını engelleyerek günlük yaşamlarını verimli bir şekilde geçirmelerini engeller. Günlük yaşam konforundan uzaklaşan bireyler sosyal ve iş yaşamlarında da birçok zorluk ile karşılaşırlar. Uzun süreli mental rahatsızlık yaşayan insanlarda strese bağlı olarak fizyolojik rahatsızlıklar da görülebilir. Bu durum tedavi edilmediği ve önlenmediği zaman toplum sağlığı problemine dönüşür. Bundan dolayı sağlık alanında faaliyet gösteren sağlık kuruluşları, araştırma merkezleri ve üniversiteler gibi merkezler mental hastalıkların tespiti ve tedavisi için birçok çalışma yapmaktadır. Bu yöntemler geleneksel yöntemleri içermekle birlikte günümüzde yapay zeka destekli yöntemleri de kapsamaktadır. Yapay zeka destekli yöntemler çeşitli türdeki büyük miktarda mental hastalık verisini analiz ederek mental hastalıkların erken teşhisi ve tedavisinde kullanılmaktadır. Araştırmacılar bu yöntemlerin başarılarını geliştirmek için metasezgisel optimizasyon algoritmalarını da kullanmaktadır. Çok karmaşık nonlinear problemlere hızlı ve yüksek başarımlı çözümler arayan bu optimizasyon yöntemleri makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin başarılarını arttırmaktadır. Fakat araştırmacılar için bu alanda yapılan çalışmaların sayısını ve niteliğini gösteren ayrı bir bibliyometrik bir çalışma yoktur. Bu çalışma bu alanda oluşan bu boşluğu doldurarak araştırmacılar için ön açısı bir rehber olmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Kaynakça
- Abdulsalam KO, Torera MN, Dawuda AA, Musa S, Olumide OO. 2025. Emerging trends and insights: A comprehensive bibliometric analysis of artificial intelligence applications in healthcare and psychology. J Adv Math Comput Sci, 40(1): 54-71.
- Abualigah L, Abd Elaziz M, Sumari P, Geem ZW, Gandomi AH. 2022. Reptile search algorithm (RSA): A nature-inspired meta-heuristic optimizer. Expert Syst Appl, 191: 116158.
- American Psychiatric Association. 2022. Warning signs of mental illness. URL: https://www.psychiatry.org/patients-families/warning-signs-of-mental-illness (accessed date: March 20, 2025).
- Bandaru S, Deb K. 2016. Metaheuristic techniques. In: Ravindran AR, editor. Decision sciences. CRC Press, Boca Raton, FL, USA, pp: 709–766.
- Berta A, Ángel CM, Clara GS, Rubén H. 2022. A bibliometric analysis of 10 years of research on symptom networks in psychopathology and mental health. Psychiatry Res, 308: 114380.
- Caraballo-Arias Y, Feola D, Milani S. 2024. The science behind happiness at work. Curr Opin Epidemiol Public Health, 3(1): 11-24.
- Carvalho AF, Firth J, Vieta E. 2020. Bipolar disorder. N Engl J Med, 383(1): 58-66.
- Chen J, Yuan D, Dong R, Cai J, Ai Z, Zhou S. 2024. Artificial intelligence significantly facilitates development in the mental health of college students: a bibliometric analysis. Front Psychol, 15: 1375294.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri, Esnek Hesaplama
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
9 Temmuz 2025
Yayımlanma Tarihi
15 Temmuz 2025
Gönderilme Tarihi
9 Nisan 2025
Kabul Tarihi
12 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 4
APA
Can, Ü., & Tuğrul, F. (2025). Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz. Black Sea Journal of Engineering and Science, 8(4), 1140-1151. https://izlik.org/JA24GF26NW
AMA
1.Can Ü, Tuğrul F. Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz. BSJ Eng. Sci. 2025;8(4):1140-1151. https://izlik.org/JA24GF26NW
Chicago
Can, Ümit, ve Feride Tuğrul. 2025. “Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz”. Black Sea Journal of Engineering and Science 8 (4): 1140-51. https://izlik.org/JA24GF26NW.
EndNote
Can Ü, Tuğrul F (01 Temmuz 2025) Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz. Black Sea Journal of Engineering and Science 8 4 1140–1151.
IEEE
[1]Ü. Can ve F. Tuğrul, “Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz”, BSJ Eng. Sci., c. 8, sy 4, ss. 1140–1151, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24GF26NW
ISNAD
Can, Ümit - Tuğrul, Feride. “Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz”. Black Sea Journal of Engineering and Science 8/4 (01 Temmuz 2025): 1140-1151. https://izlik.org/JA24GF26NW.
JAMA
1.Can Ü, Tuğrul F. Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz. BSJ Eng. Sci. 2025;8:1140–1151.
MLA
Can, Ümit, ve Feride Tuğrul. “Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 8, sy 4, Temmuz 2025, ss. 1140-51, https://izlik.org/JA24GF26NW.
Vancouver
1.Ümit Can, Feride Tuğrul. Metasezgisel Optimizasyon Yöntemlerinin Psikiyatrik Uygulamalardaki Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz. BSJ Eng. Sci. [Internet]. 01 Temmuz 2025;8(4):1140-51. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24GF26NW