Araştırma Makalesi
Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme
Öz
Dijital dönüşüm ile ortaya çıkan çok boyutlu siber güvenlik risklerinin tanımlanabilmesi, öngörülebilmesi, bertaraf edilebilmesi amacıyla ülkelerin veya kurumların karşı karşıya kaldıkları bu durumlarla mücadele edebilmeleri için mevcut durumlarını tespit etmeleri önem arz etmektedir. Bu nedenle ülkeler veya kurumlar dijital güvenlik performanslarının değerlendirilmesi için siber güvenlik kapasitelerini ölçen araçlara ihtiyaç duymaktadır. Buna paralel olarak Avrupa Birliği yasal düzenlemelerle hem üye hem de aday ülkelere siber güvenliğe yönelik bağlayıcı yükümlülükler getirmiştir. Bu durum siber güvenlik performansının ölçülmesini yalnızca teknik değil, politik ve hukuki açılardan da izlenmesi gereken bir konu haline getirmiştir. Bu çalışmada Avrupa Birliği’ne aday ülkelerin siber güvenlik performansları pandemi öncesi ve sonrası olmak üzere iki ayrı dönem için analiz edilmiştir. Ulusal Siber Güvenlik Endeksi’nde yer alan on iki performans göstergesi Centroidous yöntemi ile objektif biçimde ağırlıklandırılmış, ardından RAPS yöntemiyle Avrupa Birliği’ne aday dokuz ülkenin performansları sıralanmıştır. Çalışma siber güvenlik performansının nesnel verilerle ölçülmesine yönelik alternatif bir metodoloji sunarak, politika yapıcılar için karar mekanizması oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular sonucunda pandemi sonrasında siber güvenlik performansı göstergelerinden politika geliştirme, siber olaylara müdahale ve eğitim kriterlerinin önem kazandığı, siber tehdit paylaşımı, elektronik kimlik ve güven hizmetleri, kişisel verilerin korunması kriterlerinin ise daha az önemli hale geldiği görülmüştür. Ek olarak, ülkelerin pandemi döneminde artan dijitalleşmeye siber güvenlik açısından ne kadar hazırlıklı olduğu ortaya koyulmuştur. Gürcistan ve Ukrayna’nın yaşanan krizleri fırsata çevirerek siber güvenlik kapasitelerini güçlendirdiği sonucuna varılmıştır. Buna karşılık özellikle Moldova ve Karadağ’ın gerekli atılımları yapamayarak siber güvenlik performanslarında gerileme yaşadığı görülmüştür. Türkiye ise orta düzeyde bir siber güvenlik performansı göstermiş, ancak rekabet gücünü arttırmak için siber güvenlik eylemlerini hızlandırması gerektiğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Kaynakça
- Alamoudi, M. H., & Bafail, O. A. (2022). BWM—RAPS approach for evaluating and ranking banking sector companies based on their financial ındicators in the saudi stock market. Journal of Risk and Financial Management, 15, 467. https://doi.org/10.3390/jrfm15100467
- Altıntaş, F. F. (2022). G7 ülkelerinin siber güvenlik performanslarının analizi: Entropi tabanlı MABAC yöntemi ile bir uygulama. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 263–286. https://doi.org/10.28956/gbd.1109776
- Bafail, O. A., Abdulaal, R. M. S., & Kabli, M. R. (2022). AHP-RAPS approach for evaluating the productivity of engineering departments at a public university. Systems, 10, 107. https://doi.org/10.3390/systems10040107
- Barik, K., Misra, S., Konar, K., Kaushik, M., & Ahuja, R. (2022). A comparative study on the application of text mining in cybersecurity. Recent Advances in Computer Science and Communications, 16(3), 80-93. https://doi.org/10.2174/2666255816666220601113550
- Bui, H. A., & Nguyen, X. T. (2024). A novel multicriteria decision-making process for selecting spot welding robot with removal effects of criteria techniques. International Journal on Interactive Design and Manufacturing, 18(2), 1033–1052. https://doi.org/10.1007/s12008-023-01650-9
- Chaudhuri, A., Behera, R. K., & Bala, P. K. (2025). Factors impacting cybersecurity transformation: An Industry 5.0 perspective. Computers and Security, 150, 104267. https://doi.org/10.1016/j.cose.2024.104267
- CMM (2021). The Cybersecurity Capacity Maturity Model. https://gcscc.ox.ac.uk/the-cmm (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- CRI (2015). Cybersecurity Readiness Index. https://www.potomacinstitute.org/steps/index.php/component/content/article/cyber-readiness-index-cri-2-0?catid=31%26Itemid=101 (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- CSF (2018). Cyber Security Framework. https://www.nist.gov/cyberframework (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- Cybersecurity Act (2019). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/881/oj (Erişim Tarihi 10 Şubat 2024)
- Çifci, H. (2024). Cybersecurity Maturity of Turkey: An assessment with ENISA’s National Capabilities Assessment Framework (NCAF). Savunma Bilimleri Dergisi, 20(2), 191-210. https://doi.org/10.17134/khosbd.1450078
- de Azambuja, A. J. G., Plesker, C., Schützer, K., Anderl, R., Schleich, B., & Almeida, V. R. (2023). Artificial intelligence-based cyber security in the context of Industry 4.0—A Survey. Electronics (Switzerland), 12, 1920. https://doi.org/10.3390/electronics12081920
- Dünya Bankası (2025). DataBank: World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator?tab=all (Erişim Tarihi 19 Aralık 2025)
- e-Governance Academy (2018). National Cyber Security Index (NCSI). https://ncsi.ega.ee/ (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Erdem, M., & Özdemir, A. (2025). Evaluation of cyber security risk pillars for a digital, innovative, and sustainable model utilizing a novel fuzzy hybrid optimization. Computers and Security, 153, 104394. https://doi.org/10.1016/j.cose.2025.104394
- European Union. (2016). Directive (EU) 2016/1148 on security of network and information systems (NIS Directive). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32016L1148 (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- European Union. (2022). Directive (EU) 2022/2555 on measures for a high common level of cybersecurity across the Union (NIS2 Directive). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32022L2555 (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Fagarazzi, A. (2024). Impact of digital development level on National Cybersecurity Index. Business Excellence, 18(2), 37-61. https://doi.org/10.22598/pi-be/2024.18.2.37
- Farahbod, K., Shayo, C., & Varzandeh, J. (2020). Cybersecurity indices and cybercrime annual loss and economic impacts. Journal of Business and Behavioral Sciences, 32(1), 63-71.
- GCI (2024). Global Cybersecurity Index, https://www.itu.int/en/ITU-D/Cybersecurity/Pages/global-cybersecurity-index.aspx (Erişim Tarihi 25 Mart 2025)
- GDPR (2018). General Data Protection Regulation. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016R0679 (Erişim Tarihi 25 Mart 2025)
- Geleta, R. (2018). Cyber security metrics for performance measurement in E-Business. International Conference on Smart Systems and Inventive Technology (220-222), IEEE.
- Goutam, R. K. (2015). Importance of cyber security. International Journal of Computer Applications, 111(7), 14-17.
- Gupta Bhol, S., Mohanty, J. R., & Kumar Pattnaik, P. (2023). Taxonomy of cyber security metrics to measure strength of cyber security. Materials Today: Proceedings, 80, 2274–2279. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2021.06.228
- Hwang, C.-L., & Yoon, K. (1981). Multiple attribute decision making: Methods and applications—A state-of-the-art survey (Lecture Notes in Economics and Mathematical Systems, Vol. 186). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9
- ITU (2008). International Telecommunication Union. https://www.itu.int/rec/T-REC-X.1205-200804-I/en (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Kayişoğlu, G., Güneş, B., & Bolat, P. (2024). ECDIS cyber security dynamics analysis based on the fuzzy FUCOM method. Transactions on Maritime Science, 13(1). https://doi.org/10.7225/toms.v13.n01.w09
- Khatun, M., Wagner, F., Jung, R., & Glaß, M. (2023). An application of DEMATEL and fuzzy DEMATEL to evaluate the interaction of safety management system and cybersecurity management system in automated vehicles. In Engineering Applications of Artificial Intelligence (Vol. 124). Elsevier Ltd. https://doi.org/10.1016/j.engappai.2023.106566
- Küpeli, M., & Söğüt, E. (2024). Assessment of the Cybersecurity Efficiency of G20 Countries Using Data Envelopment Analysis. 17th International Conference on Information Security and Cryptology (1-4), IEEE. https://doi.org/10.1109/ISCTrkiye64784.2024.10779233
- Maisikeli, S. G. (2020). UAE cybersecurity perception and risk assessments compared to other developed nations, 3rd International Conference on Information and Computer Technologies (ICICT) (432-439) IEEE. https://doi.org/10.1109/ICICT50521.2020.00075
- Maniya, K., & Bhatt, M. G. (2010). A selection of material using a novel type decision-making method: Preference selection index method. Materials & Design, 31(4), 1785–1789. https://doi.org/10.1016/j.matdes.2009.11.020
- Mohamed, M., Abdelmouty, A. M., Mohamed, K., & Smarandache, F. (2025). SuperHyperSoft-driven evaluation of smart transportation in Centroidous-MOOSRA: Real-world insights for the UAV era. Neutrosophic Sets and Systems, 78, 149–163.
- OECD Report. (2020). Going Digital Integrated Policy Framework, OECD Digital Economy Papers, No. 292, OECD Publishing, https://www.oecd.org/en/publications/going-digital-integrated-policy-framework_dc930adc-en.html (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- OECD Report. (2024). New perspectives on measuring cybersecurity, OECD Digital Economy Papers, No. 366, OECD Publishing, https://doi.org/10.1787/b1e31997-en (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Prasetya, Y. W. A., Suhardjo, B., & Munir, R. (2024). Regression analysis of the national cyber security index in the Southeast Asia Region. Asian Journal of Social and Humanities, 2, 1206.
- Radulescu, C. Z., Radulescu, M., Vevera, A. V., & Boncea, R. (2024). Extended Group TOPSIS method with application for Cybersecurity. 10th 2024 International Conference on Control, Decision and Information Technologies (1768–1773), IEEE. https://doi.org/10.1109/CoDIT62066.2024.10708191
- Salih, A. A., & Abdulrazzaq, M. B. (2023). Cyber security: performance analysis and challenges for cyber attacks detection. Indonesian Journal of Electrical Engineering and Computer Science, 31(3), 1763–1775. https://doi.org/10.11591/ijeecs.v31.i3.pp1763-1775
- Sellak, H., Chhetri, M. B., Grobler, M., & Moore, K. (2021). ACSIMA: A Cyber Security Index for Mobile Health Apps. Proceedings - 2021 36th IEEE/ACM International Conference on Automated Software Engineering Workshops (145–152), IEEE. https://doi.org/10.1109/ASEW52652.2021.00039
- Shtantsel, S., Buryk, Z., Grytsyshen, D., Yevenok, O., & Sergiienko, L. (2024). Evaluating Information Security Strategies in the Public Sector: Efficiency and Cybersecurity Risks, Journal of Information Systems Engineering and Management, 10(2s), 348-358. https://doi.org/10.52783/jisem.v10i2s.323
- Stević, Ž., Pamučar, D., Puška, A., & Chatterjee, P. (2020). Sustainable supplier selection in healthcare industries using a new MCDM method: Measurement of alternatives and ranking according to Compromise solution (MARCOS). Computers & Industrial Engineering, 140, 106231. https://doi.org/10.1016/j.cie.2019.106231
- Tanaji, B. A., & Roychowdhury, S. (2024). BWM Integrated VIKOR method using Neutrosophic fuzzy sets for cybersecurity risk assessment of connected and autonomous vehicles. Applied Soft Computing, 159, 111628. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2024.111628
- Urošević, K., Gligorić, Z., Janković, I., Gluščević, B., & Beljić, Č. (2025). Simulation of MCDM process—stope and fan pattern selection in an underground mine with uncertainty. Mathematics, 13, 786. https://doi.org/10.3390/math13050786
- Urošević, K., Gligorić, Z., Miljanović, I., Beljić, C., & Gligorić, M. (2021). Novel methods in multiple criteria decision-making process (Mcrat and raps)—application in the mining industry. Mathematics, 9, 1980. https://doi.org/10.3390/math9161980
- Ünver, G. N. (2023). Comparison of cyber security policies of Türkiye and England. Cyberpolitik Journal, 8(16), 49-84.
