TR
EN
Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme
Öz
Dijital dönüşüm ile ortaya çıkan çok boyutlu siber güvenlik risklerinin tanımlanabilmesi, öngörülebilmesi, bertaraf edilebilmesi amacıyla ülkelerin veya kurumların karşı karşıya kaldıkları bu durumlarla mücadele edebilmeleri için mevcut durumlarını tespit etmeleri önem arz etmektedir. Bu nedenle ülkeler veya kurumlar dijital güvenlik performanslarının değerlendirilmesi için siber güvenlik kapasitelerini ölçen araçlara ihtiyaç duymaktadır. Buna paralel olarak Avrupa Birliği yasal düzenlemelerle hem üye hem de aday ülkelere siber güvenliğe yönelik bağlayıcı yükümlülükler getirmiştir. Bu durum siber güvenlik performansının ölçülmesini yalnızca teknik değil, politik ve hukuki açılardan da izlenmesi gereken bir konu haline getirmiştir. Bu çalışmada Avrupa Birliği’ne aday ülkelerin siber güvenlik performansları pandemi öncesi ve sonrası olmak üzere iki ayrı dönem için analiz edilmiştir. Ulusal Siber Güvenlik Endeksi’nde yer alan on iki performans göstergesi Centroidous yöntemi ile objektif biçimde ağırlıklandırılmış, ardından RAPS yöntemiyle Avrupa Birliği’ne aday dokuz ülkenin performansları sıralanmıştır. Çalışma siber güvenlik performansının nesnel verilerle ölçülmesine yönelik alternatif bir metodoloji sunarak, politika yapıcılar için karar mekanizması oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular sonucunda pandemi sonrasında siber güvenlik performansı göstergelerinden politika geliştirme, siber olaylara müdahale ve eğitim kriterlerinin önem kazandığı, siber tehdit paylaşımı, elektronik kimlik ve güven hizmetleri, kişisel verilerin korunması kriterlerinin ise daha az önemli hale geldiği görülmüştür. Ek olarak, ülkelerin pandemi döneminde artan dijitalleşmeye siber güvenlik açısından ne kadar hazırlıklı olduğu ortaya koyulmuştur. Gürcistan ve Ukrayna’nın yaşanan krizleri fırsata çevirerek siber güvenlik kapasitelerini güçlendirdiği sonucuna varılmıştır. Buna karşılık özellikle Moldova ve Karadağ’ın gerekli atılımları yapamayarak siber güvenlik performanslarında gerileme yaşadığı görülmüştür. Türkiye ise orta düzeyde bir siber güvenlik performansı göstermiş, ancak rekabet gücünü arttırmak için siber güvenlik eylemlerini hızlandırması gerektiğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Kaynakça
- Alamoudi, M. H., & Bafail, O. A. (2022). BWM—RAPS approach for evaluating and ranking banking sector companies based on their financial ındicators in the saudi stock market. Journal of Risk and Financial Management, 15, 467. https://doi.org/10.3390/jrfm15100467
- Altıntaş, F. F. (2022). G7 ülkelerinin siber güvenlik performanslarının analizi: Entropi tabanlı MABAC yöntemi ile bir uygulama. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 263–286. https://doi.org/10.28956/gbd.1109776
- Bafail, O. A., Abdulaal, R. M. S., & Kabli, M. R. (2022). AHP-RAPS approach for evaluating the productivity of engineering departments at a public university. Systems, 10, 107. https://doi.org/10.3390/systems10040107
- Barik, K., Misra, S., Konar, K., Kaushik, M., & Ahuja, R. (2022). A comparative study on the application of text mining in cybersecurity. Recent Advances in Computer Science and Communications, 16(3), 80-93. https://doi.org/10.2174/2666255816666220601113550
- Bui, H. A., & Nguyen, X. T. (2024). A novel multicriteria decision-making process for selecting spot welding robot with removal effects of criteria techniques. International Journal on Interactive Design and Manufacturing, 18(2), 1033–1052. https://doi.org/10.1007/s12008-023-01650-9
- Chaudhuri, A., Behera, R. K., & Bala, P. K. (2025). Factors impacting cybersecurity transformation: An Industry 5.0 perspective. Computers and Security, 150, 104267. https://doi.org/10.1016/j.cose.2024.104267
- CMM (2021). The Cybersecurity Capacity Maturity Model. https://gcscc.ox.ac.uk/the-cmm (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
- CRI (2015). Cybersecurity Readiness Index. https://www.potomacinstitute.org/steps/index.php/component/content/article/cyber-readiness-index-cri-2-0?catid=31%26Itemid=101 (Erişim Tarihi 10 Şubat 2025)
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çok Ölçütlü Karar Verme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
12 Ocak 2026
Yayımlanma Tarihi
12 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
2 Aralık 2025
Kabul Tarihi
9 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Öztaş, G. Z. (2026). Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(1), 415-432. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1834925
AMA
1.Öztaş GZ. Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme. BSJ Eng. Sci. 2026;9(1):415-432. doi:10.34248/bsengineering.1834925
Chicago
Öztaş, Gülin Zeynep. 2026. “Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (1): 415-32. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1834925.
EndNote
Öztaş GZ (01 Ocak 2026) Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 1 415–432.
IEEE
[1]G. Z. Öztaş, “Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 1, ss. 415–432, Oca. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1834925.
ISNAD
Öztaş, Gülin Zeynep. “Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/1 (01 Ocak 2026): 415-432. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1834925.
JAMA
1.Öztaş GZ. Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme. BSJ Eng. Sci. 2026;9:415–432.
MLA
Öztaş, Gülin Zeynep. “Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 1, Ocak 2026, ss. 415-32, doi:10.34248/bsengineering.1834925.
Vancouver
1.Gülin Zeynep Öztaş. Avrupa Birliği’ne Aday Ülkelerin Pandemi Öncesi ve Sonrası Siber Güvenlik Performansı: Centroidous ve RAPS Yöntemleri ile Bir Değerlendirme. BSJ Eng. Sci. 01 Ocak 2026;9(1):415-32. doi:10.34248/bsengineering.1834925