Pavement engineering applications are one of the engineering fields that should be prioritized in countries with high population numbers and vehicle mobility, such as Turkey, both in terms of initial construction costs and maintenance and repair processes. There are many different processes that must be considered in order to achieve optimal results in the production of pavement. These include material transportation and storage, production processes, ground applications, and the size of the area where the pavement will be applied, along with the associated large-scale budget requirements. Aggregates, one of the basic components of pavements, are classified as artificial and natural aggregates depending on how they are obtained. In Turkey, there are differences between the preferences of decision-makers regarding artificial and natural aggregates during the application of pavement. In this study, the criteria that most affect preferences and the sub-criteria associated with these criteria were determined based on evaluations conducted with experts in pavements, and analyses were performed using the AHP and TOPSIS techniques from multi-criteria decision-making methods. In their preferences for artificial and natural aggregates, decision-makers considered criteria such as the type of aggregate, the processes involved in obtaining it, difficulties encountered in storage and application, physical strength, performance values under wheel load, maintenance costs, and customary practices as important factors. The analyses revealed that the most important factors influencing the decision-making process were, in order, difficulties in aggregate production, ongoing application habits, and road deterioration related to aggregate type. The criteria identified as contributing relatively less to the evaluation by decision-makers were differences in maintenance costs depending on the type of aggregate, differences in the equipment used in the production process, and the lifespan of the produced material before application. It is anticipated that the outputs of this study will provide decision-makers with a more systematic, technical guidance for decision-making related to pavements.
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Üstyapı mühendisliği uygulamaları gerek ilk yapım maliyetleri gerekse bakım onarım süreçleri ile Türkiye gibi nüfus sayısı ve araç hareketliliği yüksek ülkelerde öncelik verilmesi gereken mühendislik alanlarından birisidir. Üstyapı kaplamalarının üretiminde optimum sonuç elde edebilmek için göz önünde bulundurulması gereken birçok farklı süreç vardır. Bunlar arasında malzemenin taşınma ve depolanması, üretim süreçleri, zemin uygulamaları ve üstyapı kaplamasının uygulanacağı alanın büyüklüğü ve buna bağlı yüksek ölçekli bütçe gereksinimleri sayılabilir. Üstyapı kaplamalarının temel bileşenlerinden birisi olan agregalar elde ediliş türüne göre yapay ve doğal agregalar olarak sınıflandırılmaktadır. Türkiye’de üstyapı kaplamalarına ilişkin karar vericilerin uygulama esnasında yapay ve doğal agrega tercihleri arasında farklılıklar bulunmaktadır. Bu çalışmada, üstyapı kaplamaları konusunda uzmanlarla yapılan değerlendirmeler neticesinde tercihleri en çok etkileyen kriterler ve bu kriterlere bağlı alt kriterler belirlenmiş ve çok kriterli karar verme yöntemlerinden AHP ve TOPSIS teknikleriyle analizler gerçekleştirilmiştir. Yapay ve doğal agrega tercihlerinde karar vericiler agrega türüne bağlı olarak, elde ediliş süreçleri, depolama ve uygulamada yaşanan zorluklar, fiziksel dayanımlar, tekerlek yükü altındaki performans değerleri, bakım maliyetleri, alışılagelen uygulamalar gibi ölçütleri önemli etkenler olarak nitelendirmişlerdir. Analizler neticesinde karar verme sürecini etkileyen en önemli faktörler sırasıyla agrega üretiminde yaşanan zorluklar, süregelen uygulama alışkanlıkları, agrega türüne bağlı yol bozulmaları olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda karar vericilerin göreceli olarak değerlendirmeye daha az katkıda bulunduğu belirlenen kriterler ise bakım maliyetlerindeki agraga türüne bağlı farklılıklar, üretim sürecinde kullanılacak araçların farklılığı ve üretilmiş malzemenin uygulamadan önce korunabilme süresi olarak ortaya çıkmıştır. . Çalışmanın çıktılarının, üstyapı kaplamalarına ilişkin karar süreçlerinde karar vericilere daha sistematik ve teknik bir rehberlik süreci sağlaması öngörülmektedir.
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Ulaştırma Mühendisliği, Yapı Malzemeleri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 26 Ocak 2026 |
| Kabul Tarihi | 27 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 15 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.34248/bsengineering.1872027 |
| IZ | https://izlik.org/JA56ZN94DY |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2 |