Araştırma Makalesi

CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama

Cilt: 9 Sayı: 1 9 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama

Öz

İklim kaynaklı doğal afetlerin gelecekte nasıl değişeceğine ilişkin tahminler ve bu değişimlerin olası etkilerinin ortaya konulması, alınacak önlemlerin belirlenmesinde ilk adımı oluşturmaktadır. Bu çalışma, Diyarbakır ili özelinde afet risklerinin ve etkilerinin azaltılmasına yönelik bilimsel temelli politikaların geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla, gelecekteki yağış ve sıcaklık değerlerinin tahminine odaklanmaktadır. Çalışmada, iklim modellerinin daha yüksek çözünürlükte ve daha ayrıntılı fiziksel süreçlerle çalışmasına imkân tanıyan Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi Faz 6 (CMIP6) kapsamında yer alan 24 farklı Küresel İklim Modeli (GCM) kullanılmıştır. Geçmiş, mevcut ve gelecekteki yağış ile sıcaklık değerleri; CMIP6 tarihsel deney senaryosu ve iki farklı Paylaşımlı Sosyoekonomik Rota (SSP2-4.5 ve SSP5-8.5) senaryosu aracılığıyla simüle edilmiştir. GCM’lere ait simülasyonların seçilen istasyona en yakın konuma indirgenmesi ve modelleme kaynaklı yanlılıkların düzeltilmesi için CMhyd yazılımı kullanılmış, yanlılıkların düzeltilmesinde doğrusal ölçeklendirme yöntemi tercih edilmiştir. CMIP6 tarihsel deneyi kapsamındaki yanlılıkları düzeltilmiş yağış ve sıcaklık simülasyonları istasyon verileriyle karşılaştırılarak en iyi performans gösteren GCM’ler belirlenmiştir. Daha sonra bu GCM’lere ait orta etki SSP2-4.5 ve yüksek etki SSP5-8.5 senaryoları kapsamındaki yanlılıkları düzeltilmiş yağış ve sıcaklık projeksiyonları üzerinden Diyarbakır ili ikliminin gelecekte nasıl değişebileceği değerlendirilmiştir. Sonuçlar, iklim değişikliğinin Diyarbakır’da sıcaklıkları artırıp yağışları azaltarak etkilerini sürdüreceğini ve bu çerçevede bölgesel uyum stratejilerinin geliştirilmesinin kaçınılmaz olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Kaynakça

  1. Ahmed, K., Sachindra, D. A., Shahid, S., Demirel, M. C., & Chung, E.-S. (2019). Selection of multi-model ensemble of general circulation models for the simulation of precipitation and maximum and minimum temperature based on spatial assessment metrics. Hydrology and Earth System Sciences, 23(11), 4803–4824. https://doi.org/10.5194/hess-23-4803-2019
  2. Bağçaci, S. Ç., Yucel, I., Duzenli, E., & Yilmaz, M. T. (2021). Intercomparison of the expected change in the temperature and the precipitation retrieved from CMIP6 and CMIP5 climate projections: A Mediterranean hot spot case, Turkey. Atmospheric Research, 256, Makale 105576. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2021.105576
  3. Chen, W., Jiang, Z., & Li, L. (2011). Probabilistic projections of climate change over China under the SRES A1B scenario using 28 AOGCMs. Journal of Climate, 24(17), 4741–4756. https://doi.org/10.1175/2011JCLI4102.1
  4. Eyring, V., Bony, S., Meehl, G. A., Senior, C. A., Stevens, B., Stouffer, R. J., & Taylor, K. E. (2016). Overview of the Coupled Model Intercomparison Project Phase 6 (CMIP6) experimental design and organization. Geoscientific Model Development, 9(5), 1937–1958. https://doi.org/10.5194/gmd-9-1937-2016
  5. Fang, G. H., Yang, J., Chen, Y. N., & Zammit, C. (2015). Comparing bias correction methods in downscaling meteorological variables for a hydrologic impact study in an arid area in China. Hydrology and Earth System Sciences, 19(6), 2547–2559. https://doi.org/10.5194/hess-19-2547-2015
  6. Giorgi, F., & Mearns, L. O. (1999). Introduction to special section: Regional climate modeling revisited. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 104(D6), 6335–6352. https://doi.org/10.1029/98JD02072
  7. IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (V. Masson-Delmotte, P. Zhai, A. Pirani, S. L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M. I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J. B. R. Matthews, T. K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, & B. Zhou, Dü.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896
  8. Jacob, D., Petersen, J., Eggert, B., Alias, A., Christensen, O. B., Bouwer, L. M., Braun, A., Colette, A., Déqué, M., Georgievski, G., Georgopoulou, E., Gobiet, A., Menut, L., Nikulin, G., Haensler, A., Hempelmann, N., Jones, C., Keuler, K., Kovats, S., . . . Yiou, P. (2014). EURO-CORDEX: New high-resolution climate change projections for European impact research. Regional Environmental Change, 14(2), 563–578. https://doi.org/10.1007/s10113-013-0499-2

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Su Kaynakları Mühendisliği, Doğal Afetler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

9 Ocak 2026

Yayımlanma Tarihi

9 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

15 Kasım 2025

Kabul Tarihi

3 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Abass, B., Yalcin, E., & Şarlak, N. (2026). CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(1), 391-403. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1824534
AMA
1.Abass B, Yalcin E, Şarlak N. CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026;9(1):391-403. doi:10.34248/bsengineering.1824534
Chicago
Abass, Buran, Emrah Yalcin, ve Nermin Şarlak. 2026. “CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (1): 391-403. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1824534.
EndNote
Abass B, Yalcin E, Şarlak N (01 Ocak 2026) CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 1 391–403.
IEEE
[1]B. Abass, E. Yalcin, ve N. Şarlak, “CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 1, ss. 391–403, Oca. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1824534.
ISNAD
Abass, Buran - Yalcin, Emrah - Şarlak, Nermin. “CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/1 (01 Ocak 2026): 391-403. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1824534.
JAMA
1.Abass B, Yalcin E, Şarlak N. CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026;9:391–403.
MLA
Abass, Buran, vd. “CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 1, Ocak 2026, ss. 391-03, doi:10.34248/bsengineering.1824534.
Vancouver
1.Buran Abass, Emrah Yalcin, Nermin Şarlak. CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 01 Ocak 2026;9(1):391-403. doi:10.34248/bsengineering.1824534

Cited By

                           24890