- Van Dua, T. (2025). Development of The PSI-RAPS-MCRAT Method: A Hybrid Model. EUREKA, Physics and Engineering, 2025(1), 141–151. https://doi.org/10.21303/2461-4262.2025.003404
- Van Thien, N., Dung, H. T., & Trung, D. D. (2024). Overcoming the limitations of the RAPS method by identifying alternative data normalization methods. Engineering, Technology and Applied Science Research, 14(4), 15745–15750. https://doi.org/10.48084/etasr.7909
- Vinogradova-Zinkevič, I. (2024). Centroidous method for determining objective weights. Mathematics, 12(14), 2269. https://doi.org/10.3390/math12142269
- Zavadskas, E. K., & Turskis, Z. (2010). A new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision-making. Technological and Economic Development of Economy, 16(2), 159–172. https://doi.org/10.3846/tede.2010.10
- Zavadskas, E. K., Turskis, Z., Antucheviciene, J., & Zakarevicius, A. (2012). Optimization of weighted aggregated sum product assessment. Elektronika ir Elektrotechnika, 122(6), 3–6. https://doi.org/10.5755/j01.eee.122.6.1810
Cybersecurity Performance of European Union Candidate Countries in the Pre and Post Pandemic: An Evaluation with Centroidous and RAPS
Öz
Digital transformation introduces complex cybersecurity risks, and countries and institutions must evaluate their capacities to identify, anticipate, and address these threats effectively. Accordingly, there is a growing need for tools to assess digital security capabilities and evaluate cybersecurity performance. In parallel, the European Union has introduced legally binding cybersecurity obligations for both member and candidate countries through regulatory frameworks. As a result, assessing cybersecurity performance has become not only a technical matter but also a political and legal imperative. This study analyzes the cybersecurity performance of European Union candidate countries in two distinct periods: before and after the pandemic. Twelve performance indicators from the National Cyber Security Index were objectively weighted using Centroidous, and the performance of nine candidate countries was subsequently ranked using the RAPS method. By proposing an alternative methodology for objectively measuring cybersecurity performance, this study contributes to decision-making processes for policymakers. The findings reveal that, in the post-pandemic period, the importance of cybersecurity indicators changed considerably. Policy development, incident response, and training gained importance, while cyber threat sharing, electronic identity and trust services, protection of personal data indicators became relatively less significant. Furthermore, the analysis pointed out which countries were prepared for the rapid digitalization during the pandemic. According to the findings, Georgia and Ukraine transformed crisis into an opportunity by strengthen their cybersecurity capacities, whereas Moldova and Montenegro made insufficient progress. Türkiye has demonstrated a moderate level of cybersecurity performance, however, it needs to accelerate its cybersecurity efforts to enhance its competitive standing.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alamoudi, M. H., & Bafail, O. A. (2022). BWM—RAPS approach for evaluating and ranking banking sector companies based on their financial ındicators in the saudi stock market. Journal of Risk and Financial Management, 15, 467. https://doi.org/10.3390/jrfm15100467
- Altıntaş, F. F. (2022). G7 ülkelerinin siber güvenlik performanslarının analizi: Entropi tabanlı MABAC yöntemi ile bir uygulama. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 263–286. https://doi.org/10.28956/gbd.1109776
- Bafail, O. A., Abdulaal, R. M. S., & Kabli, M. R. (2022). AHP-RAPS approach for evaluating the productivity of engineering departments at a public university. Systems, 10, 107. https://doi.org/10.3390/systems10040107
- Barik, K., Misra, S., Konar, K., Kaushik, M., & Ahuja, R. (2022). A comparative study on the application of text mining in cybersecurity. Recent Advances in Computer Science and Communications, 16(3), 80-93. https://doi.org/10.2174/2666255816666220601113550
- Bui, H. A., & Nguyen, X. T. (2024). A novel multicriteria decision-making process for selecting spot welding robot with removal effects of criteria techniques. International Journal on Interactive Design and Manufacturing, 18(2), 1033–1052. https://doi.org/10.1007/s12008-023-01650-9
- Chaudhuri, A., Behera, R. K., & Bala, P. K. (2025). Factors impacting cybersecurity transformation: An Industry 5.0 perspective. Computers and Security, 150, 104267. https://doi.org/10.1016/j.cose.2024.104267
- CMM (2021). The Cybersecurity Capacity Maturity Model. https://gcscc.ox.ac.uk/the-cmm (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- CRI (2015). Cybersecurity Readiness Index. https://www.potomacinstitute.org/steps/index.php/component/content/article/cyber-readiness-index-cri-2-0?catid=31%26Itemid=101 (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- CSF (2018). Cyber Security Framework. https://www.nist.gov/cyberframework (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- Cybersecurity Act (2019). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/881/oj (Erişim Tarihi 10 Şubat 2024)
- Çifci, H. (2024). Cybersecurity Maturity of Turkey: An assessment with ENISA’s National Capabilities Assessment Framework (NCAF). Savunma Bilimleri Dergisi, 20(2), 191-210. https://doi.org/10.17134/khosbd.1450078
- de Azambuja, A. J. G., Plesker, C., Schützer, K., Anderl, R., Schleich, B., & Almeida, V. R. (2023). Artificial intelligence-based cyber security in the context of Industry 4.0—A Survey. Electronics (Switzerland), 12, 1920. https://doi.org/10.3390/electronics12081920
- Dünya Bankası (2025). DataBank: World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator?tab=all (Erişim Tarihi 19 Aralık 2025)
- e-Governance Academy (2018). National Cyber Security Index (NCSI). https://ncsi.ega.ee/ (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Erdem, M., & Özdemir, A. (2025). Evaluation of cyber security risk pillars for a digital, innovative, and sustainable model utilizing a novel fuzzy hybrid optimization. Computers and Security, 153, 104394. https://doi.org/10.1016/j.cose.2025.104394
- European Union. (2016). Directive (EU) 2016/1148 on security of network and information systems (NIS Directive). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32016L1148 (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- European Union. (2022). Directive (EU) 2022/2555 on measures for a high common level of cybersecurity across the Union (NIS2 Directive). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32022L2555 (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Fagarazzi, A. (2024). Impact of digital development level on National Cybersecurity Index. Business Excellence, 18(2), 37-61. https://doi.org/10.22598/pi-be/2024.18.2.37
- Farahbod, K., Shayo, C., & Varzandeh, J. (2020). Cybersecurity indices and cybercrime annual loss and economic impacts. Journal of Business and Behavioral Sciences, 32(1), 63-71.
- GCI (2024). Global Cybersecurity Index, https://www.itu.int/en/ITU-D/Cybersecurity/Pages/global-cybersecurity-index.aspx (Erişim Tarihi 25 Mart 2025)
- GDPR (2018). General Data Protection Regulation. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016R0679 (Erişim Tarihi 25 Mart 2025)
- Geleta, R. (2018). Cyber security metrics for performance measurement in E-Business. International Conference on Smart Systems and Inventive Technology (220-222), IEEE.
- Goutam, R. K. (2015). Importance of cyber security. International Journal of Computer Applications, 111(7), 14-17.
- Gupta Bhol, S., Mohanty, J. R., & Kumar Pattnaik, P. (2023). Taxonomy of cyber security metrics to measure strength of cyber security. Materials Today: Proceedings, 80, 2274–2279. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2021.06.228
- Hwang, C.-L., & Yoon, K. (1981). Multiple attribute decision making: Methods and applications—A state-of-the-art survey (Lecture Notes in Economics and Mathematical Systems, Vol. 186). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9
- ITU (2008). International Telecommunication Union. https://www.itu.int/rec/T-REC-X.1205-200804-I/en (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Kayişoğlu, G., Güneş, B., & Bolat, P. (2024). ECDIS cyber security dynamics analysis based on the fuzzy FUCOM method. Transactions on Maritime Science, 13(1). https://doi.org/10.7225/toms.v13.n01.w09
- Khatun, M., Wagner, F., Jung, R., & Glaß, M. (2023). An application of DEMATEL and fuzzy DEMATEL to evaluate the interaction of safety management system and cybersecurity management system in automated vehicles. In Engineering Applications of Artificial Intelligence (Vol. 124). Elsevier Ltd. https://doi.org/10.1016/j.engappai.2023.106566
- Küpeli, M., & Söğüt, E. (2024). Assessment of the Cybersecurity Efficiency of G20 Countries Using Data Envelopment Analysis. 17th International Conference on Information Security and Cryptology (1-4), IEEE. https://doi.org/10.1109/ISCTrkiye64784.2024.10779233
- Maisikeli, S. G. (2020). UAE cybersecurity perception and risk assessments compared to other developed nations, 3rd International Conference on Information and Computer Technologies (ICICT) (432-439) IEEE. https://doi.org/10.1109/ICICT50521.2020.00075
- Maniya, K., & Bhatt, M. G. (2010). A selection of material using a novel type decision-making method: Preference selection index method. Materials & Design, 31(4), 1785–1789. https://doi.org/10.1016/j.matdes.2009.11.020
- Mohamed, M., Abdelmouty, A. M., Mohamed, K., & Smarandache, F. (2025). SuperHyperSoft-driven evaluation of smart transportation in Centroidous-MOOSRA: Real-world insights for the UAV era. Neutrosophic Sets and Systems, 78, 149–163.
- OECD Report. (2020). Going Digital Integrated Policy Framework, OECD Digital Economy Papers, No. 292, OECD Publishing, https://www.oecd.org/en/publications/going-digital-integrated-policy-framework_dc930adc-en.html (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- OECD Report. (2024). New perspectives on measuring cybersecurity, OECD Digital Economy Papers, No. 366, OECD Publishing, https://doi.org/10.1787/b1e31997-en (Erişim Tarihi 18 Ocak 2025)
- Prasetya, Y. W. A., Suhardjo, B., & Munir, R. (2024). Regression analysis of the national cyber security index in the Southeast Asia Region. Asian Journal of Social and Humanities, 2, 1206.
- Radulescu, C. Z., Radulescu, M., Vevera, A. V., & Boncea, R. (2024). Extended Group TOPSIS method with application for Cybersecurity. 10th 2024 International Conference on Control, Decision and Information Technologies (1768–1773), IEEE. https://doi.org/10.1109/CoDIT62066.2024.10708191
- Salih, A. A., & Abdulrazzaq, M. B. (2023). Cyber security: performance analysis and challenges for cyber attacks detection. Indonesian Journal of Electrical Engineering and Computer Science, 31(3), 1763–1775. https://doi.org/10.11591/ijeecs.v31.i3.pp1763-1775
- Sellak, H., Chhetri, M. B., Grobler, M., & Moore, K. (2021). ACSIMA: A Cyber Security Index for Mobile Health Apps. Proceedings - 2021 36th IEEE/ACM International Conference on Automated Software Engineering Workshops (145–152), IEEE. https://doi.org/10.1109/ASEW52652.2021.00039
- Shtantsel, S., Buryk, Z., Grytsyshen, D., Yevenok, O., & Sergiienko, L. (2024). Evaluating Information Security Strategies in the Public Sector: Efficiency and Cybersecurity Risks, Journal of Information Systems Engineering and Management, 10(2s), 348-358. https://doi.org/10.52783/jisem.v10i2s.323
- Stević, Ž., Pamučar, D., Puška, A., & Chatterjee, P. (2020). Sustainable supplier selection in healthcare industries using a new MCDM method: Measurement of alternatives and ranking according to Compromise solution (MARCOS). Computers & Industrial Engineering, 140, 106231. https://doi.org/10.1016/j.cie.2019.106231
- Tanaji, B. A., & Roychowdhury, S. (2024). BWM Integrated VIKOR method using Neutrosophic fuzzy sets for cybersecurity risk assessment of connected and autonomous vehicles. Applied Soft Computing, 159, 111628. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2024.111628
- Urošević, K., Gligorić, Z., Janković, I., Gluščević, B., & Beljić, Č. (2025). Simulation of MCDM process—stope and fan pattern selection in an underground mine with uncertainty. Mathematics, 13, 786. https://doi.org/10.3390/math13050786
- Urošević, K., Gligorić, Z., Miljanović, I., Beljić, C., & Gligorić, M. (2021). Novel methods in multiple criteria decision-making process (Mcrat and raps)—application in the mining industry. Mathematics, 9, 1980. https://doi.org/10.3390/math9161980
- Ünver, G. N. (2023). Comparison of cyber security policies of Türkiye and England. Cyberpolitik Journal, 8(16), 49-84.
- Van Dua, T. (2025). Development of The PSI-RAPS-MCRAT Method: A Hybrid Model. EUREKA, Physics and Engineering, 2025(1), 141–151. https://doi.org/10.21303/2461-4262.2025.003404
- Van Thien, N., Dung, H. T., & Trung, D. D. (2024). Overcoming the limitations of the RAPS method by identifying alternative data normalization methods. Engineering, Technology and Applied Science Research, 14(4), 15745–15750. https://doi.org/10.48084/etasr.7909
- Vinogradova-Zinkevič, I. (2024). Centroidous method for determining objective weights. Mathematics, 12(14), 2269. https://doi.org/10.3390/math12142269
- Zavadskas, E. K., & Turskis, Z. (2010). A new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision-making. Technological and Economic Development of Economy, 16(2), 159–172. https://doi.org/10.3846/tede.2010.10
- Zavadskas, E. K., Turskis, Z., Antucheviciene, J., & Zakarevicius, A. (2012). Optimization of weighted aggregated sum product assessment. Elektronika ir Elektrotechnika, 122(6), 3–6. https://doi.org/10.5755/j01.eee.122.6.1810
Toplam 49 adet kaynakça vardır.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Çok Ölçütlü Karar Verme |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 2 Aralık 2025 |
| Kabul Tarihi | 9 Ocak 2026 |
| Erken Görünüm Tarihi | 12 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 12 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1 |
Kaynak Göster
Amaç ve Kapsam
Black Sea Journal of Engineering and Science (BSJ Eng Sci) Ocak 2018'de yayın hayatına başlamıştır. BSJ Eng Sci, açık erişimli yayın yapan uluslararası bir e-dergidir.BSJ Eng Sci Ocak 2024 itibariyle yılda 6 kez (Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Kasım aylarında) elektronik olarak yayınlanan hakemli bir dergidir. BSJ Eng Sci'nin genel amacı, tüm dünyada mühendislik ve fen bilimleri ile ilgili bilim insanlarının ve ilgili araştırmacıların araştırma bulgularını yayınlayacak bir platform sağlamak, mesleki gelişimlerini teşvik etmek ve daha ileri araştırmalar için yeni bakış açıları sağlamaktır. BSJ Eng Sci, Bilgisayar, Bilişim Sistemleri, Çevre, Elektrik ve Elektronik, Endüstri, Endüstriyel Tasarım, Enerji Sistemleri, Fizik, Genetik, Gıda, Harita, Havacılık ve Uzay, İmalat, İnşaat, Jeoloji, Maden, Makine, Mekatronik, Metalurji ve Malzeme, Nanoteknoloji, Nükleer Enerji, Otomasyon, Otomotiv, Petrol ve Doğal Gaz, Tekstil, Uçak mühendislikleri ve Biyoloji, Fizik, İstatistik, Kimya, Matematik alanları başta olmak üzere tüm mühendislik ve fen bilimleri alanlarındaki faaliyetler ile ilgili alanlarda yürütülen çalışmalardan üretilen orijinal araştırma makalelerini, konferans bildirilerini, derleme, vaka taktimi veya teknik notları yayınlamaktadır. BSJ Eng Sci, elektronik ortamda yayınlanmakta olup, bütün makaleler okuyuculara ücretsiz olarak sunulmaktadır.
BSJ Eng Sci, Bilgisayar, Bilişim Sistemleri, Çevre, Elektrik ve Elektronik, Endüstri, Endüstriyel Tasarım, Enerji Sistemleri, Fizik, Genetik, Gıda, Harita, Havacılık ve Uzay, İmalat, İnşaat, Jeoloji, Maden, Makine, Mekatronik, Metalurji ve Malzeme, Nanoteknoloji, Nükleer Enerji, Otomasyon, Otomotiv, Petrol ve Doğal Gaz, Tekstil, Uçak mühendislikleri ve Biyoloji, Fizik, İstatistik, Kimya, Matematik alanları başta olmak üzere tüm mühendislik ve fen bilimleri alanlarındaki faaliyetler ile ilgili alanlarda yürütülen çalışmalardan üretilen orijinal araştırma makalelerini, konferans bildirilerini, derleme, vaka taktimi veya teknik notları yayınlamaktadır. BSJ Eng Sci, elektronik ortamda yayınlanmakta olup, bütün makaleler okuyuculara ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Yazım Kuralları
Yazarlara Yönelik Talimatlar
Black Sea Journal of Engineering and Science (BSJ Eng Sci) Ocak 2018'de yayın hayatına başlamıştır. BSJ Eng Sci, açık erişimli yayın yapan uluslararası bir e-dergidir. BSJ Eng Sci Ocak 2024 itibariyle yılda 6 kez (Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Kasım aylarında) elektronik olarak yayınlanan hakemli bir dergidir. BSJ Eng Sci, tüm mühendislik ve fen bilimleri ile ilgili veya ilişkili bilim insanları tarafından hazırlanan orijinal araştırma makalelerini, konferans bildirilerini, derlemeleri, vaka taktimi veya teknik notları Türkçe veya İngilizce dilinde yayımlamaktadır.
Dergiye sunulacak makaleler orjinal olmalı ve başka yerde yayımlanmamış (bilimsel toplantılarda sunulan veya yalnızca özeti basılan makaleler hariç) veya değerlendirme sürecinde olmamalıdır.
BSJ Eng Sci, dergisine yüklenen makaleler yayın ilkeleri doğrultusunda ilk olarak Baş Editörler tarafından ön incelemeye alınır. Baş Editörler dergide yayımlanabilecek nitelikte bulmadığı makaleleri hakemlere göndermeden yazara/yazarlara iade etme hakkına sahiptir. Ayrıca yazım kurallarına uymayan veya anlatım dili yetersiz olan makaleler, Baş Editörler tarafından düzeltilmek üzere yazara/yazarlara iade edilebilir. Yazar(lar)ın İngilizce makale göndermeden önce eseri dil yönünden bir dil bilimciye incelettirmesi tavsiye olunur. Belirlenen gereksinimleri karşılayan ve hakem değerlendirmesine uygun bulunan makaleler incelenmek üzere alanında uzman en az iki ya da daha fazla hakeme gönderilir. Yazar/yazarlar makale konusu ile ilişkili, konusunda uzman ve aynı kurumdan olmayan en fazla üç potansiyel hakem önerebilir.
Dergide yayımlanacak makalelerin bilimsel içeriği ile ilgili bütün sorumluk yazara/yazarlara aittir. "Telif Hakkı Formu" ve "Çıkar Çatışması Beyanı" formları tüm yazarlar tarafından imzalanmalı ve sorumlu yazar tarafından makale ile birlikte ayrı bir ek dosya olarak derginin DergiPark başvuru sistemine yüklemelidir.
Bütün yazarlar DergiPark sistemine kayıtlı olmalıdır ve makalenin sisteme yüklenmesi sırasında, üst veri/metadata bölümüne bütün yazarların isimleri, çalıştıkları kurumlara ait adres bilgileri, mail adresleri ve ORCID numaraları eksiksiz olarak girilmelidir. Yazarlardan herhangi birisi DergiPark sistemine kayıtlı değilse makale askıda beklemekte olup Editör atama süreci gerçekleşmemektedir. Ayrıca, üst veri/metadata bölümüne makalenin özeti (abstract) ve kaynaklar kısmı girilmelidir. Bahsedilen bilgilerden herhangi birinin eksik olması durumunda makale bilgilerin tamamlanması için sorumlu yazara geri iade edilecektir.
Anket çalışmaları, deneysel hayvan çalışmaları veya klinik çalışmalarda etik kurul onayı alınmalı, bu onay tarih ve onay numarasıyla makalenin "Etik Onay Beyanı" kısmında belirtilmeli ve makale gönderilirken etik komite raporu eklenmelidir. Zorunlu durumlar hariç (başvuru ile Baş Editör tarafından değerlendirilir) makalenin kabulünden sonra yazar eklenemez, çıkarılamaz ve yazarların sırası değiştirilemez.
Hakem değerlendirmesi sonrasında revizyona ihtiyaç duyulan makaleler DergiPark sistemi üzerinden yazar/lara elektronik olarak yönlendirilir. Yazar/lar hakem/lerin yorumlarını dikkate almalı, yorum ve eleştirileri "Hakeme Cevap" dosyasında tek tek açıklamalıdır. Aynı zamanda hakemlerin eleştirilerine katılmadıkları durumda detaylı bir açıklama hazırlamalıdırlar. Hakem değerlendirilmelerinden geçen makalelere ait düzeltmeler, "Hakeme Cevap" dosyası ile birlikte en geç 30 gün içerisinde sisteme yüklenerek makale revizyon süreci tamamlanmalıdır. Revizyon sonrasında Revize Makale dosyası, Hakeme Cevap dosyası ve gerekli dosyalar eksik ise makale sorumlu yazara eksiklerin düzeltilmesi için iade edilir. Revizyon süresi yazarın ek süre talep etmesi veya Baş Editör kararı ile uzatılabilir. Aksi takdirde revizyon süresinde gerekli işlemlerin yapılmaması halinde mevcut makale yeni sunulan bir makale olarak değerlendirilir. Baş Editör son karara varmadan önce yazar/lar tarafından yapılan revizyonları ve düzeltmeleri gözden geçirerek makalenin yayınlanıp yayınlamayacağına ait son kararı verir.
Araştırma ve Yayın Etiği
Dergide etik beyanlar Uluslararası Yayın Etiği Komitesinin (COPE) ve Bilim Kurulu Editörlerinin (CSE) “Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri” ve “Dergi Yayıncıları için Davranış Kuralları” beyanlarına dayanmaktadır. Uluslararası Yayın Etiği Komitesinin belgeleri ile ilgili bilgi almak için lütfen ilgili linki tıklayınız (https://publicationethics.org). Derginin Yayın Etiği, Hatalı Uygulama Bildirimi ve sorumlulukları hakkında bilgi almak için lütfen ilgili linki tıklayınız (https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsengineering/policy). Yayınlama eylemine katılan tüm taraflar (yazar, dergi editörü, hakem vd.) için aynı etik davranış standartları geçerlidir. BSJ Eng Sci, Yüksek Öğrenim Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergeleri kurallarına uymakta ve şüpheli araştırma ve yayın suistimali vakalarını takip etmektedir.
Yazım Stili (APA 7.0)
Dergide temel yazım kuralı olarak APA (7.0) stili dikkate alınmakta olup yazarların aşağıdaki yazım kurallarına uygun bir şekilde makalelerini hazırlamaları beklenmektedir. Yazar/lar makalelerini göndermeden önce yazım kurallarını ve yayın ilkelerini kesinlikle okumalı ve bu kural ve ilkelere göre makalelerini hazırlamalıdırlar.
Makale Hazırlama
Aşağıda makalenizi nasıl hazırlayacağınıza ilişkin yönergeler bulunmakta olup sorunsuz bir hakemlik ve yayın süreci sağlamak için lütfen bu standartlara uyunuz.
Makale şablonuna derginin ana sayfasındaki "KEŞFET" bölümünün altında bulunan "Makale Şablonu" alt başlığından ulaşabilirsiniz.
Makalede standart veya yaygın olmayan kısaltmaların kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Eğer kısaltma kullanılmaları zorunlu ise kısaltma ve semboller metin içinde ilk kez kullanıldığı yerde açıklanmalıdır. Uluslararası geçerliliği olan ve yerleşik kısaltmalar tercih edilmelidir. Özel sözcüklerin altı çizilmemeli, bunun yerine italik yazım stili kullanılmalıdır. Ölçüm birimleri Uluslararası Birimler Sistemi (SI: International System of Units)'e uygun biçimde (metrik; kg, g, m, cm vb.) verilmeli ve sıcaklıklar santigrat (⁰C) ölçeğinde ifade edilmelidir.
Tablolar, mümkün olduğunca basit olmalıdır. Her tablo metin içerisinde uygun yerlerde veya ayrı bir sayfada olmalıdır.
Şekil (grafik, fotoğraf vb. dahil) makalede görülebilir ve anlaşılabilir çözünürlükte olmalı (detaylı bilgi aşağıda 13. maddede verilmiştir). Her Şekil metin içerisinde uygun yerlerde veya ayrı bir sayfada olmalıdır.
Yazarlar çıkar çatışması yaratabilecek herhangi bir finansal destek veya ilişkinin olup olmadığını "Çıkar Çatışması Bildirimi" bölümünde beyan etmek zorundadır.
Aşağıda belirtilen bütün açıklamalar bütün makale türleri için geçerlidir.
Makale Kısımları
Dergiye gönderilen makaleler; başlık, özet, anahtar kelimeler, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma, sonuçlar, etik kurul izni (Anket çalışmaları, deneysel hayvan çalışmaları veya klinik çalışmalar için), çıkar çatışması bildirimi, teşekkür ve bilgilendirme (varsa), kaynaklar, tablolar ve şekiller (fotoğraf, çizim, diyagram, grafik, harita v.b.) sırasına göre düzenlenmelidir. Derleme makalelerde materyal ve yöntem, bulgular kısımları dikkate alınmayabilir. Bölüm adları koyu harflerle yazılmalıdır birinci ve ikinci derece başlıklardaki bütün kelimeler büyük harfle başlamalı, üçüncü derece ve sonrası başlıklarda ilk kelime büyük harfle diğerleri küçük harf ile başlamalıdır.
1) Kapak Sayfası
Makale türü başlık sayfasında belirtilmelidir; araştırma makalesi, derleme, teknik not, vaka taktimi, vb.
Makale başlığı mümkün olduğunda kısa ve açıklayıcı olmalı, başlıktaki bütün kelimeler büyük harfle başlamalı (bağlaçlar hariç), kalın puntoda yazılmalı ve sayfanın ortasına yerleştirilmelidir. Makale başlık uzunluğu boşluklar dahil 250 karakter ile sınırlandırılmalıdır. Makale başlığında kesinlikle kısaltma kullanılmamalıdır. Tüm yazarların tam ad/ları açık olarak yazılmalı ve herhangi bir akademik unvan kullanılmamalıdır. Kapak sayfası bütün yazarların kurum bilgilerini (kurumun adı, adres, posta kodu, şehri ve ülke) içermelidir. Tüm yazarlara ait ORCID numarası ve sorumlu yazara ait e-posta bilgisi kapak sayfasında verilmelidir. Yazarlar, yazar adının sağ üst köşesinde ve her kurumun başında yer alan "1" "2" "3" belirteçleri ile işaretlenmelidir. Ayrıca, makalede yazışmalardan sorumlu yazar belirtilmeli, "*" ile işaretlenmelidir.
2) Özet ve Anahtar Kelimeler
Tüm makale türleri (orijinal araştırma makaleleri, derleme, teknik not, vaka takdimi, vb.) için özet zorunludur. Özet, bölümleri olmayan tek paragraf şeklinde olmalı, en az 100 en fazla 450 kelime olmalı. Özet, ilgili sonuçları kısa fakat anlaşılabilir bir biçimde sunmalı ve çalışmanın amacını, yöntemini, elde edilen sonuçları ve önerileri içermelidir. Özette herhangi bir atıf yapılmamalıdır.
Özet kısmından sonra, çalışmayı en iyi biçimde tanımlayan, mümkünse başlıkta kullanılmayan, makale içeriğini en iyi açıklayan, ilk harfi büyük diğerleri küçük harflerle yazılmış, en az 3, en fazla 6 anahtar kelime verilmeli, anahtar kelimeler virgülle ayrılmalı ve önem sırasına göre sıralanmalıdır.
3) Giriş
Bu bölümde; çalışmanın konusu verilmeli, çalışmanın gerekçesi ortaya koyulmalı, çalışmanın neden yapıldığını açıklanmalı, test edilecek hipotezler belirtilmeli ve çalışmanın amacı verilmelidir. İlgili literatürün kapsamlı tartışması giriş bölümünde değil, makalenin "Tartışma" bölümünde yer almalıdır.
4) Materyal ve Yöntem
Çalışmada kullanılan materyaller, kullanılan metotların temel detayları, deneysel tasarım ve istatistiksel analizler bu kısımda sunulmalıdır. Çalışmada kullanılan tüm biyolojik, analitik ve istatistiksel analizler için net bir açıklama veya orijinal bir referans verilmelidir. Daha önce başka araştırmacılar tarafından ortaya konulmuş veya kullanılmış analizlerde herhangi bir değişiklik yapılmış ise yapılan değişiklik açıklanmalıdır. Muameleler ve yapılan ölçümler açıkça tanımlanmalıdır. İstatistiksel modeller ve analiz yöntemleri açık ve tam olarak belirtilmelidir.
5) Bulgular
Bu kısımda çalışmadan elde edilen bulgular verilmelidir. Çalışmanın sayısal sonuçları tekrardan kaçınmak amacı ile bulgular kısmında verilmemeli tablo ya da grafiklerde sunulmalıdır. İstatistiksel olarak önemli bulunan faktörler, uygulanan istatistik analiz yöntemine uygun bir karşılaştırma yöntemi ile gruplandırılmalı ve önem seviyesi belirtilmelidir (P<0.05, P<0.01 vb.). Metin içerisinde verilen sayısal ifadelerde ondalık basamak ayracı olarak Türkçe makalelerde virgül (örnek; 3,75) İngilizce makalelerde nokta (örnek; 3.75) kullanılmalıdır. İstatistiksel analiz yönteminin doğru seçilmediği ve/veya analizin gereği gibi yapılmadığı durumlarda editörler kurulu makaleyi değerlendirmeye almayabilir. Sonuçlar tartışmadan ayrı olmalı ve geçmiş zamanda yazılmalıdır. Makalenin yapısal bütünlüğünün bozulmadığı taktirde sonuçlar kısmı tartışma kısmı ile birleştirilebilir.
6) Tartışma
Tartışma, sonuçları biyolojik mekanizmalar açısından açık ve kısaca değerlendirmelidir. Tartışmada bulgular tekrar edilmemelidir, bulgular benzer konularda yapılan başka araştırma sonuçları kullanılarak tartışılmalıdır. Tartışma, test edilen hipotezlerin kabul edilip edilmediğini veya reddedildiğini ortaya koymak için ilgili diğer çalışmaların araştırma bulgularıyla bütünleştirilmelidir.
7) Sonuç
Bu bölüm zorunlu değildir. Makaleye eklenecekse ana metni sonlandıran bir veya iki paragraftan oluşur.
8) Çıkar Çatışması Beyanı
İlgili yazar/ların verilerin yorumunu etkileyebilecek olası çıkar çatışmaları hakkında editörü bilgilendirmelidir. Yazarlar çıkar çatışması yaratabilecek herhangi bir finansal destek veya ilişkinin olup olmadığını beyan etmek zorundadır.
9) Etik Onay Beyanı
Anket çalışmaları, deneysel hayvan çalışmaları veya klinik çalışmalarda etik kurul onayı alınmalı, onay tarihi ve sayısı belirtilmelidir. Makale etik kurul gerektirmiyorsa (Lütfen "Etik İlkeleri Akış Şeması" nı kontrol ediniz; https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsengineering/page/13482) etik onay beyanı bölümüne "Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır." ifadesini ekleyiniz.
10) Destek ve Teşekkür Beyanı
Teşekkürler mümkün olduğunca kısa ve kapsamlı olmalıdır. Yüklenen makaleler yüksek lisans veya doktora tezlerinden üretilmiş yada herhangi bir kongrede sunulmuş ise yazarlar bu durum belirtmelidirler.
11) Kaynaklar
Kaynaklar APA (7.0) stili dikkate alınarak düzenlenmelidir.
Metin içerisinde atıf yapılan tüm makaleler kaynaklar listesinde bulunmalıdır. Kaynaklar listesi yazar soyadları dikkate alınarak alfabetik olarak düzenlenmelidir. Metin içerisindeki kaynaklar yazar-yıl esasına ve yıl sırasına göre yazılmalıdır (Wu, 2006; Onder vd., 2015; Sen ve Kuran, 2017). Aynı yıla fakat farklı yazarlara ait literatürler alfabetik olarak sıralanmalıdır (Anthony vd., 2005; Kenyon ve Blair, 2005; McEvoy, 2005). Aynı yazar tarafından aynı yıl içinde yayınlanmış birden fazla kaynak kullanılması durumunda basım yılından sonra kaynak a, b, c gibi harfler ile gösterilmelidir (Sen vd., 2022a; Sen vd., 2022b; Sen vd., 2022c). Mümkün olduğunca web adresli kaynakların kullanılmaması önerilmektedir. Yazarlar basılmamış sonuçları ve kişisel görüşmeleri kaynak göstermemelidirler. Dipnotlardan kaçınılmalı, çok gerekli ise (çalışmaya ait önemli bölümleri içermeyen) kullanıldığı sayfaya çizgi ile ayrılarak ve yıldız konularak kısa bir şekilde yazılmalıdır.
Kaynak bölümünde, makaleler alfabetik olarak sıralanmalıdır. Kanynak makalelerin yayımlandığı dergilerin adı kısaltma olmaksızın tam şekli ile yazılmalıdır. Örnek referanslar aşağıda verilmiştir.
Dergi Makaleleri
Author 1, A. B., & Author 2, C. D. (Year). Title of the article. Article title. Full Journal Name (not an abbreviation), Volume (Issue), page range. (if any: https://doi.org/xxxx)
Kitaplar
Author, A. A., Author, B. B., & Author, C. C. (Year). Title of the book: If there is a subtitle, it is written here (edition number, if any). Publisher.
Kitap Bölümleri
Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Chapter title: Subtitle added if any. In Editor, E. E. (Ed.), Book title: Subtitle (edition number, pp. xx–xx). Publisher. https://doi.org/xxxx (if any)
Kongre veya Sempozyum Bildirileri
Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Title: Subtitle is added if any. Congress or symposium name (Page range). Publishing institution.
Tez
Author, A. A. (Year). Thesis title (Doctoral dissertation, University name, Institute name). URL or DOI (if any)
Author, A. A. (Year). Thesis title (Master's thesis, University name, Institute name). URL or DOI (if any)
İnternet Adresli Makaleler, Anonim Makaleler veya Raporlar
Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Title: İf any subtitle. Publication name or organization. URL (accessed on Day Month Year).
12) Tablo
Tablolarda düşey çizgi kullanılmamalı ve kafesler oluşturmaktan kaçınılmalıdır. Her tablo numaralandırılmalı ve metin içerisinde atıf yapılmalıdır. Tabloda kullanılan herhangi bir kısaltma, o tabloda tanımlanmalıdır. Yazı tipi boyutu Tablo/lar'ın boyutuna göre değiştirilebilir. Her tablo ayrı bir sayfada olacak şekilde çift aralıklı olmalıdır. Tablonun başlığı tablonun üst kısımda, kısa ve açıklayıcı olmalı, aynı satırda devam etmeli ve sadece ilk harf büyük yazılmalıdır. Tablo başlıklarının sonuna nokta konulmamalıdır. Tabloda 1'den küçük sayılar için, ondalık basamak ayracının soluna bir sıfır eklenmeli ve sütunlar ortala hizalanmalıdır. Tablolarda sunulan sayısal ifadelerde ondalık basamak ayracı olarak Türkçe makalelerde virgül (örnek; 3,75) İngilizce makalelerde nokta (örnek; 3.75) kullanılmalıdır. Herhangi bir parametre için veri yoksa o kısım boş bırakılmamalı kısa çizgi eklenmelidir. Bir açıklama gerekliyse, tablonun gövdesinde (örn., ND) bir kısaltma kullanılabilir ve dipnotlarda açıkça açıklanmalıdır. Bir tablodaki dipnotlara yapılan atıflar, her tablo için bağımsız olarak üst simge numaralarıyla belirtilmelidir. Üst simge harfleri istatistiksel anlamlılığı belirtmek için kullanılır. Olasılık değerlerini belirtmek için büyük harfli bir P kullanın (P < 0.05, P < 0.01 vb.). Standart hatalar her ortalamaya ± işaretleri ile eklenmelidir. Varyans homojen olduğunda ortalamaların istatistiksel karşılaştırması için genel temel olan toplanmış standart hataların sunumu önerilir. Bunlar ayrı bir sütun veya satır halinde sunulmalıdır. Birleştirilmiş standart hata, deneysel hatanın tercih edilen tahminidir, çünkü bireysel standart hataların sunulması tabloyu karmaşıklaştırma eğilimindedir.
13) Şekil, Grafik, Fotoğraf ve Benzerleri
Şekil (grafik, fotoğraf vb. dahil) makalede görülebilir ve anlaşılabilir çözünürlükte olmalı. Her Şekil metin içerisinde uygun yerlerde veya ayrı bir sayfada olmalıdır. Şekil boyu tek sütun sayfa düzeninde genişlik ve yüksekliği en fazla 16x20 cm ve çift sütun düzeninde ise genişliği en fazla 8 cm olmalıdır. Gereksiz arka planlar ve ızgara çizgileri grafiklerden kaldırılmalıdır. Her eksenin bir açıklaması ve bir birimi olmalıdır. Çubuk grafikler için, gerekirse farklı dolgu desenleri kullanılabilir (siyah, beyaz, gri ve şeritler). Şekil, grafik, fotoğraf ve benzerleri için tercih edilen dosya türü JPEG, TIFF veya PNG'dir. Minimum çözünürlük renkli ve gri tonlamalı resimler için 300-600 dpi arasında olmalıdır. Yeterli bilgi ve tüm kısaltmaları sağlamak için bir başlık hazırlanmalı ve şekilde kullanılan semboller başlıkta tanımlanmalıdır. Şekil grafik, fotoğraf ve benzerlerinin başlığı şeklin alt kısmında hazırlanmalı, kısa ve açıklayıcı olmalı, aynı satırda devam etmeli ve sadece ilk harf büyük yazılmalıdır. Şekil başlıklarının sonuna nokta konulmamalıdır.
14) Eşitlikler
Makalede kullanılan eşitlikler metin içinde atıf yapılmalı, eşitlikler numaralandırılmalı ve eşitlik numarası eşitliğin yanına sağa dayalı olarak parantez içinde yazılmalıdır. Eşitliklerin yazılmasında Word programı matematik işlemcisi kullanılmalı, ana karakterler 12 punto, değişkenler italik, rakamlar ve matematiksel ifadeler düz olarak verilmelidir. Metin içerisindeki atıf “eşitlik 1” biçiminde verilmelidir.
15) Dosya Formatı
Makalelerinizi "Word" (.doc veya .docx) formatında göndermeniz gerekmektedir. Makalelerde PDF veya diğer metin dosya formatları kabul edilmemekte ve yazara/yazarlara düzeltilmek üzere iade edilmektedir.
Bütün yazarlar DergiPark sistemine kayıtlı olmalıdır ve makalenin sisteme yüklenmesi sırasında, üst veri/metadata bölümüne bütün yazarların isimleri, çalıştıkları kurumlara ait adres bilgileri, mail adresleri ve ORCID numaraları eksiksiz olarak girilmelidir. Yazarlardan herhangi birisi DergiPark sistemine kayıtlı değilse makale askıda beklemekte olup Editör atama süreci gerçekleşmemektedir. Ayrıca, üst veri/metadata bölümüne makalenin özeti (abstract) ve kaynaklar kısmı girilmelidir. Bahsedilen bilgilerden herhangi birinin eksik olması durumunda makale bilgilerin tamamlanması için sorumlu yazara geri iade edilecektir.
Anket çalışmaları, deneysel hayvan çalışmaları veya klinik çalışmalarda etik kurul onayı alınmalı, bu onay tarih ve onay numarasıyla makalenin "Etik Onay Beyanı" kısmında belirtilmeli ve makale gönderilirken etik komite raporu eklenmelidir. Zorunlu durumlar hariç (başvuru ile Baş Editör tarafından değerlendirilir) makalenin kabulünden sonra yazar eklenemez, çıkarılamaz ve yazarların sırası değiştirilemez.
Hakem değerlendirmesi sonrasında revizyona ihtiyaç duyulan makaleler DergiPark sistemi üzerinden yazar/lara elektronik olarak yönlendirilir. Yazar/lar hakem/lerin yorumlarını dikkate almalı, yorum ve eleştirileri "Hakeme Cevap" dosyasında tek tek açıklamalıdır. Aynı zamanda hakemlerin eleştirilerine katılmadıkları durumda detaylı bir açıklama hazırlamalıdırlar. Hakem değerlendirilmelerinden geçen makalelere ait düzeltmeler, "Hakeme Cevap" dosyası ile birlikte en geç 30 gün içerisinde sisteme yüklenerek makale revizyon süreci tamamlanmalıdır. Revizyon sonrasında Revize Makale dosyası, Hakeme Cevap dosyası ve gerekli dosyalar eksik ise makale sorumlu yazara eksiklerin düzeltilmesi için iade edilir. Revizyon süresi yazarın ek süre talep etmesi veya Baş Editör kararı ile uzatılabilir. Aksi takdirde revizyon süresinde gerekli işlemlerin yapılmaması halinde mevcut makale yeni sunulan bir makale olarak değerlendirilir. Baş Editör son karara varmadan önce yazar/lar tarafından yapılan revizyonları ve düzeltmeleri gözden geçirerek makalenin yayınlanıp yayınlamayacağına ait son kararı verir.
Araştırma ve Yayın Etiği
Dergide etik beyanlar Uluslararası Yayın Etiği Komitesinin (COPE) ve Bilim Kurulu Editörlerinin (CSE) “Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri” ve “Dergi Yayıncıları için Davranış Kuralları” beyanlarına dayanmaktadır. Uluslararası Yayın Etiği Komitesinin belgeleri ile ilgili bilgi almak için lütfen ilgili linki tıklayınız (https://publicationethics.org). Derginin Yayın Etiği, Hatalı Uygulama Bildirimi ve sorumlulukları hakkında bilgi almak için lütfen ilgili linki tıklayınız (https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsengineering/policy). Yayınlama eylemine katılan tüm taraflar (yazar, dergi editörü, hakem vd.) için aynı etik davranış standartları geçerlidir. BSJ Eng Sci, Yüksek Öğrenim Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergeleri kurallarına uymakta ve şüpheli araştırma ve yayın suistimali vakalarını takip etmektedir.
Yazım Stili (APA 7.0)
Dergide temel yazım kuralı olarak APA (7.0) stili dikkate alınmakta olup yazarların aşağıdaki yazım kurallarına uygun bir şekilde makalelerini hazırlamaları beklenmektedir. Yazar/lar makalelerini göndermeden önce yazım kurallarını ve yayın ilkelerini kesinlikle okumalı ve bu kural ve ilkelere göre makalelerini hazırlamalıdırlar.
Makale Hazırlama
Aşağıda makalenizi nasıl hazırlayacağınıza ilişkin yönergeler bulunmakta olup sorunsuz bir hakemlik ve yayın süreci sağlamak için lütfen bu standartlara uyunuz.
Makale şablonuna derginin ana sayfasındaki "KEŞFET" bölümünün altında bulunan "Makale Şablonu" alt başlığından ulaşabilirsiniz.
Makalede standart veya yaygın olmayan kısaltmaların kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Eğer kısaltma kullanılmaları zorunlu ise kısaltma ve semboller metin içinde ilk kez kullanıldığı yerde açıklanmalıdır. Uluslararası geçerliliği olan ve yerleşik kısaltmalar tercih edilmelidir. Özel sözcüklerin altı çizilmemeli, bunun yerine italik yazım stili kullanılmalıdır. Ölçüm birimleri Uluslararası Birimler Sistemi (SI: International System of Units)'e uygun biçimde (metrik; kg, g, m, cm vb.) verilmeli ve sıcaklıklar santigrat (⁰C) ölçeğinde ifade edilmelidir.
Tablolar, mümkün olduğunca basit olmalıdır. Her tablo metin içerisinde uygun yerlerde veya ayrı bir sayfada olmalıdır.
Şekil (grafik, fotoğraf vb. dahil) makalede görülebilir ve anlaşılabilir çözünürlükte olmalı (detaylı bilgi aşağıda 13. maddede verilmiştir). Her Şekil metin içerisinde uygun yerlerde veya ayrı bir sayfada olmalıdır.
Yazarlar çıkar çatışması yaratabilecek herhangi bir finansal destek veya ilişkinin olup olmadığını "Çıkar Çatışması Bildirimi" bölümünde beyan etmek zorundadır.
Aşağıda belirtilen bütün açıklamalar bütün makale türleri için geçerlidir.
Makale Kısımları
Dergiye gönderilen makaleler; başlık, özet, anahtar kelimeler, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma, sonuçlar, etik kurul izni (Anket çalışmaları, deneysel hayvan çalışmaları veya klinik çalışmalar için), çıkar çatışması bildirimi, teşekkür ve bilgilendirme (varsa), kaynaklar, tablolar ve şekiller (fotoğraf, çizim, diyagram, grafik, harita v.b.) sırasına göre düzenlenmelidir. Derleme makalelerde materyal ve yöntem, bulgular kısımları dikkate alınmayabilir. Bölüm adları koyu harflerle yazılmalıdır birinci ve ikinci derece başlıklardaki bütün kelimeler büyük harfle başlamalı, üçüncü derece ve sonrası başlıklarda ilk kelime büyük harfle diğerleri küçük harf ile başlamalıdır.
1) Kapak Sayfası
Makale türü başlık sayfasında belirtilmelidir; araştırma makalesi, derleme, teknik not, vaka taktimi, vb.
Makale başlığı mümkün olduğunda kısa ve açıklayıcı olmalı, başlıktaki bütün kelimeler büyük harfle başlamalı (bağlaçlar hariç), kalın puntoda yazılmalı ve sayfanın ortasına yerleştirilmelidir. Makale başlık uzunluğu boşluklar dahil 250 karakter ile sınırlandırılmalıdır. Makale başlığında kesinlikle kısaltma kullanılmamalıdır. Tüm yazarların tam ad/ları açık olarak yazılmalı ve herhangi bir akademik unvan kullanılmamalıdır. Kapak sayfası bütün yazarların kurum bilgilerini (kurumun adı, adres, posta kodu, şehri ve ülke) içermelidir. Tüm yazarlara ait ORCID numarası ve sorumlu yazara ait e-posta bilgisi kapak sayfasında verilmelidir. Yazarlar, yazar adının sağ üst köşesinde ve her kurumun başında yer alan "1" "2" "3" belirteçleri ile işaretlenmelidir. Ayrıca, makalede yazışmalardan sorumlu yazar belirtilmeli, "*" ile işaretlenmelidir.
2) Özet ve Anahtar Kelimeler
Tüm makale türleri (orijinal araştırma makaleleri, derleme, teknik not, vaka takdimi, vb.) için özet zorunludur. Özet, bölümleri olmayan tek paragraf şeklinde olmalı, en az 100 en fazla 450 kelime olmalı. Özet, ilgili sonuçları kısa fakat anlaşılabilir bir biçimde sunmalı ve çalışmanın amacını, yöntemini, elde edilen sonuçları ve önerileri içermelidir. Özette herhangi bir atıf yapılmamalıdır.
Özet kısmından sonra, çalışmayı en iyi biçimde tanımlayan, mümkünse başlıkta kullanılmayan, makale içeriğini en iyi açıklayan, ilk harfi büyük diğerleri küçük harflerle yazılmış, en az 3, en fazla 6 anahtar kelime verilmeli, anahtar kelimeler virgülle ayrılmalı ve önem sırasına göre sıralanmalıdır.
3) Giriş
Bu bölümde; çalışmanın konusu verilmeli, çalışmanın gerekçesi ortaya koyulmalı, çalışmanın neden yapıldığını açıklanmalı, test edilecek hipotezler belirtilmeli ve çalışmanın amacı verilmelidir. İlgili literatürün kapsamlı tartışması giriş bölümünde değil, makalenin "Tartışma" bölümünde yer almalıdır.
4) Materyal ve Yöntem
Çalışmada kullanılan materyaller, kullanılan metotların temel detayları, deneysel tasarım ve istatistiksel analizler bu kısımda sunulmalıdır. Çalışmada kullanılan tüm biyolojik, analitik ve istatistiksel analizler için net bir açıklama veya orijinal bir referans verilmelidir. Daha önce başka araştırmacılar tarafından ortaya konulmuş veya kullanılmış analizlerde herhangi bir değişiklik yapılmış ise yapılan değişiklik açıklanmalıdır. Muameleler ve yapılan ölçümler açıkça tanımlanmalıdır. İstatistiksel modeller ve analiz yöntemleri açık ve tam olarak belirtilmelidir.
5) Bulgular
Bu kısımda çalışmadan elde edilen bulgular verilmelidir. Çalışmanın sayısal sonuçları tekrardan kaçınmak amacı ile bulgular kısmında verilmemeli tablo ya da grafiklerde sunulmalıdır. İstatistiksel olarak önemli bulunan faktörler, uygulanan istatistik analiz yöntemine uygun bir karşılaştırma yöntemi ile gruplandırılmalı ve önem seviyesi belirtilmelidir (P<0.05, P<0.01 vb.). Metin içerisinde verilen sayısal ifadelerde ondalık basamak ayracı olarak Türkçe makalelerde virgül (örnek; 3,75) İngilizce makalelerde nokta (örnek; 3.75) kullanılmalıdır. İstatistiksel analiz yönteminin doğru seçilmediği ve/veya analizin gereği gibi yapılmadığı durumlarda editörler kurulu makaleyi değerlendirmeye almayabilir. Sonuçlar tartışmadan ayrı olmalı ve geçmiş zamanda yazılmalıdır. Makalenin yapısal bütünlüğünün bozulmadığı taktirde sonuçlar kısmı tartışma kısmı ile birleştirilebilir.
6) Tartışma
Tartışma, sonuçları biyolojik mekanizmalar açısından açık ve kısaca değerlendirmelidir. Tartışmada bulgular tekrar edilmemelidir, bulgular benzer konularda yapılan başka araştırma sonuçları kullanılarak tartışılmalıdır. Tartışma, test edilen hipotezlerin kabul edilip edilmediğini veya reddedildiğini ortaya koymak için ilgili diğer çalışmaların araştırma bulgularıyla bütünleştirilmelidir.
7) Sonuç
Bu bölüm zorunlu değildir. Makaleye eklenecekse ana metni sonlandıran bir veya iki paragraftan oluşur.
8) Çıkar Çatışması Beyanı
İlgili yazar/ların verilerin yorumunu etkileyebilecek olası çıkar çatışmaları hakkında editörü bilgilendirmelidir. Yazarlar çıkar çatışması yaratabilecek herhangi bir finansal destek veya ilişkinin olup olmadığını beyan etmek zorundadır.
9) Etik Onay Beyanı
Anket çalışmaları, deneysel hayvan çalışmaları veya klinik çalışmalarda etik kurul onayı alınmalı, onay tarihi ve sayısı belirtilmelidir. Makale etik kurul gerektirmiyorsa (Lütfen "Etik İlkeleri Akış Şeması" nı kontrol ediniz; https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsengineering/page/13482) etik onay beyanı bölümüne "Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır." ifadesini ekleyiniz.
10) Destek ve Teşekkür Beyanı
Teşekkürler mümkün olduğunca kısa ve kapsamlı olmalıdır. Yüklenen makaleler yüksek lisans veya doktora tezlerinden üretilmiş yada herhangi bir kongrede sunulmuş ise yazarlar bu durum belirtmelidirler.
11) Kaynaklar
Kaynaklar APA (7.0) stili dikkate alınarak düzenlenmelidir.
Metin içerisinde atıf yapılan tüm makaleler kaynaklar listesinde bulunmalıdır. Kaynaklar listesi yazar soyadları dikkate alınarak alfabetik olarak düzenlenmelidir. Metin içerisindeki kaynaklar yazar-yıl esasına ve yıl sırasına göre yazılmalıdır (Wu, 2006; Onder vd., 2015; Sen ve Kuran, 2017). Aynı yıla fakat farklı yazarlara ait literatürler alfabetik olarak sıralanmalıdır (Anthony vd., 2005; Kenyon ve Blair, 2005; McEvoy, 2005). Aynı yazar tarafından aynı yıl içinde yayınlanmış birden fazla kaynak kullanılması durumunda basım yılından sonra kaynak a, b, c gibi harfler ile gösterilmelidir (Sen vd., 2022a; Sen vd., 2022b; Sen vd., 2022c). Mümkün olduğunca web adresli kaynakların kullanılmaması önerilmektedir. Yazarlar basılmamış sonuçları ve kişisel görüşmeleri kaynak göstermemelidirler. Dipnotlardan kaçınılmalı, çok gerekli ise (çalışmaya ait önemli bölümleri içermeyen) kullanıldığı sayfaya çizgi ile ayrılarak ve yıldız konularak kısa bir şekilde yazılmalıdır.
Kaynak bölümünde, makaleler alfabetik olarak sıralanmalıdır. Kanynak makalelerin yayımlandığı dergilerin adı kısaltma olmaksızın tam şekli ile yazılmalıdır. Örnek referanslar aşağıda verilmiştir.
Dergi Makaleleri
Author 1, A. B., & Author 2, C. D. (Year). Title of the article. Article title. Full Journal Name (not an abbreviation), Volume (Issue), page range. (if any: https://doi.org/xxxx)
Kitaplar
Author, A. A., Author, B. B., & Author, C. C. (Year). Title of the book: If there is a subtitle, it is written here (edition number, if any). Publisher.
Kitap Bölümleri
Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Chapter title: Subtitle added if any. In Editor, E. E. (Ed.), Book title: Subtitle (edition number, pp. xx–xx). Publisher. https://doi.org/xxxx (if any)
Kongre veya Sempozyum Bildirileri
Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Title: Subtitle is added if any. Congress or symposium name (Page range). Publishing institution.
Tez
Author, A. A. (Year). Thesis title (Doctoral dissertation, University name, Institute name). URL or DOI (if any)
Author, A. A. (Year). Thesis title (Master's thesis, University name, Institute name). URL or DOI (if any)
İnternet Adresli Makaleler, Anonim Makaleler veya Raporlar
Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Title: İf any subtitle. Publication name or organization. URL (accessed on Day Month Year).
12) Tablo
Tablolarda düşey çizgi kullanılmamalı ve kafesler oluşturmaktan kaçınılmalıdır. Her tablo numaralandırılmalı ve metin içerisinde atıf yapılmalıdır. Tabloda kullanılan herhangi bir kısaltma, o tabloda tanımlanmalıdır. Yazı tipi boyutu Tablo/lar'ın boyutuna göre değiştirilebilir. Her tablo ayrı bir sayfada olacak şekilde çift aralıklı olmalıdır. Tablonun başlığı tablonun üst kısımda, kısa ve açıklayıcı olmalı, aynı satırda devam etmeli ve sadece ilk harf büyük yazılmalıdır. Tablo başlıklarının sonuna nokta konulmamalıdır. Tabloda 1'den küçük sayılar için, ondalık basamak ayracının soluna bir sıfır eklenmeli ve sütunlar ortala hizalanmalıdır. Tablolarda sunulan sayısal ifadelerde ondalık basamak ayracı olarak Türkçe makalelerde virgül (örnek; 3,75) İngilizce makalelerde nokta (örnek; 3.75) kullanılmalıdır. Herhangi bir parametre için veri yoksa o kısım boş bırakılmamalı kısa çizgi eklenmelidir. Bir açıklama gerekliyse, tablonun gövdesinde (örn., ND) bir kısaltma kullanılabilir ve dipnotlarda açıkça açıklanmalıdır. Bir tablodaki dipnotlara yapılan atıflar, her tablo için bağımsız olarak üst simge numaralarıyla belirtilmelidir. Üst simge harfleri istatistiksel anlamlılığı belirtmek için kullanılır. Olasılık değerlerini belirtmek için büyük harfli bir P kullanın (P < 0.05, P < 0.01 vb.). Standart hatalar her ortalamaya ± işaretleri ile eklenmelidir. Varyans homojen olduğunda ortalamaların istatistiksel karşılaştırması için genel temel olan toplanmış standart hataların sunumu önerilir. Bunlar ayrı bir sütun veya satır halinde sunulmalıdır. Birleştirilmiş standart hata, deneysel hatanın tercih edilen tahminidir, çünkü bireysel standart hataların sunulması tabloyu karmaşıklaştırma eğilimindedir.
13) Şekil, Grafik, Fotoğraf ve Benzerleri
Şekil (grafik, fotoğraf vb. dahil) makalede görülebilir ve anlaşılabilir çözünürlükte olmalı. Her Şekil metin içerisinde uygun yerlerde veya ayrı bir sayfada olmalıdır. Şekil boyu tek sütun sayfa düzeninde genişlik ve yüksekliği en fazla 16x20 cm ve çift sütun düzeninde ise genişliği en fazla 8 cm olmalıdır. Gereksiz arka planlar ve ızgara çizgileri grafiklerden kaldırılmalıdır. Her eksenin bir açıklaması ve bir birimi olmalıdır. Çubuk grafikler için, gerekirse farklı dolgu desenleri kullanılabilir (siyah, beyaz, gri ve şeritler). Şekil, grafik, fotoğraf ve benzerleri için tercih edilen dosya türü JPEG, TIFF veya PNG'dir. Minimum çözünürlük renkli ve gri tonlamalı resimler için 300-600 dpi arasında olmalıdır. Yeterli bilgi ve tüm kısaltmaları sağlamak için bir başlık hazırlanmalı ve şekilde kullanılan semboller başlıkta tanımlanmalıdır. Şekil grafik, fotoğraf ve benzerlerinin başlığı şeklin alt kısmında hazırlanmalı, kısa ve açıklayıcı olmalı, aynı satırda devam etmeli ve sadece ilk harf büyük yazılmalıdır. Şekil başlıklarının sonuna nokta konulmamalıdır.
14) Eşitlikler
Makalede kullanılan eşitlikler metin içinde atıf yapılmalı, eşitlikler numaralandırılmalı ve eşitlik numarası eşitliğin yanına sağa dayalı olarak parantez içinde yazılmalıdır. Eşitliklerin yazılmasında Word programı matematik işlemcisi kullanılmalı, ana karakterler 12 punto, değişkenler italik, rakamlar ve matematiksel ifadeler düz olarak verilmelidir. Metin içerisindeki atıf “eşitlik 1” biçiminde verilmelidir.
15) Dosya Formatı
Makalelerinizi "Word" (.doc veya .docx) formatında göndermeniz gerekmektedir. Makalelerde PDF veya diğer metin dosya formatları kabul edilmemekte ve yazara/yazarlara düzeltilmek üzere iade edilmektedir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
YAYIN ETİĞİ VE YAYINDA SUİSTİMAL BEYANI
Black Sea Journal of Engineering and Science’nin yayın süreçleri, bilginin bilimsel yöntemler çerçevesinde tarafsız, güvenilir ve şeffaf biçimde üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılması esasına dayanmaktadır. Hakemli makaleler, bilimsel yöntemin titizlikle uygulanmasını ve akademik yansızlığın sağlanmasını amaçlayan çalışmalardır.
Bilimsel üretimin sağlıklı biçimde gerçekleştirilebilmesi için yayın sürecinin tüm paydaşlarının — yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucular — etik ilkelere uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda Black Sea Journal of Engineering and Science, yayın etiği ve açık erişim politikalarını, Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) ile Editörleri Konseyi (Council of Science Editors, CSE) tarafından yayımlanan ilke, kılavuz ve politikalar temelinde yürütmektedir. Bu kapsamda özellikle COPE’un “Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors” başlıklı dokümanları esas alınmakta ve yayın sürecinin tüm aşamalarında etik ilkelere uyum zorunlu tutulmaktadır.
Makalelerde kullanılan verilerin kasıtlı olarak manipüle edilmesi, çarpıtılması veya uydurma verilerin kullanıldığının tespit edilmesi hâlinde, ilgili durum yazar(lar)ın bağlı bulunduğu kuruma resmi yollarla bildirilecek ve söz konusu makale reddedilecektir. Ayrıca dergimiz, editöryal değerlendirme ve/veya hakem raporları doğrultusunda, yazarlardan analiz sonuçlarına ait ham veri ve çıktı dosyalarını talep etme hakkını saklı tutar.
Bilimsel üretimin sağlıklı biçimde gerçekleştirilebilmesi için yayın sürecinin tüm paydaşlarının — yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucular — etik ilkelere uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda Black Sea Journal of Engineering and Science, yayın etiği ve açık erişim politikalarını, Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) ile Editörleri Konseyi (Council of Science Editors, CSE) tarafından yayımlanan ilke, kılavuz ve politikalar temelinde yürütmektedir. Bu kapsamda özellikle COPE’un “Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors” başlıklı dokümanları esas alınmakta ve yayın sürecinin tüm aşamalarında etik ilkelere uyum zorunlu tutulmaktadır.
Makalelerde kullanılan verilerin kasıtlı olarak manipüle edilmesi, çarpıtılması veya uydurma verilerin kullanıldığının tespit edilmesi hâlinde, ilgili durum yazar(lar)ın bağlı bulunduğu kuruma resmi yollarla bildirilecek ve söz konusu makale reddedilecektir. Ayrıca dergimiz, editöryal değerlendirme ve/veya hakem raporları doğrultusunda, yazarlardan analiz sonuçlarına ait ham veri ve çıktı dosyalarını talep etme hakkını saklı tutar.
YAYINCININ ETİK SORUMLULUKLARI
Black Sea Journal of Engineering and Science’nin yayıncısı; iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel suistimal, sahtekârlık, intihal ya da editoryal süreçlerle uygunsuz iş birliğinden kaynaklanan çıkar çatışmaları durumlarında gerekli tüm önlemleri almakla sorumludur. Bu önlemler; ilgili durumun açıklığa kavuşturulmasını, gerekli düzeltmelerin yapılmasını, etkilenen makalelerin geri çekilmesini (retraction) veya konuya ilişkin bir endişe bildirimi ya da açıklama yayımlanmasını kapsayabilir.
Yayıncı, editörlerle iş birliği içinde, araştırma ve yayın etiği ihlallerini içeren çalışmaların yayımlanmasını tespit etmek ve önlemek amacıyla makul ve etkili adımlar atar. Hiçbir koşulda etik dışı yayıncılık uygulamalarını teşvik etmez, desteklemez veya bilerek gerçekleşmesine izin vermez.
Black Sea Journal of Engineering and Science; okuyucular, hakemler veya editörler tarafından iletilen tüm etik dışı davranış iddialarını ve şüphelerini değerlendirmekle yükümlüdür. Olası intihal, mükerrer veya gereksiz yayınlara ilişkin durumlar dergi tarafından incelenir. Gerekli görüldüğünde ilgili kurumlar veya yetkili kuruluşlardan resmi soruşturma talep edilebilir. Etik dışı yayıncılık uygulamalarına ilişkin bildirilen her türlü durum, söz konusu çalışma yayımlandıktan uzun yıllar sonra ortaya çıksa dahi titizlikle incelenir.
EDİTÖR KURULU’NUN ETİK SORUMLULUKLARI
Editörler, dergiye gönderilen tüm makalelerin hızlı, adil ve tarafsız bir hakemlik ve editoryal değerlendirme sürecinden geçirilmesini sağlamakla yükümlüdür. Black Sea Journal of Engineering and Science’de yayımlanan tüm içerikten editörler sorumludur; bu nedenle gönderilen bir çalışmanın kabulü veya reddine ilişkin nihai karar yalnızca editörlere aittir.
Editörler, makaleleri özgünlük, bilimsel kalite, açıklık ve entelektüel katkı ölçütlerine göre değerlendirir. Editoryal kararlar; yazarların ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, dini inancı, etnik kökeni, vatandaşlığı, siyasi görüşü veya diğer herhangi bir kişisel özelliğinden bağımsız olarak, nesnel ve tarafsız biçimde verilir. Araştırma veya yayın etiğine ilişkin şüpheli ya da kesin olmayan kanıtlarla karşılaşıldığında, editörler durumu gecikmeksizin ele almak ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Editör ve editoryal ekip üyeleri, gönderilen makaleleri gizli belgeler olarak değerlendirmekle sorumludur. Bir makaleye ilişkin bilgiler; yalnızca sorumlu yazar, hakemler, potansiyel hakemler, editoryal danışmanlar ve yayıncı ile, değerlendirme sürecinin gerektirdiği ölçüde paylaşılabilir.
Editörler ve editoryal kurul üyeleri, gönderilen ancak yayımlanmamış makalelerde yer alan bilgi, veri veya fikirleri, yazar(lar)ın açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları doğrultusunda kullanamaz. Hakemlik süreci sırasında elde edilen bilgi ve fikirler gizli tutulmalı ve kişisel ya da mesleki çıkar sağlamak amacıyla kullanılmamalıdır.
Editörler, tüm yazar ve katkı sağlayıcılardan olası çıkar çatışmalarını beyan etmelerini talep etmekle yükümlüdür. Yayınlandıktan sonra çıkar çatışması veya etik bir sorun tespit edilmesi hâlinde, editörler gerekli düzeltmelerin yapılmasını sağlar; uygun durumlarda düzeltme yayımlanması, makalenin geri çekilmesi (retraction) veya endişe bildirimi (expression of concern) gibi işlemler uygulanır.
Editörler, makaleleri özgünlük, bilimsel kalite, açıklık ve entelektüel katkı ölçütlerine göre değerlendirir. Editoryal kararlar; yazarların ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, dini inancı, etnik kökeni, vatandaşlığı, siyasi görüşü veya diğer herhangi bir kişisel özelliğinden bağımsız olarak, nesnel ve tarafsız biçimde verilir. Araştırma veya yayın etiğine ilişkin şüpheli ya da kesin olmayan kanıtlarla karşılaşıldığında, editörler durumu gecikmeksizin ele almak ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Editör ve editoryal ekip üyeleri, gönderilen makaleleri gizli belgeler olarak değerlendirmekle sorumludur. Bir makaleye ilişkin bilgiler; yalnızca sorumlu yazar, hakemler, potansiyel hakemler, editoryal danışmanlar ve yayıncı ile, değerlendirme sürecinin gerektirdiği ölçüde paylaşılabilir.
Editörler ve editoryal kurul üyeleri, gönderilen ancak yayımlanmamış makalelerde yer alan bilgi, veri veya fikirleri, yazar(lar)ın açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları doğrultusunda kullanamaz. Hakemlik süreci sırasında elde edilen bilgi ve fikirler gizli tutulmalı ve kişisel ya da mesleki çıkar sağlamak amacıyla kullanılmamalıdır.
Editörler, tüm yazar ve katkı sağlayıcılardan olası çıkar çatışmalarını beyan etmelerini talep etmekle yükümlüdür. Yayınlandıktan sonra çıkar çatışması veya etik bir sorun tespit edilmesi hâlinde, editörler gerekli düzeltmelerin yapılmasını sağlar; uygun durumlarda düzeltme yayımlanması, makalenin geri çekilmesi (retraction) veya endişe bildirimi (expression of concern) gibi işlemler uygulanır.
EDİTÖR VE ALAN EDİTÖRLERİNİN ETİK SORUMLULUKLARI
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri; hakemlerin, yazarların, araştırmacıların, uygulayıcıların ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamayı, gerekli durumlarda yapıcı geri bildirim sağlamayı ve yayın sürecinde düzeltme veya açıklama gerektiren konularda şeffaflık ve açıklık ilkeleri doğrultusunda hareket etmeyi amaçlar. Bir makalenin yayımlanmasına karar verilirken, çalışmaların özgünlüğü ile bilimsel literatüre, ilgili alana ve dergi okuyucularına sağladığı katkı temel ölçütler olarak dikkate alınır.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, makaleler hakkında olumlu ya da olumsuz karar verirken; çalışmanın özgün bilimsel değeri, ilgili bölümle ve derginin amaç ve kapsamıyla uyumu, kullanılan araştırma yönteminin geçerliliği ve güvenilirliği, anlatımın açıklığı ve bilimsel niteliği gibi ölçütleri esas alır. Önemli bir eksiklik içermeyen çalışmalar ön değerlendirme aşamasına alınır ve hakemlerden gelen yapıcı öneriler dikkate alınır. Önceki baş editörler veya bölüm editörleri tarafından verilmiş kararlar, yalnızca ciddi etik, bilimsel veya editoryal sorunların tespit edilmesi hâlinde değiştirilir.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, derginin çift kör hakemlik ve değerlendirme politikalarını uygular, hakem kimliklerinin gizliliğini korur ve tüm makalelerin tarafsız, bağımsız ve makul süreler içinde değerlendirilmesini sağlar. Baş Editör(ler) makaleleri uygun Bölüm Editörlerine yönlendirir; Bölüm Editörleri ise hakemleri uzmanlık alanlarını dikkate alarak seçer ve nesnel değerlendirme sürecini destekler.
Tarafsız bir değerlendirme sürecinin yürütülmesi amacıyla, Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri; editörler, hakemler ve yazarlar arasında olası çıkar çatışmalarını değerlendirir. Hakem havuzunun sürekli güncellenmesine ve çeşitlendirilmesine özen gösterir; akademik nezaket kurallarına uymayan veya bilimsel nitelik taşımayan hakem raporlarını değerlendirme sürecine dâhil etmez. Editörler, yayın süreçlerinin dergi politika ve yönergelerine uygun biçimde yürütülmesini sağlar, yayın politikalarındaki gelişmeler hakkında ilgili tarafları bilgilendirir ve gerekli görüldüğünde eğitim faaliyetleri düzenler.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, yayın sürecine dâhil olan tüm paydaşlarla etkin iletişim kurar ve ihtiyaç duyulduğunda düzenli toplantılar gerçekleştirir. İncelenen makalelerde yer alan kişisel verilerin gizliliğini gözetir; yazarların, hakemlerin ve okuyucuların kişisel bilgilerinin korunmasını sağlar.
Editörler, makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasına özel önem verir. İnsan katılımcılar içeren çalışmalarda açık rıza belgelerinin ve ilgili etik kurul onaylarının sunulmasını zorunlu kılar; etik kurul izni veya deneysel araştırma onayı bulunmayan çalışmalar reddedilir. Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, etik dışı davranışlara karşı gerekli işlemleri başlatır; suistimal iddialarını tarafsız biçimde inceler ve elde edilen bulguları etik ilkeler doğrultusunda paylaşır. Ayrıca yayımlanmış makalelerdeki hata, tutarsızlık veya yanıltıcı ifadelerin düzeltilmesini sağlar.
Editörler, yayımlanan makalelerin fikrî mülkiyet haklarını korur; ihlal durumlarında derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunur. Aynı zamanda, yayımlanan içeriklerin diğer yayınların fikrî mülkiyet haklarını ihlal etmemesi için gerekli önlemleri alır ve benzerlik/özgünlük kontrollerini gerçekleştirir. Dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı ve bilimsel eleştiriler dikkate alınır; eleştirilen makalelerin yazarlarına yanıt hakkı tanınır. Olumsuz veya beklenen sonucu doğrulamayan bulgular içeren çalışmalar da, bilimsel ve etik ölçütleri karşılaması koşuluyla değerlendirmeye alınır. Dergiye iletilen tüm şikâyetler incelenir ve gerekli açıklamalar yapılır.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri; kendilerinin, aile üyelerinin veya aynı bölümde görev yapan meslektaşlarının yazarı olduğu makalelerde editör olarak görev alamaz ve bu çalışmalara ilişkin herhangi bir editoryal karar veremez. Bu tür durumlarda, çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör görevlendirilir ve değerlendirme süreci ilgili editör sürece dâhil edilmeden yürütülür.
Dergi editörleri, olası yayın suistimallerini araştırmakla yükümlüdür. Bu kapsamda, mükerrer yayın ve intihalin önlenmesi amacıyla, makale yükleme sürecinin üçüncü aşamasında DergiPark sistemi üzerinden otomatik olarak bir benzerlik raporu oluşturulur. Dergi, tam cümle ve paragraf düzeyindeki benzerlikleri esas alır; terim, ifade veya kelime benzerliklerini tek başına değerlendirme ölçütü olarak kabul etmez. Giriş, Materyal ve Yöntem ile Kaynaklar bölümleri hariç tutulmak üzere, makalenin benzerlik oranının %30’un altında olması gerekmektedir. Bu oranın aşılması durumunda, COPE Geri Çekme (Retraction) yönergeleri doğrultusunda makale reddedilir. Yayınlandıktan sonra ek bir intihal veya ciddi etik ihlalin tespit edilmesi hâlinde, ilgili makale derhal geri çekilir ve dergi internet sitesinden kaldırılır. Bu durumda, ilgili yazar(lar)ın çalışmaları beş yıl süreyle Black Sea Journal of Engineering and Science’de değerlendirmeye alınmaz.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, makaleler hakkında olumlu ya da olumsuz karar verirken; çalışmanın özgün bilimsel değeri, ilgili bölümle ve derginin amaç ve kapsamıyla uyumu, kullanılan araştırma yönteminin geçerliliği ve güvenilirliği, anlatımın açıklığı ve bilimsel niteliği gibi ölçütleri esas alır. Önemli bir eksiklik içermeyen çalışmalar ön değerlendirme aşamasına alınır ve hakemlerden gelen yapıcı öneriler dikkate alınır. Önceki baş editörler veya bölüm editörleri tarafından verilmiş kararlar, yalnızca ciddi etik, bilimsel veya editoryal sorunların tespit edilmesi hâlinde değiştirilir.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, derginin çift kör hakemlik ve değerlendirme politikalarını uygular, hakem kimliklerinin gizliliğini korur ve tüm makalelerin tarafsız, bağımsız ve makul süreler içinde değerlendirilmesini sağlar. Baş Editör(ler) makaleleri uygun Bölüm Editörlerine yönlendirir; Bölüm Editörleri ise hakemleri uzmanlık alanlarını dikkate alarak seçer ve nesnel değerlendirme sürecini destekler.
Tarafsız bir değerlendirme sürecinin yürütülmesi amacıyla, Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri; editörler, hakemler ve yazarlar arasında olası çıkar çatışmalarını değerlendirir. Hakem havuzunun sürekli güncellenmesine ve çeşitlendirilmesine özen gösterir; akademik nezaket kurallarına uymayan veya bilimsel nitelik taşımayan hakem raporlarını değerlendirme sürecine dâhil etmez. Editörler, yayın süreçlerinin dergi politika ve yönergelerine uygun biçimde yürütülmesini sağlar, yayın politikalarındaki gelişmeler hakkında ilgili tarafları bilgilendirir ve gerekli görüldüğünde eğitim faaliyetleri düzenler.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, yayın sürecine dâhil olan tüm paydaşlarla etkin iletişim kurar ve ihtiyaç duyulduğunda düzenli toplantılar gerçekleştirir. İncelenen makalelerde yer alan kişisel verilerin gizliliğini gözetir; yazarların, hakemlerin ve okuyucuların kişisel bilgilerinin korunmasını sağlar.
Editörler, makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasına özel önem verir. İnsan katılımcılar içeren çalışmalarda açık rıza belgelerinin ve ilgili etik kurul onaylarının sunulmasını zorunlu kılar; etik kurul izni veya deneysel araştırma onayı bulunmayan çalışmalar reddedilir. Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri, etik dışı davranışlara karşı gerekli işlemleri başlatır; suistimal iddialarını tarafsız biçimde inceler ve elde edilen bulguları etik ilkeler doğrultusunda paylaşır. Ayrıca yayımlanmış makalelerdeki hata, tutarsızlık veya yanıltıcı ifadelerin düzeltilmesini sağlar.
Editörler, yayımlanan makalelerin fikrî mülkiyet haklarını korur; ihlal durumlarında derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunur. Aynı zamanda, yayımlanan içeriklerin diğer yayınların fikrî mülkiyet haklarını ihlal etmemesi için gerekli önlemleri alır ve benzerlik/özgünlük kontrollerini gerçekleştirir. Dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı ve bilimsel eleştiriler dikkate alınır; eleştirilen makalelerin yazarlarına yanıt hakkı tanınır. Olumsuz veya beklenen sonucu doğrulamayan bulgular içeren çalışmalar da, bilimsel ve etik ölçütleri karşılaması koşuluyla değerlendirmeye alınır. Dergiye iletilen tüm şikâyetler incelenir ve gerekli açıklamalar yapılır.
Baş Editör(ler) ve Bölüm Editörleri; kendilerinin, aile üyelerinin veya aynı bölümde görev yapan meslektaşlarının yazarı olduğu makalelerde editör olarak görev alamaz ve bu çalışmalara ilişkin herhangi bir editoryal karar veremez. Bu tür durumlarda, çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör görevlendirilir ve değerlendirme süreci ilgili editör sürece dâhil edilmeden yürütülür.
Dergi editörleri, olası yayın suistimallerini araştırmakla yükümlüdür. Bu kapsamda, mükerrer yayın ve intihalin önlenmesi amacıyla, makale yükleme sürecinin üçüncü aşamasında DergiPark sistemi üzerinden otomatik olarak bir benzerlik raporu oluşturulur. Dergi, tam cümle ve paragraf düzeyindeki benzerlikleri esas alır; terim, ifade veya kelime benzerliklerini tek başına değerlendirme ölçütü olarak kabul etmez. Giriş, Materyal ve Yöntem ile Kaynaklar bölümleri hariç tutulmak üzere, makalenin benzerlik oranının %30’un altında olması gerekmektedir. Bu oranın aşılması durumunda, COPE Geri Çekme (Retraction) yönergeleri doğrultusunda makale reddedilir. Yayınlandıktan sonra ek bir intihal veya ciddi etik ihlalin tespit edilmesi hâlinde, ilgili makale derhal geri çekilir ve dergi internet sitesinden kaldırılır. Bu durumda, ilgili yazar(lar)ın çalışmaları beş yıl süreyle Black Sea Journal of Engineering and Science’de değerlendirmeye alınmaz.
HAKEMLERİN ETİK SORUMLULUKLARI
Hakemlik süreci, editörlerin editoryal kararlar almasına yardımcı olurken, editoryal iletişim yoluyla yazar(lar)ın çalışmalarını geliştirmelerine de katkı sağlar. Black Sea Journal of Engineering and Science , bilimsel yayın sürecinden yararlanan tüm araştırmacıların, bu sürece hakemlik yoluyla adil biçimde katkı sağlaması gerektiğini kabul eder.
Seçilen bir hakem, bir makalede sunulan araştırmayı değerlendirmek için yeterli uzmanlığa sahip olmadığını düşünüyorsa veya makaleyi zamanında değerlendiremeyeceğini biliyorsa, durumu gecikmeksizin editöre bildirerek hakemlik davetini reddetmelidir.
Değerlendirme için gönderilen tüm makaleler gizli belge niteliğindedir. Hakemler, Editör-in-Chief tarafından açıkça yetkilendirilmedikçe ve yalnızca istisnai durumlarda olmak kaydıyla, makaleler hakkında üçüncü kişilerle bilgi paylaşamaz veya tartışma yapamaz. Bu gizlilik yükümlülüğü, hakemlik davetini kabul etmeyen kişiler için de geçerlidir.
Hakem değerlendirmeleri nesnel, tarafsız ve bilimsel ölçütlere dayalı olarak yapılmalıdır. Yazar(lar)a yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir. Hakemler, görüşlerini açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeli, değerlendirmelerini gerekçelerle desteklemeli ve makalenin geliştirilmesine yönelik yapıcı öneriler sunmalıdır.
Hakemler, yazarlar tarafından atıf yapılmamış ancak çalışmayla ilgili olan önemli yayımlanmış eserleri belirlemeli ve editörü bu konuda bilgilendirmelidir. İncelenen makale ile hakemin bilgisi dâhilindeki başka yayımlanmış çalışmalar arasında önemli benzerlik veya örtüşme bulunması hâlinde, bu durum editörün dikkatine sunulmalıdır.
Hakemlik süreci kapsamında elde edilen ayrıcalıklı bilgi ve fikirler gizli tutulmalı ve kişisel ya da mesleki çıkar sağlamak amacıyla kullanılmamalıdır. Bu ilke, hakemlik davetini kabul etmeyen kişiler için de geçerlidir. Hakemler; yazarlar, kurumlar veya makaleyle ilişkili kuruluşlarla rekabet, iş birliği, mali veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışması bulunan çalışmaları değerlendirmemelidir. Olası çıkar çatışmaları derhal ilgili editöre bildirilmelidir.
YAZARLARIN ETİK SORUMLULUKLARI
Yazarların, dergiye yayımlanmak üzere sundukları tüm sonuçları doğrulamak ve geçerliliğini kontrol etmek için makul çabayı göstermeleri ve sunulan verilerin doğru, özgün ve güvenilir olduğunu Editöre beyan etmeleri beklenir. Araştırma makaleleri, yürütülen çalışmanın doğru ve şeffaf bir sunumunu ve bilimsel öneminin nesnel bir değerlendirmesini içermelidir. Dayanak veriler makalede doğru biçimde temsil edilmeli; diğer araştırmacıların çalışmayı tekrarlayabilmesine olanak tanıyacak yeterli yöntemsel ayrıntı ve uygun kaynakça sağlanmalıdır. Özellikle insan veya hayvan deneklerin kullanıldığı ya da biyolojik materyal içeren araştırmalarda, çalışmanın etik yönlerine ilişkin bilgiler açıkça sunulmalıdır. Veri uydurma, çarpıtma veya bilerek yanlış beyanlarda bulunma etik dışı davranış olup kabul edilemez.
Yazarlardan, editoryal değerlendirme amacıyla çalışmaya ait ham verileri sunmaları istenebilir ve mümkün olduğu durumlarda bu verileri kamuya açık hale getirmeye hazır olmaları beklenir. Her koşulda, katılımcı gizliliğinin korunması ve mülkiyet haklarına ilişkin yasal engellerin bulunmaması şartıyla, araştırma verilerinin yayımdan sonra en az on yıl süreyle yetkin araştırmacıların erişimine açık tutulması (tercihen kurumsal veya konuya özel veri depoları aracılığıyla) sağlanmalıdır.
Yazarlar yalnızca tamamen özgün çalışmalarını sunmalıdır. Başkalarına ait fikirler, veriler veya ifadeler kullanılmışsa, bunlar uygun şekilde atıf yapılmak veya alıntılanmak suretiyle belirtilmelidir. Sunulan çalışmanın niteliğini belirlemede etkili olmuş tüm yayınlara atıf verilmelidir. Başka bir yazarın çalışmasını kendi eseri gibi sunmak, uygun atıf yapmaksızın kapsamlı biçimde yeniden ifade etmek veya başkalarına ait araştırma sonuçlarını sahiplenmek gibi her türlü intihal etik dışı yayıncılık davranışı olup kabul edilemez.
Yazarlar, başkalarının çalışmalarına ve katkılarına uygun biçimde teşekkür etmekle yükümlüdür. Özel görüşmeler, yazışmalar veya üçüncü kişilerle yapılan tartışmalar yoluyla elde edilen bilgiler, kaynağın açık ve yazılı izni olmaksızın kullanılamaz veya yayımlanamaz. Benzer şekilde, hakemlik veya proje değerlendirmesi gibi gizli görevler sırasında elde edilen bilgiler, ilgili yazarların yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Yazarlık, çalışmanın tasarımı veya kurgusu, veri toplama, analiz veya yorumlama süreçlerine önemli katkı sağlayan ve makalenin yazımında ya da bilimsel içeriğinin eleştirel gözden geçirilmesinde yer alan kişilerle sınırlandırılmalıdır. Tüm yazarlar, makalenin son hâlini görmüş, onaylamış ve yayımlanmak üzere gönderilmesini kabul etmiş olmalı; ayrıca çalışmanın içeriği konusunda kamuoyu önünde sorumluluk alabilmelidir. Yazarlık kriterlerini karşılamayan ancak çalışmaya teknik destek, yazım-düzenleme yardımı veya genel katkı sunan kişiler, yazılı izinleri alınmak koşuluyla “Teşekkür” bölümünde belirtilmelidir. Sorumlu yazar, uygun tüm ortak yazarların listeye dâhil edildiğini ve uygunsuz yazar eklenmediğini; ayrıca tüm ortak yazarların son metni onayladığını teyit etmekle yükümlüdür.
Esasen aynı araştırmayı tanımlayan bir çalışmanın birden fazla dergide yayımlanması uygun değildir. Aynı makalenin eş zamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmesi etik dışı yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez. Daha önce başka bir yerde telif hakkı kapsamında yayımlanmış çalışmalar dergiye sunulamaz. Makalenin gönderilmesiyle birlikte yazarlar telif haklarını korur; yayımlanması hâlinde ise çalışmalarının Creative Commons Atıf (CC BY) lisansı kapsamında kullanılmasına izin verirler. Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmanın kopyalanmasına, dağıtılmasına, uyarlanmasına ve ticari kullanımına olanak tanır.
Yazarlar, sonuçları veya yorumları etkileyebilecek her türlü çıkar çatışmasını mümkün olan en erken aşamada (genellikle gönderim sırasında) açıklamakla yükümlüdür. Bu beyan hem çıkar çatışması formunda hem de gerektiğinde makale içinde yer almalıdır. Çıkar çatışmaları; mali (örneğin fonlar, hibeler, istihdam, danışmanlıklar, hisse sahipliği, telif veya patent düzenlemeleri) ya da mali olmayan (kişisel veya mesleki ilişkiler, kurumsal bağlantılar, görüş ve inançlar) nitelikte olabilir. Araştırmaya sağlanan tüm mali destekler, varsa proje veya hibe numaralarıyla birlikte açıkça belirtilmelidir.
Çalışmada olağan dışı riskler içeren kimyasallar, yöntemler veya ekipmanlar kullanılmışsa, bunlar makalede açıkça tanımlanmalıdır. İnsan veya hayvan deneklerin kullanıldığı araştırmalarda, tüm uygulamaların ilgili mevzuat ve kurumsal yönergelerle uyumlu olarak yürütüldüğü ve gerekli etik kurul onaylarının alındığı belirtilmelidir. İnsan deneklerle yapılan çalışmalarda aydınlatılmış onam alındığına dair bir beyan yer almalı; katılımcıların gizlilik ve mahremiyet hakları her zaman korunmalıdır.
Yazarlar, hakemlik sürecine aktif biçimde katılmak ve editörlerin ham veri, açıklama, etik kurul onayı, aydınlatılmış onam veya telif izinlerine ilişkin taleplerine zamanında yanıt vermekle yükümlüdür. “Düzeltme gerekli” kararı verilmesi durumunda, hakem yorumlarına sistematik ve madde madde yanıt verilerek, makale belirtilen süre içinde düzeltilmeli ve yeniden sunulmalıdır.
Yazarlar, yayımlanmış çalışmalarında önemli hata veya yanlışlıklar tespit ettiklerinde derhal dergi editörlerini bilgilendirmeli ve düzeltme (erratum) veya geri çekme (retraction) sürecinde iş birliği yapmalıdır. Bu tür sorunların editörler veya üçüncü kişiler tarafından tespit edilmesi hâlinde, yazarlar çalışmanın doğruluğunu kanıtlayan belgeleri sunmalı ya da gerekli düzeltme veya geri çekme işlemlerini gerçekleştirmelidir.
Yazarlar, yalnızca etik ve sorumlu bir biçimde yürütülmüş, ilgili tüm yasa ve düzenlemelere uygun çalışmaları dergiye sunmalıdır.
Yazarlardan, editoryal değerlendirme amacıyla çalışmaya ait ham verileri sunmaları istenebilir ve mümkün olduğu durumlarda bu verileri kamuya açık hale getirmeye hazır olmaları beklenir. Her koşulda, katılımcı gizliliğinin korunması ve mülkiyet haklarına ilişkin yasal engellerin bulunmaması şartıyla, araştırma verilerinin yayımdan sonra en az on yıl süreyle yetkin araştırmacıların erişimine açık tutulması (tercihen kurumsal veya konuya özel veri depoları aracılığıyla) sağlanmalıdır.
Yazarlar yalnızca tamamen özgün çalışmalarını sunmalıdır. Başkalarına ait fikirler, veriler veya ifadeler kullanılmışsa, bunlar uygun şekilde atıf yapılmak veya alıntılanmak suretiyle belirtilmelidir. Sunulan çalışmanın niteliğini belirlemede etkili olmuş tüm yayınlara atıf verilmelidir. Başka bir yazarın çalışmasını kendi eseri gibi sunmak, uygun atıf yapmaksızın kapsamlı biçimde yeniden ifade etmek veya başkalarına ait araştırma sonuçlarını sahiplenmek gibi her türlü intihal etik dışı yayıncılık davranışı olup kabul edilemez.
Yazarlar, başkalarının çalışmalarına ve katkılarına uygun biçimde teşekkür etmekle yükümlüdür. Özel görüşmeler, yazışmalar veya üçüncü kişilerle yapılan tartışmalar yoluyla elde edilen bilgiler, kaynağın açık ve yazılı izni olmaksızın kullanılamaz veya yayımlanamaz. Benzer şekilde, hakemlik veya proje değerlendirmesi gibi gizli görevler sırasında elde edilen bilgiler, ilgili yazarların yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Yazarlık, çalışmanın tasarımı veya kurgusu, veri toplama, analiz veya yorumlama süreçlerine önemli katkı sağlayan ve makalenin yazımında ya da bilimsel içeriğinin eleştirel gözden geçirilmesinde yer alan kişilerle sınırlandırılmalıdır. Tüm yazarlar, makalenin son hâlini görmüş, onaylamış ve yayımlanmak üzere gönderilmesini kabul etmiş olmalı; ayrıca çalışmanın içeriği konusunda kamuoyu önünde sorumluluk alabilmelidir. Yazarlık kriterlerini karşılamayan ancak çalışmaya teknik destek, yazım-düzenleme yardımı veya genel katkı sunan kişiler, yazılı izinleri alınmak koşuluyla “Teşekkür” bölümünde belirtilmelidir. Sorumlu yazar, uygun tüm ortak yazarların listeye dâhil edildiğini ve uygunsuz yazar eklenmediğini; ayrıca tüm ortak yazarların son metni onayladığını teyit etmekle yükümlüdür.
Esasen aynı araştırmayı tanımlayan bir çalışmanın birden fazla dergide yayımlanması uygun değildir. Aynı makalenin eş zamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmesi etik dışı yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez. Daha önce başka bir yerde telif hakkı kapsamında yayımlanmış çalışmalar dergiye sunulamaz. Makalenin gönderilmesiyle birlikte yazarlar telif haklarını korur; yayımlanması hâlinde ise çalışmalarının Creative Commons Atıf (CC BY) lisansı kapsamında kullanılmasına izin verirler. Bu lisans, uygun atıf yapılması koşuluyla çalışmanın kopyalanmasına, dağıtılmasına, uyarlanmasına ve ticari kullanımına olanak tanır.
Yazarlar, sonuçları veya yorumları etkileyebilecek her türlü çıkar çatışmasını mümkün olan en erken aşamada (genellikle gönderim sırasında) açıklamakla yükümlüdür. Bu beyan hem çıkar çatışması formunda hem de gerektiğinde makale içinde yer almalıdır. Çıkar çatışmaları; mali (örneğin fonlar, hibeler, istihdam, danışmanlıklar, hisse sahipliği, telif veya patent düzenlemeleri) ya da mali olmayan (kişisel veya mesleki ilişkiler, kurumsal bağlantılar, görüş ve inançlar) nitelikte olabilir. Araştırmaya sağlanan tüm mali destekler, varsa proje veya hibe numaralarıyla birlikte açıkça belirtilmelidir.
Çalışmada olağan dışı riskler içeren kimyasallar, yöntemler veya ekipmanlar kullanılmışsa, bunlar makalede açıkça tanımlanmalıdır. İnsan veya hayvan deneklerin kullanıldığı araştırmalarda, tüm uygulamaların ilgili mevzuat ve kurumsal yönergelerle uyumlu olarak yürütüldüğü ve gerekli etik kurul onaylarının alındığı belirtilmelidir. İnsan deneklerle yapılan çalışmalarda aydınlatılmış onam alındığına dair bir beyan yer almalı; katılımcıların gizlilik ve mahremiyet hakları her zaman korunmalıdır.
Yazarlar, hakemlik sürecine aktif biçimde katılmak ve editörlerin ham veri, açıklama, etik kurul onayı, aydınlatılmış onam veya telif izinlerine ilişkin taleplerine zamanında yanıt vermekle yükümlüdür. “Düzeltme gerekli” kararı verilmesi durumunda, hakem yorumlarına sistematik ve madde madde yanıt verilerek, makale belirtilen süre içinde düzeltilmeli ve yeniden sunulmalıdır.
Yazarlar, yayımlanmış çalışmalarında önemli hata veya yanlışlıklar tespit ettiklerinde derhal dergi editörlerini bilgilendirmeli ve düzeltme (erratum) veya geri çekme (retraction) sürecinde iş birliği yapmalıdır. Bu tür sorunların editörler veya üçüncü kişiler tarafından tespit edilmesi hâlinde, yazarlar çalışmanın doğruluğunu kanıtlayan belgeleri sunmalı ya da gerekli düzeltme veya geri çekme işlemlerini gerçekleştirmelidir.
Yazarlar, yalnızca etik ve sorumlu bir biçimde yürütülmüş, ilgili tüm yasa ve düzenlemelere uygun çalışmaları dergiye sunmalıdır.
ETİK İLKELERE UYMAYAN DURUMUN EDİTÖRE BİLDİRİLMESİ
Black Sea Journal of Engineering and Science’de; yayımlama sürecine dâhil olan yayıncı, editörler, bölüm editörleri, hakemler veya yazarlar ile ilgili olarak etik ilkelere aykırı herhangi bir davranışın tespit edilmesi ya da değerlendirme süreci devam eden, erken görünüm aşamasında bulunan veya yayımlanmış bir makale hakkında etik dışı bir durumla karşılaşılması hâlinde, söz konusu durumun dergiye bildirilmesi gerekmektedir.
Etik ilkelere uymayan durumlara ilişkin bildirimler, bsjsci@blackseapublishers.com e-posta adresi aracılığıyla yapılmalıdır. Bildirimler gizlilik ilkesi çerçevesinde ele alınacak ve ilgili yayın etik kuralları doğrultusunda değerlendirilecektir.
Etik ilkelere uymayan durumlara ilişkin bildirimler, bsjsci@blackseapublishers.com e-posta adresi aracılığıyla yapılmalıdır. Bildirimler gizlilik ilkesi çerçevesinde ele alınacak ve ilgili yayın etik kuralları doğrultusunda değerlendirilecektir.
Ücret Politikası
Black Sea Journal of Engineering and Science (e-ISSN: 2619-8991) dergisinde yayınlanan tüm makaleler, tam açık erişim modeliyle yayımlanmaktadır. DergiPark sistemine kayıtlı tüm editörler, yazarlar ve okuyucular tüm sayılara ve makalelere ücretsiz erişim hakkına sahiptir. Bu nedenle, sayfa sayısına bakılmaksızın, değerlendirmeye sunulan her makale için, editöryal süreç, hakem değerlendirme süreci, yayına kabul, yayın ve yayın sonrası süreçlerde oluşan masrafları karşılamak üzere bir makale işlem ücreti (APC) talep edilmektedir. Bu ücret, Üniversiteler Arası Kurul (ÜAK) Doçentlik Kriterlerine uygun olarak "Makale başvurusu sırasında -kabul/red şartına bağlı olmaksızın" talep edilmektedir..
01 Ocak 2026 tarihinden sonra gönderilen makalelerin yazarlarından, aşağıdaki güncellenmiş "Makale İşlem Ücreti" talep edilecektir. Ayrıntılı bilgi için lütfen "Makale İşlem Ücreti Politikası" sayfasına (https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsengineering/page/11332) bakınız.
Gelişmiş Ülke Yazarları İçin Makale İşlem Ücreti: 250,00 EUR
Gelişmekte Olan Ülke Yazarları İçin Makale İşlem Ücreti: 175,00 EUR
Türk Yazarlar İçin Makale İşlem Ücreti: 6000,00 TL
Gelişmemiş Ülke Yazarları için Makale İşlem Ücreti: Ücretsiz
Önemli Not
- Yazarlar, herhangi bir ödeme yapmadan önce Editörlük Ofisi tarafından ilgili yazarın e-posta adresine gönderilecek "Ödeme Makbuzu"nu beklemelidir.
- Faturalandırma amacıyla, ödeme "Ödeme Makbuzu"ndaki açıklama alanına Pasapost veya Kimlik Numarası eklenmelidir.
- Yazarlar "Makale İşlem Ücreti" ödemelerine tüm transfer ücretlerini ve %20 oranında KDV'yi ayrıca dahil etmelidir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editörler
Biyoistatistik
Endüstriyel Biyoteknoloji, Hayvan Biyoteknolojisi, Zootekni, Genetik ve Biyoistatistik
Biyoloji Alan Editörü
Erkan Yalçın currently works at the Department of Biology, Ondokuz Mayıs University. Erkan does research in Plant Biodiversity, Ecophysiology and Vegetation Ecology
Ekoloji, Ekoloji (Diğer), Bitki ve Mantar Sistematiği ve Taksonomi
Fizik Alan Editörü
Doğrusal Olmayan Optik ve Spektroskopi, Lazerler ve Kuantum Elektroniği
İstatistik Alan Editörü
Büyükbaş Hayvan Yetiştirme ve Islahı, Kanatlı Hayvan Yetiştirme ve Islahı, Küçükbaş Hayvan Yetiştirme ve Islahı, Genetiği Değiştirilmiş Hayvanlar, Zootekni, Genetik ve Biyoistatistik
Biyoinformatik ve Hesaplamalı Biyoloji, Biyoistatistik
Kimya Alan Editörü
Analitik Kimya, Enstrümantal Yöntemler, Separasyon Bilimi
Kimya, Organik Kimya
Matematik Alan Editörü
Uygulamalı Matematik
Bilgisayar Mühendisliği Alan Editörü
Yönetim Bilişim Sistemleri, Makine Öğrenmesi Algoritmaları, Veri Madenciliği ve Bilgi Keşfi
Elektrik Elektronik Mühendisliği Alan Editörü
Elektrik Mühendisliği, Elektronik Tasarım Otomosyonu
Gıda Mühendisliği Alan Editörü
Süt Teknolojisi
Harita Mühendisliği Alan Editörü
Navigasyon ve Konum Sabitleme, Uydu Tabanlı Konumlama, Jeomatik Mühendisliği (Diğer)
İnşaat Mühendisliği Alan Editörü
Deprem Mühendisliği, İnşaat Mühendisliğinde Sayısal Modelleme, Yapı Dinamiği, Katı Mekanik
Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Alan Editörü
Kaynak Mühendisliği ve Ekstraktif Metalurji (Diğer), Çok Ölçütlü Karar Verme, Katmanlı Üretim
Havacılık ve Uzay Bilimleri Mühendisliği Alan Editörü
Aerodinamik (Hipersonik Aerodinamik Hariç), Makine Mühendisliği, Enerji Üretimi, Dönüşüm ve Depolama (Kimyasal ve Elektiksel hariç)
Jeoloji Mühendisliği Alan Editörü
Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği, Maden Yatakları ve Jeokimya, İnorganik Jeokimya, İzotop Jeokimyası
Maden Mühendisliği Alan Editörü
Şev Stabilitesi, Kaya Mekaniği ve Maden Tasarım
Maden Mühendisliği, Kaya Mekaniği ve Tahkimat, Maden Tasarımı, İşletme ve Ekonomisi
Orman Mühendisliği Alan Editörü
Orman Endüstri Mühendisliği, Ormancılık
Su Ürünleri Mühendisliği Editörlüğü
Gıda Ambalajlama, Saklama ve İşleme, Gıda Mikrobiyolojisi, Su Ürünleri Teknolojileri
İngilizce Dil Editörü
Çeviri ve Yorum Çalışmaları, Çeviribilim
Türkçe Dil Editörü
Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı)
Ziraat Mühendisliği Alan Editörleri
Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri
Tekstil Mühendisliği Alan Editörü
Mohammad Khajeh Mehrizi earned his B.S. from Yazd University in 2003 and both his M.S. (2006) and Ph.D. (2011) in textile chemistry engineering from Isfahan University of Technology (IUT), Iran. He was a visiting student at the Technical University of Liberec (TUL) in the Czech Republic for six months in 2010, a visiting professor at EGE University in Turkey for one month in 2023, and at Istanbul Technical University for one month in 2024. Currently, he is an associate professor at Yazd University, where he has supervised over 50 undergraduate and 20 graduate students. He has published around 50 journal papers and more than 60 conference papers. His primary research interests include surface modification of textiles (such as plasma and UV treatment), printing and dyeing with natural dyes, biotechnology, decoloration of textile effluents, and medical and smart textiles.
Tekstil Kimyası, Tekstil Terbiyesi
Tekstil Teknolojisi, Tekstil Terbiyesi